สจวร์ตเป็นใคร
สจวร์ต เจย์ ราจ (Stuart Jay Raj, ในคลิปต้นทางหรือตามสื่อต่างๆมักเขียนเป็น "สจ๊วต") เป็นชาวออสเตรเลีย จบปริญญาด้านภาษาศาสตร์ปริชานและภาษาศาสตร์ประยุกต์ (Cognitive and Applied Linguistics) จากมหาวิทยาลัยกริฟฟิท (Griffith University) ในออสเตรเลีย พูดได้หลายภาษา ทำงานเป็นที่ปรึกษาด้านการสื่อสารข้ามวัฒนธรรม เขียนหนังสือ Cracking Thai Fundamentals และทำช่องยูทูบสอนภาษาที่มีผู้ติดตามกว่า 2 แสนคน ตัวเขาพูดถึงวิธีคิดทางภาษาว่าเป็น "ระบบปฏิบัติการ" (operating system) ของสมองมานานแล้ว ทั้งในหนังสือและในเวที TEDx ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมคำว่า OS ถึงไปโผล่ในคลิปของวิถีกล้วยทอด คือหยิบคำติดปากของจริงมาใส่ให้ดูเหมือนเป็นคำพูดของเขา
ต้นเรื่อง: คลิปยันต์ 14 มีนาคม 2023
เรื่องเริ่มจาก
คลิปสอนถอดความหมายยันต์ ซึ่งเขาตั้งชื่อว่า Sacred Thai Yant ในคลิปนั้นเขาก็พูดไว้แล้วว่าตัวอักษรบนยันต์ "ไม่ใช่อักษรไทย แต่เป็นอักษรขอม หรือที่จะเห็นในภาษาเขมร" และ "ต่างจากอักษรกัมพูชาปัจจุบันเล็กน้อย" แต่เพราะชื่อคลิปมีคำว่า Thai ก็มีคนกัมพูชาจำนวนมากเข้ามาต่อว่า (รายละเอียดดูหัวข้อย่อย "เขาโดนคนกัมพูชาต่อว่าเรื่องอะไร" ด้านล่าง)
คลิปหลัก 20 มีนาคม 2023
| นาที |
สจวร์ตพูดว่า |
| 0:16 |
อ่านความเห็นแล้วได้บทเรียนว่า "nationalism is at an all-time high on both sides" คือความรู้สึกชาตินิยมขึ้นสูงสุดทั้งสองฝั่ง |
| 0:32–1:02 |
เล่าว่าคนเขมรเข้ามาบอกว่าเขาให้ข้อมูลเท็จ แล้วถามคนดูว่าอักษรบนจอเป็นภาษาไทยหรือเขมร ถ้าคนพูดภาษาเขมรดูก็จะเห็นว่าหน้าตาเหมือนอักษรเขมร แต่นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Thai Khom script |
| 1:10–1:16 |
"since the year about 1000 A.D. Thai Tai people started using the Khmer script which is an ancient script which is based on Southern Indic scripts, the abugida from Brahmi" คือคนไทเริ่มใช้อักษรเขมรมาตั้งแต่ราว ค.ศ. 1000 ซึ่งเป็นอักษรเก่าแก่ที่มีรากมาจากอักษรอินเดียใต้ในสายอักษรพราหมี |
| 1:31 |
อักษรระบบนี้ชาวอินเดียออกแบบไว้กว่า 3,000 ปีก่อน "that's a map of the human mouth" คือเรียงตามตำแหน่งการออกเสียงในปาก |
| 2:02 |
ภาษาไทในแถบนี้ "borrowed actually several scripts but one of them was the Khmer script" คือยืมอักษรมาหลายชุด หนึ่งในนั้นคืออักษรเขมร ข้อความที่เขียนส่วนใหญ่เป็นคัมภีร์ คาถา และยันต์ |
| 2:30 |
ราว ค.ศ. 1500 มีการเพิ่มอักษรและวรรณยุกต์ให้เข้ากับภาษาไทย นี่คือ Thai Khom script |
| 2:43–2:52 |
