หลักการเขียนทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น
เขียนเมื่อ 2023/03/29 21:49
แก้ไขล่าสุด 2024/12/22 04:07
ในบทความนี้จะอธิบายหลักการทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่นเขียนด้วยอักษรไทย โดยอธิบายแยกเป็นส่วนๆอย่างละเอียด บอกถึงเสียงอ่านที่แท้จริงและเหตุผลในการเลือกใช้วิธีเขียน และมีการยกตัวอย่างให้เห็นภาพชัดด้วย เหมาะสำหรับผู้ศึกษาภาษาญี่ปุ่น หรือต้องการนำระบบทับศัพท์ไปใช้เพื่อเขียนในชีวิตประจำวัน
ที่มาที่ไป
ระบบทับศัพท์นี้เป็นระบบที่เรียบเรียงขึ้นมาเองเพื่อใช้ในการเขียนในชีวิตประจำวันและบทความต่างๆภายในบล็อกหรือเว็บต่างๆ ยินดีแบ่งปันหากใครต้องการนำไปใช้
ที่จริงแล้วนอกจากระบบนี้แล้วยังมีระบบของราชบัณฑิตยสถาน >> https://th.wikipedia.org/wiki/การทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น
แต่ระบบนั้นมีส่วนต่างจากการเขียนตามความนิยมของคนทั่วไปในหลายๆส่วน จึงอาจดูขัดใจหากนำมาใช้งานจริง คนทั่วไปก็ไม่ได้ใช้ตามนี้
สำหรับหลักที่เราเรียบเรียงขึ้นมาใช้ในนี้ ตั้งขึ้นมาโดยเน้นว่า
- เขียนให้ใกล้เคียงเสียงจริงๆที่สุดเท่าที่ระบบการเขียนจะเอื้ออำนวย
- ทำให้แยกความแตกต่างระหว่างเสียงคนละเสียงกันให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
- ไม่ให้ต่างจากที่คนทั่วไปนิยมเขียนกันมากจนดูแล้วขัด
- ทำให้ความเป็นสองมาตรฐานมีน้อยที่สุด คือคำที่มีลักษณะเดียวกันก็ควรจะเขียนด้วยหลักแบบเดียวกัน
- ไม่ทำลายหลักการเขียนภาษาไทยโดยทั่วไป
ระบบนี้ยังใช้เขียนชื่อภาษาญี่ปุ่นต่างๆที่ใช้ในบล็อกนี้ รวมถึงเพจรวมคำแปลวลีเด็ดจากญี่ปุ่น และเว็บ https://hinaboshi.com/
ตัวอย่างชื่ออาหารญี่ปุ่นที่เขียนด้วยระบบทับศัพท์นี้
ระบบการเขียน
ภาษาญี่ปุ่นนั้นโดยทั่วไปแล้วจะเขียนด้วยอักษร ๓ ชนิดปนกัน คือ คันจิ, ฮิรางานะ, คาตากานะ นอกจากนี้ยังมีการใช้อักษรโรมาจิ (อักษรละติน) เช่นเวลาใช้กับคนต่างชาติด้วย
ตัวอย่างการเขียนด้วยตัวอักษรชนิดต่างๆ
| คันจิ | 都道府県 | 東西南北 | 上植野 |
| ฮิรางานะ | とどうふけん | とうざいなんぼく | かみうえの |
| คาตากานะ | トドウフケン | トウザイナンボク | カミウエノ |
| โรมาจิ | todoufuken | touzainanboku | kamiueno |
| ทับศัพท์ | โทโดวฟุเกง | โทวไซนัมโบกุ | คามิอุเอโนะ |
ในบทความนี้จะอธิบายโดยใช้การเขียนเป็นอักษรฮิรางานะทั้งหมด นอกจากนี้ก็จะกำกับอักษรโรมาจิไว้ข้างบนด้วย เพื่อให้คนที่ไม่รู้ภาษาญี่ปุ่นเลยสามารถอ่านได้
เพียงแต่ว่าบางกรณีนั้นตัวคันจิที่เขียนจะมีผลต่อการทับศัพท์ด้วย กรณีนั้นก็จะกำกับคันจิไว้ด้วย
นอกจากนี้ก็จะมีกำกับอักษร IPA (สัทอักษรสากล) ไว้ด้วย เผื่อสำหรับคนที่มีความรู้ด้านภาษาศาสตร์
การทับศัพท์สระ
