φυβλαςのβλογ
phyblas的博客



ภาษามองโกลเบื้องต้น บทที่ ๒: สรุปตัวอักษรซีริลลิกและว่าด้วยเรื่องอักษรมองโกล
เขียนเมื่อ 2022/03/09 11:42
แก้ไขล่าสุด 2022/09/06 20:00
ต่อจากบทที่ ๑

ในบทนี้จะสรุปเรื่องตัวอักษรซิริลลิกที่ได้กล่าวถึงไปในบทที่แล้ว จากนั้นจะแถมเรื่องอักษรมองโกลด้วยเล็กน้อยให้พอเห็นภาพ



สรุปอักษรซีริลลิกที่ใช้ในภาษามองโกล

อย่างที่รู้กันว่าภาษามองโกลนั้นในปัจจุบันใช้อักษรซิริลิกเขียนเป็นหลัก ดังนั้นในการเรียนภาษามองโกลปัจจุบันจึงควรจะต้องอ่านอักษรซีริลลิกได้

ต่อไปนี้จะแสดงอักษรซีริลลิกที่ใช้ในภาษามองโกล โดยเรียงตามลำดับอักษร

อักษรซีริลลิกนั้นมีความยุ่งยากตรงที่ว่ามีการแบ่งเป็นตัวพิมพ์เล็กพิมพ์ใหญ่ เช่นเดียวกับอักษรโรมัน แต่ที่ยิ่งไปกว่านั้นก็คือ เวลาเขียนเป็นตัวเอียง บางตัวก็จะมีหน้าตาต่างออกไปเลย เช่น т เมื่อเขียนเป็นตัวเอียงจะกลายเป็น т ไปซึ่งจะชวนให้เข้าใจผิดว่าเป็นตัว m (เอ็ม) แต่จริงๆคือตัว t (ที) จึงต้องระวังให้ดี

ดังนั้นในที่นี้จะแสดงอักษรทั้ง ๔ แบบให้เห็นในตาราง อย่างไรก็ตามทั้งในบทที่ผ่านมาหรือบทต่อๆไปจะใช้อักษรตัวเล็กแบบตั้งตรงท้ั้งหมด เพื่อไม่ให้สับสน จะไม่ใช้ตัวใหญ่หรือตัวเอียงเลยแม้แต่นิดเดียว

และจะไม่พูดถึงว่ากรณีไหนต้องเขียนเป็นตัวเอียงหรือตัวใหญ่ ซึ่งเป็นประเด็นเล็กๆน้อยๆ และส่วนใหญ่เป็นเรื่องอิทธิพลจากรัสเซีย ไม่ได้เกี่ยวพันถึงไวยากรณ์ ไม่ใช่แก่นแท้ของภาษามองโกล

ตัวเล็ก ตัวใหญ่ ชื่อ เสียงอ่าน (IPA) ทับศัพท์ เทียบเป็นอักษรโรมัน
а а
А А อา [a] อะ, อา a
б б
Б Б เบ [b]~[p] b
в в В В เว [w] w
г г Г Г เก [g]~[k] g
д д Д Д เด [d]~[t] d
е е Е Е เย [je], [jɵ], [ju] เย, โย, ยู
ё ё Ё Ё ยอ [jɔ] ยอ yo
ж ж Ж Ж เจ [ʤ]~[ʧ] j
з з З З เซ [ʣ]~[ʦ] z
и и И И อี [i] อี i
й й Й Й ฮากัสอี [j] i, y
к к К К คา [kʰ] k
л л Л Л เอล [ɮ] l
м м М М เอ็ม [m] m
н н Н Н เอ็น [n] n
о о О О ออ [ɔ] ออ o
ө ө Ө Ө โอ [ɵ] โอ ö
п п П П เพ [pʰ] p
р р Р Р เอร์ [r] r
с с С С เอส [s] s
т т Т Т เท [tʰ] t
у у У У โอ [o] โอ u
ү ү Ү Ү อู [u] อู ü
ф ф Ф Ф เฟ [f] f
х х Х Х เฮ [x] h
ц ц Ц Ц เช [ʦʰ] ts
ч ч Ч Ч เช [ʧʰ] ch
ш ш Ш Ш อิช [ʃ] sh
щ щ Щ Щ อิชเช [ʃʧ] ชช shch
ъ ъ ไม่มี เครื่องหมายเสียงแข็ง    
ы ы อี [iː] อี ii
ь ь เครื่องหมายเสียงอ่อน    
э э Э Э เอ [e] เอ e
ю ю Ю Ю ยู [ju], [jo] ยู, โย
я я Я Я ยา [ja] ยา ya