"Khom, from Khmer, it actually means Khmer" คือคำว่าขอมก็แปลว่าเขมร แล้วพูดต่อว่า "no one saying Thailand is stealing the script and saying Thais invented it. This is indeed from the great Khmer Kingdom who based their script on the great Indic scripts of the past" คือไม่มีใครบอกว่าไทยขโมย และไม่มีใครบอกว่าไทยคิดขึ้นเอง อักษรนี้มาจากอาณาจักรเขมรอันยิ่งใหญ่จริงๆ |
| 3:02–3:12 |
เปรียบกับภาษาอังกฤษที่ดัดแปลงอักษรละติน แล้วถามว่าถ้าเขาเขียนอะไรเป็นภาษาอังกฤษ คนโรมันโบราณจะมาอ้างสิทธิ์ในงานของเขาได้ไหม |
| 3:30 |
ยันต์ที่เขียนในไทยโดยพระไทยด้วยอักษรขอม "is that then Khmer or is it Thai, it's up to you to decide" คือจะนับว่าเป็นของเขมรหรือของไทย ให้คนดูตัดสินเอง |
| 4:08 |
"if you're Khmer and you can read Khmer, it looks pretty much like just basic Khmer to you with an interesting font" คือคนที่อ่านอักษรเขมรได้ ก็จะเห็นว่านี่แทบเป็นอักษรเขมรธรรมดาในแบบตัวอักษรที่แปลกตาเท่านั้น |
| 4:30–11:00 |
เทียบตัวอักษรทีละตัวกับอักษรเขมรปัจจุบันแบบต่างๆ แล้วชี้จุดที่ขอมไทยต่างออกไป เช่นอักษรพิเศษสำหรับเสียง บ ที่อักษรเขมรมาตรฐานไม่มี |
| 11:30 |
สรุปว่านี่คือ "the Khmer script adapted for writing the Thai language" คืออักษรเขมรที่ดัดแปลงมาเขียนภาษาไทย |
| 20:30 |
"it is not the Khmer language, it's the Thai language written in a modified version of the Khmer script" คือข้อความเหล่านี้ไม่ใช่ภาษาเขมร แต่เป็นภาษาไทยที่เขียนด้วยอักษรเขมรที่ดัดแปลงแล้ว |
| 22:31 |
ปิดท้ายว่า "no one's saying Thailand invented the script, Thailand adapted the Khmer script which is a well-respected script" คือไม่มีใครบอกว่าไทยคิดอักษรนี้ขึ้นเอง ไทยดัดแปลงอักษรเขมรซึ่งเป็นอักษรที่น่ายกย่อง |
ภาพจากคลิปต้นทางของสจวร์ตเมื่อ 20 มีนาคม 2023 นาทีที่ 1:06 ฉากหลังเขียนคำว่า "ยินดีต้อนรับ" ด้วยอักษรขอมไทยคู่กับอักษรไทย คลิปต้นฉบับไม่มีคำบรรยายภาษาไทยติดบนภาพ และในยูทูบก็มีแต่คำบรรยายภาษาไทยที่แปลอัตโนมัติ
คลิปต่อมา
- ตอนที่ 2 (26 มีนาคม 2023) อธิบายว่าอักษรกับภาษาเป็นคนละเรื่องกัน ภาษาเดียวเขียนด้วยอักษรไหนก็ได้ (นาทีที่ 8:51) และพูดถึงเสียงบางชุดที่ "ในภาษาเขมรโบราณก็มี" แล้ว "เปลี่ยนมาเป็นภาษาเขมรปัจจุบัน" (morphed into modern Khmer) (นาทีที่ 20:19) คือเขามองเขมรโบราณกับเขมรปัจจุบันเป็นภาษาเดียวกันที่เปลี่ยนไปตามเวลา
- ตอนที่ 3 (9 เมษายน 2023) และฉบับภาษาไทย (6 กันยายน 2024) สอนอ่านข้อความภาษาไทยในอักษรขอมต่อ
- คลิป "โดนเขมรด่า" (6 มกราคม 2025) พูดภาษาไทยว่า "เวลาเขียนขอมไทยใช่ เราใช้ตัวอักษรเขมร แต่ว่ามีบางอย่างที่ไม่เหมือนกัน" (นาทีที่ 6:49) แล้วยกวรรณยุกต์และอักษรสูงกลางต่ำของไทยเป็นตัวอย่าง คำบรรยายภาษาอังกฤษของคลิปเดียวกัน (นาทีที่ 17:32) เขียนว่า "I didn't say that Thais just 'stole' this from Cambodians. I'm saying the Khmer script was adapted to accommodate for the phonetic / linguistic requirements of Tai Languages"