ภาษาญี่ปุ่นนั้นโดยพื้นฐานแล้วประกอบด้วย ๕ สระ คือ あ, い, う, え, お ซึ่งโดยทั่วไปแล้วจะเขียนแทนเป็นภาษาไทยได้เป็น "อะ", "อิ", "อุ", "เอะ", "โอะ" ตามลำดับ
อย่างไรก็ตาม กรณีของ あ, え, お นั้นเมื่อไม่ได้อยู่ในพยางค์สุดท้ายของคำเวลาเขียนเป็นภาษาไทยมักจะเขียนเป็นเสียงยาวเป็น "อา", "เอ", "โอ" ดังนั้นในหลักทับศัพท์นี้ก็จะยึดตามความนิยมตามนี้ด้วย
ในขณะที่ い กับ う จะไม่มีข้อยกเว้นตรงนี้ ให้เขียนแทนเป็นภาษาไทยด้วยสระเสียงสั้นในทุกกรณี ไม่ต้องสนว่าอยู่พยางค์ท้ายหรือไม่
นอกจากนี้ เสียง う นั้นจริงๆแล้วต่างไปสระอุในภาษาไทย โดยออกเสียงได้ ๒ แบบ ขึ้นอยู่กับพยัญชนะต้น โดยทั่วไปแล้วจะอ่านเป็นเสียงกึ่งๆระหว่างสระอุกับสระอึ (IPA เขียนเป็น /ɯ/) ในที่นี้ให้ทับศัพท์เป็นสระอุ ตามความนิยม
แต่กรณี す, ず, つ นั้นจะอ่านออกเสียงค่อนไปทางสระอึอย่างชัดเจน (IPA เขียนเป็น /ɨ/) และการทับศัพท์ในภาษาไทยก็นิยมแทนเสียงนี้เป็นสระอึด้วย ดังนั้นหลักการทับศัพท์ในที่นี้ก็จะให้เขียนเป็นสระอึในกรณีของพยัญชนะ ๓ เสียงนี้เช่นกัน
สรุปเสียงสระพื้นฐานพร้อมตัวอย่างเป็นตารางได้ดังนี้
| IPA | ทับศัพท์ | หมายเหตุ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|---|
| あ | /a/ | อะ | เขียนเป็น "อะ" เฉพาะเมื่ออยู่พยางค์ท้าย นอกนั้นเป็น "อา" | みた = มิตะ |
| อา | たみ = ทามิ | |||
| い | /i/ | อิ | ひじり = ฮิจิริ | |
| う | /ɯ/ | อุ | เป็นสระอุ ยกเว้น す, ず, つ | くるま = คุรุมะ |
| /ɨ/ | อึ | เป็นสระอึ สำหรับ す, ず, つ | いすず = อิสึซึ | |
| え | /e/ | เอะ | เขียนเป็น "เอะ" เฉพาะเมื่ออยู่พยางค์ท้าย นอกนั้นเป็น "เอ" | きせ = คิเสะ |
| เอ | せき = เซกิ | |||
| お | /o/ | โอะ | เขียนเป็น "โอะ" เฉพาะเมื่ออยู่พยางค์ท้าย นอกนั้นเป็น "โอ" | まこ = มาโกะ |
| โอ | こども = โคโดโมะ |
สระเสียงยาว
ในภาษาญี่ปุ่นมีการแยกเสียงสั้นกับเสียงยาวอย่างชัดเจน โดยพื้นฐานแล้วเสียงยาวจะมาจากการเอา あ, い, う, え, お มาวางต่อจากอักษรที่มีสระเดียวกัน เสียงจะยาวขึ้น ๒ เท่า ให้เขียนรวมสระเสียงยาวไป
ตัวคำที่เทียบเสียงสั้นกับเสียงยาว
しな = ชินะ
しいな = ชีนะ (ไม่ใช่ "ชิอินะ")
นอกจากนี้เสียงยาวยังเกิดจากการใส่ขีด ー ต่อได้เช่นกัน มักพบมากในคำที่ทับศัพท์จากภาษาต่างประเทศ
しーと (シート) = ชีโตะ
らいだー (ライダー) = ไรดา
หรือบางครั้งอาจมีการใช้อักษร ぁ, ぃ, ぅ, ぇ, ぉ ตัวเล็กมาใช้เพื่อแสดงเสียงยาว ซึ่งอาจพบได้ในคำภาษาพูดหรือคำเลียนเสียง รวมถึงคำภาษาต่างประเทศ เสียงที่ได้ไม่ต่างอะไรกับเขียน あ, い, う, え, お ตัวใหญ่
てめぇ = てめえ = てめー = เทเม
ざまぁ = ざまあ = ざまー = ซามา
อนึ่ง เวลาที่เขียนเป็นอักษรโรมาจินั้นอาจแสดงเสียงยาวโดยใช้ขีดวางไว้ด้านบน เช่น ああ เขียนเป็น ā ส่วน うう เขียนเป็น ū เป็นต้น แต่สำหรับโรมาจิกำกับในบทความนี้เพื่อให้เห็นชัดจะขอเขียนแยกเป็น aa และ uu แบบนี้ตลอด
ตารางสรุปการเขียนทับศัพท์สระเสียงยาว