โดยรวมๆแล้วทั้งลำดับและหน้าตาดูจะมีความคล้ายกับอักษรโรมันที่เราคุ้นเคยกันดี แต่หลายตัวก็ต่างไปพอสมควร จึงต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะจะสับสนได้ง่าย

และอักษรซีริลลิกนั้นนอกจากพยัญชนะและสระแล้วก็ยังมีเครื่องหมายเสียงแข็ง ъ กับเรื่องหมายเสียงอ่อน ь แทรกเข้ามาด้วย ซึ่งในภาษามองโกลก็มีการใช้อยู่บ้างแต่เพียงเล็กน้อย

สำหรับอักษร щ นั้นไม่ได้แนะนำถึงในบทที่แล้ว เพราะแทบจะไม่ได้ใช้ในภาษามองโกล ปกติจะเจอเพียงเฉพาะในคำยืมจากภาษารัสเซียเท่านั้น ซึ่งก็มีน้อย จึงอาจไม่จำเป็นต้องจำเป็นพิเศษ

อักษรซีริลลิกสำหรับภาษามองโกลจะมีอักษร ө กับ ү เพิ่มเข้ามา ซึ่งไม่มีอยู่ในภาษารัสเซียหรือภาษาอื่นที่ใช้อักษรซีริลลิก แต่ใส่เข้ามาในภาษามองโกลเพื่อแทนหน่วยสระเพิ่มเติม เพราะภาษามองโกลมีสระพื้นฐาน ๗ ตัว

คีย์บอร์ดภาษามองโกลที่ใช้ในประเทศมองโกเลีย



อักษรมองโกล

ต่อไปจะขอแนะนำอักษรมองโกลสักหน่อย เพราะมีความสำคัญเช่นกัน แม้ปัจจุบันเราจะใช้อักษรซีริลลิกเป็นหลักก็ตาม

อักษรมองโกลนั้นนอกจากความยุ่งยากที่จะต้องเขียนแนวตั้งแล้ว ยังมีความยุ่งยากอีกตรงที่อักษรแต่ละตัวจะมีการเขียนแตกต่างกันเมื่อเวลาอยู่เดี่ยวๆ หรืออยู่ต้นคำหรือกลางคำหรือหลังคำ ทำให้ต้องจำแยก

ดังนั้นในที่นี้ก็จะแสดงอักษรแยกทั้ง ๔ แบบให้เห็นความต่าง พร้อมกับเทียบให้เห็นว่าตรงกับอักษรซีริลลิกตัวไหน พร้อมอักษรโรมันประกอบด้วย อย่างไรก็ตาม การเทียบเคียงระหว่างอักษรซีริลลิกหรือโรมันกับอักษรมองโกลนั้นไม่ได้เป็นแบบหนึ่งต่อหนึ่ง มีข้อยกเว้นมากมาย ที่เขียนตรงนี้จึงถือว่าเป็นแค่โดยคร่าวๆ

อักษรมองโกล เสียง ทับศัพท์ ซีริลลิก โรมัน
เดี่ยว ต้น กลาง ท้าย
[a] อา а a
[e] เอ э e
[i] อี и i
[ɔ] ออ о o
[o] โอ у u
[ɵ] โอ* ө ö
[u] อู ү ü
[e] เอ э, e ē
[n] н n
[ŋ] н n
[b]~[p] б b
[pʰ] п p
[x] х h
[g]~[k] г g
[m] м m
[ɬ] л l
[s] с s
[ʃ] ช* ш sh
[tʰ] т t
[d]~[t] д d
[ʦʰ] ช* ц ts
[tʃʰ] ч ch
[ʤ]~[tʃ] ж j
[ʣ]~[ʦ] ซ* з z
[j] й y
[r] р r
[w] в w
[f] ф f
[k] к k