ประเด็นของเขาจึงแคบและชัด คือข้อความในยันต์และคัมภีร์ที่คนไทยเรียกว่า "อักษรขอม" นั้น หลายชิ้นเขียนเป็นภาษาไทยหรือบาลี ไม่ใช่ภาษาเขมร คนกัมพูชาอ่านตัวอักษรออกแต่ไม่เข้าใจความหมาย เหมือนคนเวียดนามปัจจุบันที่อ่านอักษรจื๋อโนมไม่ออก หรือคนพูดภาษาอังกฤษที่รู้จักอักษรละตินแต่อ่านภาษาละตินไม่เข้าใจ ส่วนตัวอักษรนั้นเขาบอกตรงๆซ้ำหลายครั้งว่ามาจากอักษรเขมร เขาไม่ได้พูดถึงจารึกบนปราสาท ไม่ได้พูดถึงเชื้อสายของคนกัมพูชา และไม่ได้บอกว่าขอมคือไทย
เขาโดนคนกัมพูชาต่อว่าเรื่องอะไร
การที่เขาโดนคนกัมพูชาต่อว่าเป็นเรื่องจริง และเป็นวัตถุดิบที่สื่อไทยหยิบไปเล่าต่อ จึงควรดูให้ชัดว่าเขาเล่าไว้ว่าอย่างไร เขาพูดถึงเรื่องนี้โดยตรง 2 ครั้ง ห่างกันเกือบ 2 ปี ซึ่งต้องแยกให้ออกตามลำดับเวลา เพราะมีแค่ครั้งแรกที่ออกมาก่อนข่าวในสื่อไทย
ครั้งแรก: ต้นคลิปหลัก 20 มีนาคม 2023 ออกก่อน TOP NEWS ทำข่าวแค่วันเดียว จึงเป็นคำเล่าของเขาเองชุดเดียวที่สื่อปี 2023 มีให้ดู
| นาที |
คนกัมพูชาว่าอะไร (ตามที่เขาเล่า) |
เขาตอบว่าอะไร |
| 0:00–0:32 |
หลังคลิปยันต์ "many Khmer people came into the thread and said that I was providing false information" ให้เขาไปค้นข้อมูลมาเพิ่ม และบอกว่า "this is the Khmer language, Khmer script, Khmer tattoos, Thais stolen" คือนี่เป็นภาษาเขมร อักษรเขมร ยันต์เขมร ไทยขโมยไป |
เปิดคลิปด้วยการบอกว่าความรู้สึกชาตินิยมขึ้นสูงสุดทั้งสองฝั่ง แล้วอธิบายว่าอักษรมาจากเขมรจริง แต่ข้อความในยันต์เป็นภาษาไทย และไม่มีใครบอกว่าไทยขโมย |
ครั้งที่สอง: คลิป "โดนเขมรด่า" 6 มกราคม 2025 ออกหลังสื่อไทยทำข่าวไปแล้วเกือบ 2 ปี และก่อนคลิปวิถีกล้วยทอดราวปีครึ่ง คลิปนี้จึงไม่ใช่ต้นเรื่องของข่าวปี 2023 แต่บอกได้ว่าหลังจากนั้นเขายังโดนต่อว่าต่อเนื่อง และยังยืนยันเรื่องเดิม
| นาที |
คนกัมพูชาว่าอะไร (ตามที่เขาเล่า) |
เขาตอบว่าอะไร |
| 0:00–1:00 |
ภาษาไทยว่า "เรื่องขอมไทยผมโดนชาวเขมรด่าเละเลยนะครับ ตั้งแต่คลิปแรกที่ผมออก" และหลังออกคลิปอธิบายเพิ่มแล้ว "ผมก็ยังโดนด่าเละเหมือนเดิม" |
"ผมคิดว่าคนที่ด่าผมเนี่ยไม่ได้ดูคลิปเลย เขาแค่คิดเองเขียนมั่วเลย" แล้วบอกว่าหวังให้คลิปเป็นประโยชน์ "ทั้งคนไทยทั้งคนเขมร" |
| 5:32 |
คนกัมพูชา "อ้างว่าคนไทยขโมยภาษาของเขาหรือตัวอักษรเขมร แล้วไม่ได้เป็นภาษาไทยซะหน่อย" และบอกว่า "ดูเด็กอนุบาลก็อ่านได้" |
"พูดแบบนี้ผมไม่ค่อยเข้าใจตรรกะ" แล้วเปรียบกับคนที่อ่านอักษรละตินได้ แต่ไม่ได้แปลว่าเข้าใจทุกภาษาที่เขียนด้วยอักษรละติน |
| 17:32–18:00 (คำบรรยายภาษาอังกฤษ) |
คำว่า "Thais stole our script" |