| IPA | ทับศัพท์ | หมายเหตุ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|---|
| ああ あぁ あー |
/aː/ | อา | おかあ = โอกา | |
| いい いぃ いー |
/iː/ | อิ | おにい =โอนี | |
| うう うぅ うー |
/ɯː/ | อู | ยกเว้น すう, ずう, つう | ふうき = ฟูกิ |
| /ɨː/ | อือ | เฉพาะ すう, ずう, つう | ゆうずう = ยูซือ | |
| ええ えぇ えー |
/eː/ | เอ | おねえ = โอเน | |
| おお おぉ おー |
/oː/ | โอ | とおの = โทโนะ |
อย่างไรก็ตาม บางครั้งเสียงก็ถูกอ่านแยก ไม่ได้ต่อกันเป็นเสียงยาว โดยเฉพาะในกรณีที่คำมาจากคันจิคนละตัวกัน หรือเป็นคันจิแค่ส่วนเดียว กรณีแบบนี้ให้เขียนแยกกัน เช่น
真鯵 = 真 (ま) + 鯵 (あじ) = มาอาจิ
石井 = 石 (いし) + 井 (い) = อิชิอิ
狂う = 狂 (くる) + う = คุรุอุ
吸う = 吸 (す) + う = สึอุ
ご恩 = ご + 恩 (おん) = โกอง
กรณีสระ ei กับ ou
นอกจากในกรณีที่สระเดียวกันมาต่อกันแล้ว กรณีสระ え ตามด้วย い และสระ お ตามด้วย う ก็ทำให้เกิดเสียงยาวขึ้นได้เช่นกัน
โดยทั่วไปแล้ว えい จะอ่านออกเสียงเป็นสระเอเสียงยาว เช่นเดียวกับกรณี ええ แทนที่จะอ่านแยกเป็น え+い = "เอ"+"อิ"
อย่างไรก็ตาม มีบางกรณีที่เสียงถูกอ่านออกเป็น え+い แยกกันชัดเจน เช่นเวลาที่พูดช้าๆเน้นๆ หรือเช่นเวลาร้องเพลง หรือขึ้นเสียงสูงท้ายคำในประโยคคำถาม ฯลฯ นอกจากนี้ในภาษาญี่ปุ่นท้องถิ่นบางสำเนียงเช่นแถบคิวชูนั้นจะอ่านแบบนี้กันเป็นปกติ ไม่ได้รวมกันเป็นเสียงยาว
อีกทั้งเวลาเขียนทับศัพท์เป็นภาษาไทยคนนิยมเขียนเป็น "เอย์" กันอยู่แล้ว ดังนั้นระบบทับศัพท์ในที่นี้ก็จะขอยึดตามนี้ โดยเขียนเป็น "เอย์" เช่นกัน แทนที่จะเขียนเป็น "เอ" เฉยๆ
แม้ว่าจริงๆแล้วการเขียนแบบนี้จะไม่ได้สะท้อนเสียงอ่านจริงตามกรณีส่วนใหญ่ก็ตาม แต่ตัวตนของ い ไม่อาจมองข้ามโดยมองแค่ว่ามันเป็นตัวทำให้เสียงยาว อีกทั้งการเขียนแบบนี้มีประโยชน์ในการแยกระหว่างเสียงสั้นกับเสียงยาวด้วย เพราะว่าสระ え เสียงสั้นนั้นเมื่ออยู่กลางคำจะเขียนเป็นสระเอ ถ้าหากเขียน えい เป็นสระเอเฉยๆไปด้วยก็จะแยกแยะไม่ได้
ตัวอย่างที่แสดงให้เห็นความแตกต่างระหว่าง え กับ えい เช่น
せき = เซกิ
せいき = เซย์กิ
ส่วนกรณีของ おう เองก็เช่นเดียวกัน โดยทั่วไปแล้วจะออกเสียงเป็นสระโอยาว และอ่านแยกเป็น お+う = "โอ"+"อุ" ในกรณีส่วนน้อย
แต่ในที่นี้ก็ขอเขียนเป็น "โอว" เพื่อแยกให้ต่างจากกรณี お ด้วยเหตุผลเดียวกันกับกรณีของ えい
เช่น
こじ = โคจิ
こうじ = โควจิ
とめ = โทเมะ
とうめい = โทวเมย์
ตารางสรุปและตัวอย่างเพิ่มเติม
| IPA | ทับศัพท์ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|
| えい | /eː/~/ei/ | เอย์ | けいき = เคย์กิ きれい = คิเรย์ |
| おう | /oː/~/oɯ/ | โอว | こうぼ = โควโบะ ごとう = โกโตว |
เพียงแต่กรณีที่มาจากคันจิคนละตัวกันก็ให้เขียนแยกกัน เช่น
武井 = 武 (たけ) + 井 (い) = ทาเกอิ
小梅 = 小 (こ) + 梅 (うめ) = โคอุเมะ
กรณีสระ ai, ui, oi