ขอยกตัวอย่างโดยมาลองดูคำว่า монголม็องก็อล (มองโกล) กันสักหน่อย ว่าประกอบขึ้นมายังไง

‎ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ м
‎ᠣ‎ о ออ
н
г
‎ᠣ о ออ
‎ᠯ л

จะเห็นว่าแยกส่วนประกอบออกได้เป็น ๖ ตัว โดยรูปที่เห็นเวลาถูกแยกออกมาจะต่างไปจากรูปตอนที่ถูกเขียนรวมกัน ลองไปเทียบดูที่ตารางด้านบนได้



จากตารางแสดงอักษรจะเห็นได้ว่าอักษรมองโกลมีหลายตัวที่หน้าตาซ้ำกัน บางตัวก็ต่างกันเฉพาะกรณีที่อยู่หน้าคำ แต่เมื่ออยู่กลางหรือท้ายกลับหน้าตาเหมือนกัน เช่นอักษรที่แทน а (อา) э (เอ) н (น) นั้นถ้าอยู่ท้ายคำจะหน้าตาเหมือนกันหมดเป็น แยกไม่ออกเลย หรือบางทีก็กลับกัน เช่น т (ท) กับ д (ด) นั้นจะต่างกันเฉพาะเมื่ออยู่ท้ายคำ นอกนั้นจะเขียนเหมือนกัน

ความยุ่งยากในลักษณะนี้ยังพบได้ในอักษรอาหรับหรืออักษรในกลุ่มเดียวกันนั้น ที่จริงอักษรมองโกลเองก็พัฒนามาจากอักษรอุยกูร์ ซึ่งมีรากเดียวกับอักษรอาหรับ จึงมีลักษณะที่คล้ายกัน แต่อักษรอาหรับจะเขียนจากขวามาซ้าย ในขณะที่อักษรมองโกลจะเขียนจากบนลงล่าง

นอกจากนี้อักษร ж/з กับ ц/ч จะใช้อักษรมองโกลตัวเดียวกัน เพราะเดิมทีภาษามองโกลไม่ได้แยกเสียง ж/з กับ ц/ч แต่ตอนที่สร้างระบบเขียนด้วยอักษรซีริลลิกขึ้นนั้นได้ใช้อักษรแยกตามเสียงที่อ่านในปัจจุบัน

เช่นลองเทียบคำว่า үзэхอุเซฮ์ = ดู

ᠦᠵᠡᠬᠦ ү อู
‎ᠵ‎ з ซ*
э เอ
х
‎ᠦ ү อู

และ ажиллах อาจิลลาฮ์= ทำงาน

ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ а อา
‎ᠵ‎ ж
и อี
л
‎ᠯ л
‎ᠠ а อา
х
у โอ

จะเห็นว่าอักษรซีริลลิก з กับ ж ต่างแทนด้วยอักษรมองโกลᠵ‎เหมือนกัน แม้จริงๆแล้วเสียงจะอ่านต่างกันในภาษามองโกลปัจจุบัน และถูกแทนด้วยอักษรต่างกันเมื่อเขียนด้วยอักษรซีริลลิก

อีกทั้งจะเห็นได้ว่าเมื่อเขียนด้วยอักษรมองโกลมักจะมีตัวสระที่ไม่ออกเสียงโผล่ขึ้นมาที่ท้ายพยางค์ด้วย ซึ่งลักษณะเช่นนี้ที่จริงก็พบเมื่อเขียนด้วยอักษรซีริลลิกเช่นกัน แต่เจอน้อยกว่า เพราะส่วนใหญ่รูปสระที่ไม่ออกเสียงนี้จะถูกละไป ไม่เช่นนั้นก็คงต้องเขียนเป็น үзэхү กับ ажиллаху แต่ที่เขียนจริงๆคือ үзэх กับ ажиллах ตามเสียงที่ออกจริงๆ

ดังนั้นโดยรวมแล้วการเขียนด้วยอักษรมองโกลจึงมีความยากกว่าการใช้อักษรซีริลลิกในหลายๆแง่ ทั้งเรื่องการใช้เพื่อแทนเสียงที่อาจแยกแยะได้ไม่ชัดเจนเท่า และการที่อักษรต้องเขียนติดกันแถมยังต้องวางในแนวตั้งอีกด้วย