"PLEASE stop saying 'Thais stole our Script' - They didn't STEAL it" แล้วต่อว่า "Khmer script was based on other Indic Brahmic Scripts. It didn't just spring up out of nowhere" คืออักษรเขมรเองก็มาจากอักษรอินเดีย ทุกภาษายืมกันไปมา |
สรุปคือสิ่งที่เขาตำหนิคนกัมพูชามีแค่ 3 เรื่อง คือการกล่าวหาว่าไทยขโมยอักษร และการถือว่าข้อความในยันต์เป็นภาษาเขมรเพียงเพราะอ่านตัวอักษรออก ซึ่งมีมาตั้งแต่ครั้งแรก ส่วนเรื่องที่ 3 คือการด่าโดยไม่ได้ดูคลิป เพิ่งพูดในครั้งที่สอง ทั้งหมดเป็นเรื่องตัวอักษรในยันต์และวิธีถกเถียง ไม่มีตรงไหนพูดถึงประวัติศาสตร์ เชื้อสาย หรือความสามารถของคนกัมพูชา และน้ำเสียงของเขาคือเสียใจที่ถูกเข้าใจผิด มากกว่าโกรธ
ตอนที่สื่อไทยทำข่าวเมื่อ 21–23 มีนาคม 2023 สิ่งที่เขาเล่าไว้มีแค่ว่าโดนกล่าวหาว่าให้ข้อมูลเท็จ และว่าไทยขโมยอักษร แต่ TOP NEWS ก็ขยายเป็นเรื่อง"'ครูฝรั่ง' สู้ตาย" กับ"'เขมร' เบิกเนตรให้กว้าง" และภาพปก"เขมรอย่ามั่ว" แล้ว ทั้งที่คลิปเดียวกันนั้นเปิดด้วยการบอกว่าชาตินิยมขึ้นสูงทั้งสองฝั่ง พอถึงปี 2026 ซึ่งมีคลิปของเขาให้ดูทั้งสองครั้งแล้ว วิถีกล้วยทอดก็ยังไปไกลถึงขั้นว่าเขาบอกว่าการที่เขมรอ้างว่าเป็นขอม "เป็นเรื่องที่โคตรจะตลก" และคนเขมรปัจจุบันสืบมาจากชนเผ่าแรงงาน
อีกข้อที่ย้อนแย้งคือข้อกล่าวอ้างว่าเขาบอก"เขมรอ่านไม่ออก" ซึ่ง TOP NEWS ใช้ตั้งแต่ปี 2023 และวิถีกล้วยทอดเอามาพูดซ้ำในปี 2026 แต่ในคลิปปี 2025 เขาเล่าว่าคนกัมพูชาที่ต่อว่าเขากลับบอกว่า "เด็กอนุบาลก็อ่านได้" และเขาก็ไม่ได้เถียงว่าอ่านตัวอักษรไม่ออก แค่บอกว่าอ่านออกแล้วก็ยังไม่เข้าใจ เพราะเป็นภาษาไทย ซึ่งตรงกับที่เขาพูดไว้แล้วตั้งแต่คลิปปี 2023 นาทีที่ 4:08
ตรวจยังไงว่าเขาไม่เคยพูดแบบที่ถูกอ้าง
- ดึงรายชื่อคลิปทั้งหมดในช่องของเขา ทั้งคลิปปกติ คลิปสั้น และไลฟ์ รวมราว 580 รายการ มีคลิปที่ชื่อเกี่ยวกับขอมหรือเขมร 13 คลิป ไม่มีคลิปไหนที่ชื่อเกี่ยวกับนครวัด ประวัติศาสตร์กัมพูชา หรือโจว ต๋ากวาน และหลังเดือนมกราคม 2025 ก็ไม่มีคลิปที่ชื่อเกี่ยวกับขอมอีกเลย
- ดึงคำบรรยายของ 11 คลิปในกลุ่มนั้น (อีก 2 คลิปเป็นคลิปสั้นเรื่องเสียง L และคลิปเตรียมสัมมนาปี 2015) แล้วค้นคำอย่าง นครวัด ปราสาท แรงงาน ทาส ชนเผ่า ชนชั้นปกครอง โจว ต๋ากวาน DNA นับเลข และคำภาษาอังกฤษที่ตรงกัน ไม่พบว่าเขาพูดถึงเรื่องเหล่านี้เลย คำว่า modern Khmer ที่เจอทุกครั้งเป็นการเทียบตัวอักษรหรือการออกเสียงทั้งนั้น
- ค้นเว็บไซต์ของเขาและข่าวที่เกี่ยวกับเขา ไม่พบการให้สัมภาษณ์ว่าเขมรปัจจุบันไม่เกี่ยวกับขอม
สิ่งที่ยังตรวจไม่ได้คือโพสต์ในเฟซบุ๊กส่วนตัวของเขา ซึ่งค้นแบบอัตโนมัติไม่ได้ แต่ถ้ามีจริง คลิปที่อ้างเขาก็ควรบอกได้ว่ามาจากโพสต์ไหน ซึ่งคลิปวิถีกล้วยทอดไม่ได้บอก