กรณีที่สระ あ, う, お ตามด้วย い มักจะได้ยินเหมือนเป็นพยางค์เดียว โดย い ถูกมองเป็นเสียง "ย" ต่อท้ายไปและเวลาเขียนทับศัพท์ก็นิยมเขียนเป็นพยางค์เดียวในภาษาไทย ดังนั้นระบบทับศัพท์ในที่นี้ก็จะเขียนรวมด้วย
อย่างไรก็ตาม ที่จริงแล้วในภาษาญี่ปุ่นโดยทั่วไปถือว่าเป็นพยางค์แยกกัน ดังนั้นการเขียนรวมแบบนี้ในที่นี้จึงมีที่มาจากความเคยชินของคนไทยเพื่อให้อ่านลื่นดูเป็นธรรมชาติขึ้นเท่านั้น
รูปเขียนและการทับศัพท์เสียงคำในกลุ่มนี้อาจสรุปได้ดังนี้
| IPA | ทับศัพท์ | หมายเหตุ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|---|
| あい | /ai/ | ไอ | さいか = ไซกะ | |
| うい | /ɯi/ | อุย | ยกเว้น すい, ずい, つい | るいじ = รุยจิ |
| /ɨi/ | อึย | สำหรับ すい, ずい, つい | すいり = ซึยริ | |
| おい | /oi/ | โอย | こいする = โคยสึรุ |
เพียงแต่ว่า กรณีที่มาจากคันจิคนละคำกันให้แยกคำกัน ไม่ต้องรวมกัน
赤池 = 赤 (あか) + 池 (いけ) = อากาอิเกะ
福井 = 福 (ふく) + 井 (い) = ฟุกุอิ
保育 = 保 (ほ) + 育 (いく) = โฮอิกุ
สระควบ "ゃゅょ"
ในภาษาญี่ปุ่นนั้นมีสระที่เป็นเสียงควบ "ย" ซึ่งเกิดจาก き, ぎ, に, ひ, び, ぴ, み, り ประกอบเข้ากับอักษร ゃ, ゅ, ょ (คืออักษร や, ゆ, よ ตัวเล็ก) เสียงอ่านจะถือเป็นพยางค์เดียว และบ่อยครั้งจะตามหลังด้วย ー หรือ う กลายเป็นเสียงยาว
การเขียนทับศัพท์เป็นภาษาไทยนั้น จริงๆถ้าเขียนเป็นเสียงควบ "ย" จริงๆแล้ว きゅ ควรเป็น "คยุ" และ きょ ควรเป็น "คโยะ" แต่อย่างไรก็ตามเนื่องจากความนิยมในการเขียน และเพื่อความอ่านง่ายด้วย โดยทั่วไปแล้วมักเขียนในรูป "คิว" และ "เคียว" ดังนั้นระบบทับศัพท์นี้ก็จะยึดตามความนิยมเช่นกัน
ตารางต่อไปนี้แสดงโดยใช้ き เป็นฐาน โดยจะแสดงทั้งกรณีเสียงสั้นและเสียงยาวไปพร้อมกัน เพียงแต่ว่าในระบบทับศัพท์เป็นภาษาไทยนี้จะให้เขียนเหมือนกันไม่แยกเสียงสั้นเสียงยาว
| IPA | ทับศัพท์ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|
| きゃ | /kʲa/ | เคีย | りゃく = เรียกุ びゃっこ = เบียกโกะ |
| きゃあ きゃー |
/kʲaː/ | うぎゃー = อุเงีย | |
| きゅ | /kʲɯː/ | คิว | さきゅばす = ซากิวบาสึ |
| きゅう きゅー |
/kʲɯː/ | かいにゅう = ไคนิว ごびゅう = โกบิว |
|
| きょ | /kʲo/ | เคียว | りょかん = เรียวกัง いんきょ = อิงเกียว |
| きょう きょー |
/kʲoː/~/kʲoɯ/ | みょうじ = เมียวจิ きぎょう = คิเงียว |
ในที่นี้แม้ว่าจะไม่แยกรูปเขียนเสียงสั้นเสียงยาว แต่โอกาสที่จะสับสนมีน้อย เพราะอย่าง きゃあ กับ きゅ นั้นโดยทั่วไปแล้วจะไม่พบในคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นโดยทั่วไป แต่อาจเจอในพวกคำเลียนเสียง หรือคำทับศัพท์จากภาษาต่างประเทศ ดังนั้นถ้าเจอ "เคีย" หรือ "คิว" โดยทั่วไปแล้วก็จะหมายถึง きゃ กับ きゅう แทบทั้งหมด
เพียงแต่กรณ๊ของ きょ กับ きょう นั้น แม้ว่าส่วนใหญ่จะเป็น きょう ซะมากกว่า แต่ きょ ก็เจออยู่บ้าง ทำให้อาจเจอรูปเขียนที่ซ้ำกันอย่างช่วยไม่ได้ ถือเป็นข้อจำกัดของระบบการเขียน