จากบทนี้คงจะเห็นแล้วว่าอักษรที่ใช้เขียนภาษามองโกลนั้นมีความหลากหลายดังที่ได้กล่าวมา อย่างไรก็ตามในบทต่อๆไปก็จะแสดงการเขียนทั้งหมดเป็นอักษรซีริลลิกตัวเล็กตั้งตรงตลอดในทุกกรณี เพื่อความเข้าใจง่าย

เรื่องตัวอักษรและการออกเสียงก็จบเท่านี้ จากนี้บทต่อไปจะเริ่มเข้าสู่เรื่องของไวยากรณ์ โดยเริ่มจากสร้างประโยคง่ายๆและค่อยไล่ไปยังประโยคที่ซับซ้อนขึ้นเรื่อยๆ



อ่านต่อ บทที่ ๓


-----------------------------------------

囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧

ดูสถิติของหน้านี้

หมวดหมู่

-- ภาษาศาสตร์ >> เรียนภาษา
-- ภาษาศาสตร์ >> ภาษามองโกล
-- ภาษาศาสตร์ >> ตัวอักษร

ไม่อนุญาตให้นำเนื้อหาของบทความไปลงที่อื่นโดยไม่ได้ขออนุญาตโดยเด็ดขาด หากต้องการนำบางส่วนไปลงสามารถทำได้โดยต้องไม่ใช่การก๊อปแปะแต่ให้เปลี่ยนคำพูดเป็นของตัวเอง หรือไม่ก็เขียนในลักษณะการยกข้อความอ้างอิง และไม่ว่ากรณีไหนก็ตาม ต้องให้เครดิตพร้อมใส่ลิงก์ของทุกบทความที่มีการใช้เนื้อหาเสมอ

目录

从日本来的名言
模块
-- numpy
-- matplotlib

-- pandas
-- manim
-- opencv
-- pyqt
-- pytorch
机器学习
-- 神经网络
javascript
蒙古语
语言学
maya
概率论
与日本相关的日记
与中国相关的日记
-- 与北京相关的日记
-- 与香港相关的日记
-- 与澳门相关的日记
与台湾相关的日记
与北欧相关的日记
与其他国家相关的日记
qiita
其他日志

按类别分日志



ติดตามอัปเดตของบล็อกได้ที่แฟนเพจ

  查看日志

  推荐日志

ตัวอักษรกรีกและเปรียบเทียบการใช้งานในภาษากรีกโบราณและกรีกสมัยใหม่
ที่มาของอักษรไทยและความเกี่ยวพันกับอักษรอื่นๆในตระกูลอักษรพราหมี
การสร้างแบบจำลองสามมิติเป็นไฟล์ .obj วิธีการอย่างง่ายที่ไม่ว่าใครก็ลองทำได้ทันที
รวมรายชื่อนักร้องเพลงกวางตุ้ง
ภาษาจีนแบ่งเป็นสำเนียงอะไรบ้าง มีความแตกต่างกันมากแค่ไหน
ทำความเข้าใจระบอบประชาธิปไตยจากประวัติศาสตร์ความเป็นมา
เรียนรู้วิธีการใช้ regular expression (regex)
การใช้ unix shell เบื้องต้น ใน linux และ mac
g ในภาษาญี่ปุ่นออกเสียง "ก" หรือ "ง" กันแน่
ทำความรู้จักกับปัญญาประดิษฐ์และการเรียนรู้ของเครื่อง
ค้นพบระบบดาวเคราะห์ ๘ ดวง เบื้องหลังความสำเร็จคือปัญญาประดิษฐ์ (AI)
หอดูดาวโบราณปักกิ่ง ตอนที่ ๑: แท่นสังเกตการณ์และสวนดอกไม้
พิพิธภัณฑ์สถาปัตยกรรมโบราณปักกิ่ง
เที่ยวเมืองตานตง ล่องเรือในน่านน้ำเกาหลีเหนือ
ตระเวนเที่ยวตามรอยฉากของอนิเมะในญี่ปุ่น
เที่ยวชมหอดูดาวที่ฐานสังเกตการณ์ซิงหลง
ทำไมจึงไม่ควรเขียนวรรณยุกต์เวลาทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