きょだい = เคียวได
きょうだい = เคียวได
นอกจากนี้ กรณี し, じ, ち ตามด้วย ゃ, ゅ, ょ นั้นจะไม่ได้เกิดเป็นเสียงควบ แต่จะเป็นสระ "อะ", "อุ", "โอะ" ธรรมดา ดังนั้นให้ยึดหลักการทับศัพท์ตามกรณีเสียง あ, う, お ดังที่กล่าวไปข้างต้น
ตารางแสดงเสียง ในที่นี้ใช้ し เป็นตัวอย่าง แต่กรณีใช้กับ じ, ち ก็เช่นเดียวกัน
| IPA | ทับศัพท์ | หมายเหตุ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|---|
| しゃ | /ɕa/ | ชะ | เขียนเป็น "อะ" เฉพาะเมื่ออยู่พยางค์ท้าย นอกนั้นเป็น "อา" | かんじゃ = คันจะ |
| ชา | しゃかい = ชาไก | |||
| しゃあ しゃー |
/ɕaː/ | มักพบในศัพท์ภาษาต่างประเทศเท่านั้น | ちゃーはん = จาฮัง | |
| しゅ | /ɕɯ/ | ชุ | しんじゅ = ชินจุ | |
| しゅう しゅー |
/ɕɯː/ | ชู | じゅうしん = จูชิง | |
| しょ | /ɕo/ | โชะ | เขียนเป็น "โอะ" เฉพาะเมื่ออยู่พยางค์ท้าย นอกนั้นเป็น "โอ" | きんじょ = คินโจะ |
| โช | じょし = โจชิ | |||
| しょう しょー |
/ɕoː/~/ɕoɯ/ | โชว | ちょうし = โจวชิ |
การทับศัพท์พยัญชนะ
ต่อไปนี้เป็นตารางแสดงเสียงพยัญชนะในภาษาญี่ปุ่นและเทียบพยัญชนะไทยที่ใช้ในการทับศัพท์ รวมทั้งตัวอย่างคร่าวๆ สำหรับรายละเอียดเพิ่มเติมจะอธิบายไว้ด้านล่างของตาราง
| IPA | ทับศัพท์ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|---|
| あ い う え お を | - | อ | みえ = มิเอะ |
| か き く け こ | /k/ | ค | かなめ = คานาเมะ |
| ก | さかな = ซากานะ | ||
| が ぎ ぐ げ ご | /g/ | ก | ごま = โกมะ |
| /ŋ/ | ง | しごと =ชิโงโตะ | |
| さ す せ そ | /s/ | ส | しんさ = ชินสะ |
| ซ | さま = ซามะ | ||
| し | /ɕ/ | ช | しろ = ชิโระ |
| ざ ず ぜ ぞ づ | /ʣ/~/z/ | ซ | かぜ =คาเซะ |
| じ ぢ | /ʥ/~/ʑ/ | จ | じしん = จิชิง |
| た て と | /t/ | ท | たき = ทากิ |
| ต | かたき = คาตากิ | ||
| ち | /ʨ/ | จ | ちず =จิซึ |
| つ | /ʦ/ | (ท)ส | つき = (ท)สึกิ |
| ตส | まつ = มัตสึ | ||
| (ท)ซ | つうじ = (ท)ซือจิ | ||
| ตซ | ふつう = ฟุตซือ | ||
| だ で ど | /d/ | ด | きど = คิโดะ |
| な ぬ ね の | /n/ | น | ねこ = เนโกะ |
| に | /ɲ/ | かに =คานิ | |
| は へ ほ | /h/ | ฮ | はた = ฮาตะ |
| ひ | /ç/ | ひと = ฮิโตะ | |
| ふ | /ɸ/ | ฟ | ふじ =ฟุจิ |
| ば び ぶ べ ぼ ゔ | /b/ | บ | ぶり = บุริ |
| ぱ ぴ ぷ ぺ ぽ | /p/ | ป | しんぴ = ชิมปิ |
| ま み む め も | /m/ | ม | まち = มาจิ |
| や ゆ よ | /j/ | ย | やき = ยากิ |
| ら り る れ ろ | /ɾ/ | ร | りく = ริกุ |
| わ | /ɰ/ | ว | わら = วาระ |
ในภาษาญี่ปุ่นนั้นเสียงแถว か นั้นอาจออกเสียงเป็น "ก" หรือ "ค" ในภาษาไทย แล้วแต่ตำแหน่งในคำหรือจังหวะในการพูดหรือแล้วแต่บุคคล แต่โดยทั่วไปแล้วเมื่อยู่พยางค์ต้นคำจะออกเสียงค่อนไปทาง "ค" นอกนั้นจะค่อนไปทาง "ก" ดังนั้นหลักการทับศัพท์นี้จึงให้เขียนเป็น "ค" เมื่ออยู่พยางค์แรก นอกนั้นเขียนเป็น "ค"
สำหรับเสียงแถว が นั้นจะออกเสียงแตกต่างกันอย่างชัดเจนเมื่ออยู่พยางค์แรกกับกรณีอื่นๆ โดยเมื่ออยู่พยางค์แรกเป็นเสียง /g/ ซึ่งไม่มีในภาษาไทย แต่ฟังดูใกล้เคียงกับ "ก" ดังนั้นให้ทับศัพท์ด้วย "ก" แต่ในกรณีอื่นจะออกเสียงเป็น "ง" ชัดเจน ดังนั้นให้แทนด้วย "ง"
เกี่ยวกับเรื่องนี้มีรายละเอียดมากมาย อ่านคำอธิบายได้ที่บทความนี้ >> g ในภาษาญี่ปุ่นออกเสียง "ก" หรือ "ง" กันแน่
สำหรับแถว さ นั้นออกเสียงเหมือน "ส" หรือ "ซ" ในภาษาไทย ยกเว้น し จะออกเสียงเป็นเหมือน "ช" ที่ปล่อยลมแรงผ่านฟัน (IPA เขียนเป็น /ɕ/) ให้เขียนทับศัพท์เป็น "ช"
สำหรับการทับศัพท์เสียงแถว さ (ยกเว้น し) นั้นอาจใช้เป็น "ซ" หรือ "ส" โดยหลักการแยกแยะนั้นมีรายละเอียดยุ่งยากเล็กน้อย จึงขอแยกไปอธิบายเป็นอีกหัวข้อ เขียนไว้ด้านล่าง
เสียงแถว ざ (ยกเว้น じ) นั้นจะเป็นเสียงเหมือนตัว z ในภาษาอังกฤษ เป็นเสียงที่ไม่มีในภาษาไทย แต่โดยทั่วไปจะทับศัพท์ด้วย "ซ" ซึ่งใกล้เคียงที่สุด การเขียนแบบนี้จะทำให้ซ้ำกับแถว さ ในหลายกรณี แต่ข้อแตกต่างคือเสียงแถว ざ จะใช้เป็น "ซ" ทุกกรณี จะไม่มีการใช้ "ส"
ส่วนเสียง じ นั้นเป็นเสียงที่ไม่มีในภาษาไทย แต่จะอยู่ระหว่างเสียง "จ" กับ "ย" ในภาษาไทย ในที่นี้ให้ทับศัพท์เป็น "จ" ทั้งหมด
สำหรับ ぢ นั้นเป็นอักษรที่ปรากฏอยู่น้อย และในภาษาญี่ปุ่นปัจจุบันสำเนียงมาตรฐานเสียงของ ぢ ก็อ่านเหมือน じ ดังนั้นหลักทับศัพท์ก็ให้ยึหลักดตาม じ
สำหรับแถว た (ยกเว้น ち กับ つ) ตรงกับเสียง "ต" หรือ "ท" ในภาษาไทย ให้ทับศัพท์โดยใช้ "ท" เมื่ออยู่พยางก์แรกของคำ นอกนั้นใช้ "ต" เหตุผลและหลักการเช่นเกียวกับกรณีเสียง "ก" และ "ค"
สำหรับ ち นั้นจะตรงกับเสียง "จ" ในภาษาไทย แต่ก็อาจออกเสียง "ช" ได้ด้วย แต่จะพบน้อยกว่า ส่วนใหญ่แล้วการทับศัพท์เป็นภาษาไทยก็จะใช้ "จ" เป็นหลัก มีน้อยกรณีที่จะใช้ "ช" อีกทั้งถ้าหากใช้ "ช" ก็จะไปซ้ำกับเสียง し ดังนั้นให้ทับศัพท์ ち เป็น "จ" ในทุกกรณี
เสียง ち กับ じ นั้นจะเขียนเป็น "จ" เหมือนกันในทุกกรณี ไม่สามารถแยกแยะได้ ซึงก็เป็นเรื่องช่วยไม่ได้เนื่องจากในภาษาไทยไม่มีเสียงพยัญชนะที่มาแทน じ จริงๆได้
สำหรับเสียง つ นั้นมีรายละเอียดมาก ขอแยกไปอธิบายเพิ่มเติมในหัวข้อด้านล่าง
ส่วน づ นั้นเป็นอักษรที่ปรากฏอยู่น้อย และในภาษาญี่ปุ่นปัจจุบันสำเนียงมาตรฐานเสียงของ づ ก็อ่านเหมือน ず ดังนั้นหลักทับศัพท์ก็ให้ยดตาม ず
สำหรับเสียง に นั้นจริงๆแล้วจะคล้าย "ญ" ในภาษาลาว (IPA เขียนเป็น /ɲ/) ซึ่งต่างจาก な ぬ ね の ที่เป็น "น" จริงๆ แต่ในการเขียนโรมาจิก็เขียนเป็น n เหมือนกันหมด ในการทับศัพท์เป็นไทยก็ให้เขียนเป็น "น" ทั้งหมด ไม่จำเป็นต้องแยก
เสียงแถว は นั้นตรงกับเสียง "ฮ" ภาษาไทย ยกเว้น ひ กับ ふ จึงให้ทับศัพท์เป็น "ฮ"
สำหรับเสียงพยัญชนะของ ひ นั้นเป็นเสียงที่ไม่มีในภาษาไทย (IPA เขียนเป็น /ç/) เสียงอยู่ระหว่าง "ฮ" กับ "ช" แต่ในการเขียนโรมาจิมักเขียนเป็น h อีกทั้งคนญี่ปุ่นบางคนก็ออกเสียง ひ เป็นเสียง "ฮ" ธรรมดาด้วย ดังนั้นในการเขียนเป็นภาษาไทยก็ให้เขียนเป็น "ฮ" เช่นเดียวกับ は へ ほ
ส่วน ふ นั้นเป็นเสียงที่อยู่ระหว่าง "ฮ" กับ "ฟ" แต่ในการเขียนเป็นโรมาจินั้นใช้ตัว f ซึ่งแยกต่างจากตัวอื่นในแถว は อย่างชัดเจน ดังนั้นในภาษาไทยก็จะเขียนเป็น "ฟ"
สำหรับแถว ば นั้นออกเสียงเป็น "บ" เหมือนกันไม่ว่าจะเป็นสระไหน ดังนั้นไม่มีปัญหาอะไรในการเขียนทับศัพท์ แต่นอกจากนี้แล้วยังมี ゔ ด้วย ซึ่งเป็นอักษรที่เพิ่มเข้ามาในภาษาญี่ปุ่นเพื่อแทนเสียง /v/ ในคำทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ แต่เนื่องจากคนญี่ปุ่นก็ออกเสียง v ไม่ได้ โดยทั่วไปก็จะออกเป็นเสียง "บ" ดังนั้นจึงให้ทับศัพท์ ゔ เป็น "บ" ไปด้วย
การแยกใช้ "ส" กับ "ซ" สำหรับพยัญชนะแถว さ (s)
ดังที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นว่าเสียงแถว さ อาจเขียนเป็น "ซ" หรือ "ซ" ก็ได้ แล้วแต่กรณี จึงขอนำมาสรุปหลักการแยกเป็นตารางดังนี้
| เขียน | ทับศัพท์ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ส | เสียงสั้นพยางค์ท้าย ไม่มีตัวสะกด | とさ = โทสะ はす = ฮาสึ ちせ = จิเสะ みそ = มิโสะ |
| す เสียงสั้น ไม่มีตัวสะกด | すき = สึกิ | |
| ซ | さ, せ, そ เมื่อไม่ได้อยู่พยางค์ท้าย | さと = ซาโตะ せみ = เซมิ そば = โซบะ |
| มีตัวสะกด | さん = ซัง すんだ = ซึนดะ せっち = เซจจิ そつ = ซตสึ |
|
| เสียงยาว | すうじ = ซือจิ せいと = เซย์โตะ そうき = โซวกิ |
สาเหตุที่แยกเป็นกรณีแบบนี้ก็เนื่องจากความเคยชินในการเขียนของคนไทย ซึ่ง "ส" นั้นเป็นอักษรสูงตัวเดียวที่นิยมถูกใช้ในการเขียนทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ แต่พอต้องเขียนเป็นคำเป็นมักจะไม่ใช้ "ส" แต่เขียนเป็น "ซ" แทน
ส่วนกรณีของแถว ざ นั้นให้ใช้เป็น "ซ" ทั้งหมด ไม่จำเป็นต้องมาแบ่งแยกกรณียุ่งยากเหมือนอย่างแถว さ
การเขียนเมื่อมี "つ" (ts)
เสียง つ นั้นจะค่อนข้างพิเศษเนื่องจากแทนด้วยพยัญชนะ ๒ ตัวเขียนต่อกัน
อนึ่ง ที่จริงแล้วในทางภาษาศาสตร์เสียง つ นั้นก็คือเสียงหน่วยเสียงพยัญชนะเดียวในภาษาญี่ปุ่น แต่เสียงที่ออกนั้นจะเหมือนเสียง "ท/ต" ต่อด้วย "ซ/ส" อีกทั้งเวลาเขียนเป็นโรมาจิจะเขียนแทนด้วย tsu และในภาษาไทยก็เลยมักเขียนเป็นพยัญชนะ ๒ ตัวต่อกันด้วย ดังนั้นในระบบทับศัพท์นี้ก็จะเขียนแบบนี้ไปด้วย
เพียงแต่กรณีที่ที่ つ เป็นพยัญชนะแรกของพยางค์อาจเขียนเป็น "ซ/ส" เฉยๆไม่ต้องมี "ท" นำก็ได้ ในที่นี้จะกำหนดให้เขียนได้ ๒ แบบ ขึ้นอยู่ความเหมาะสมตามสถานการณ์
ตัวอย่างการเขียนทั้ง ๒ แบบ
| เติม "ท" | ไม่เติม "ท" | |
|---|---|---|
| つくだに | ทสึกุดานิ | สึกุดานิ |
| つうやく | ทซือยากุ | ซือยากุ |
| ついたち | ทซึยตาจิ | ซึยตาจิ |
| つづく | ทสึซึกุ | สึซึกุ |
| つつじ | ทซึตสึจิ | ซึตสึจิ |
ส่วนกรณีที่ไม่ได้อยู่พยางค์แรก ให้เขียนเป็นตัวสะกด "ต" ของพยางค์ที่นำหน้า
สำหรับตัวหลังอาจใช้ "ส" หรือ "ซ" หลักการแยกใช้ให้ยึดตามกรณีแถว さ
ที่จำเป็นต้องอธิบายถึงเป็นพิเศษอีกอย่างก็คือการเขียนเสียงพยางค์ที่นำหน้า つ ซึ่งจะมีรูปแบบการเขียนที่แตกต่างจากเมื่อเขียนเดี่ยวๆหรือนำหน้าพยัญชนะตัวอื่น เนื่องจากในภาษาไทยเวลามีตัวสะกดมักจะเขียนรูปสระที่ต่างออกไป
หลักการเขียนทับศัพท์ในกรณีนี้อาจสรุปได้ดังนี้
| ทับศัพท์ | ตัวอย่าง | |
|---|---|---|
| あつ | อัตสึ | かつどん = คัตสึดง さつう = ซัตซือ |
| いつ | อิตสึ | きつね = คิตสึเนะ いつう = อิตซือ |
| うつ | อุตสึ | くつした = คุตสึชิตะ ふつう = ฟุตซือ |
| อึตสึ | つつみ = (ท)ซึตสึมิ ずつう = ซึตซือ |
|
| えつ | เอตสึ | けつい = เคตสึอิ |
| おつ | อตสึ | とんこつ = ทงกตสึ いしそつう = อิชิซตซือ |
จากตารางนี้จะเห็นว่ากรณีสระ い กับ う นั้นจะเขียนเป็นรูปสระเสียงส้นเหมือนตอนไม่มีตัวสะกด แค่เพิ่มตัวสะกด "ต" เข้ามาเท่านั้น
ส่วนสระ あ กับ お ซึ่งเดิมทีเวลาไม่ได้อยู่พยางค์ท้ายจะเขียนเป็นเสียงยาวเป็น "อา" กับ "โอ" นั้น ในกรณีนี้ก็ให้เปลี่ยนมาเขียนเป็นรูปเสียงสั้น เป็น "อั-" กับ "อ-"
สำหรับสระ え นั้นถ้าไม่ได้อยู่ในพยางค์สุดท้ายให้เขียนเป็นรูปเสียงยาวตลอดแม้แต่ในกรณีที่มีตัวสะกด ไม่จำเป็นต้องเติมไม้ไต่คู้
ส่วนกรณีสระเสียงยาวหรือสระประสมนั้นก็แค่ให้ต่อด้วย ตส (หรือ ตซ) เช่น
あいつ = ไอตสึ
しーつ = ชีตสึ
りゅうつう = ริวตซือ
ぶーつ = บูตสึ
もうつうじ = โมวตซือจิ
きょうつう = เคียวตซือ
ตัวสะกด "ん" (ง, น, ม)
เสียง ん ในภาษาญี่ปุ่นนั้นเป็นตัวสะกด ซึ่งค่อนข้างพิเศษเนื่องจากเป็นได้หลายเสียง โดยอาจแบ่งได้เป็นกรณีต่างๆ ค่อนข้างซับซ้อน และในแหล่งข้อมูลแต่ละที่ก็ระบุกลไกเสียงอ่านของ ん ไม่เหมือนกัน
ดังนั้นในที่นี้จะแค่พิจารณาหลักโดยรวมง่ายๆ โดยรวมแล้วเมื่อเขียนในภาษาไทยก็จะแทนด้วย ๓ แบบคือ แม่กง แม่กน แม่กม
กล่าวโดยทั่วไปแล้วก็คือ ถ้า ん อยู่พยางค์ท้ายหรือตามด้วยแถว か หรือ が ให้เขียนเป็นแม่กง แต่ถ้าตามด้วยแถว ば, ぱ, ま ให้เขียนเป็นแม่กม ส่วนกรณีอื่นๆให้ใช้แม่กนทั้งหมด หลักการแยกใช้สรุปสั้นๆได้แบบนี้เลย
ตัวอย่างเช่น
てんしんらんまん = เทนชินรัมมัง
しんかんせん = ชิงกันเซง
แต่ว่าถ้าต้องการอธิบายแยกละเอียดแล้วละก็ เสียงอ่านของ ん และการทับศัพท์ในกรณีต่างๆอาจเขียนสรุปได้ดังนี้
| อักษรที่ตามมา | IPA | ทับศัพท์ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| ไม่มี | /ɴ/ | ง | かのん = คานง |
| แถว か แถว が |
/ŋ/ | しんか = ชิงกะ せんご = เซงโงะ |
|
| แถว ば แถว ぱ แถว ま |
/m/ | ม | さんび = ซัมบิ しんぽ = ชิมโปะ にんむ = นิมมุ |
| แถว ざ (ยกเว้น じ) แถว た (ยกเว้น ち) แถว だ แถว な (ยกเว้น に) แถว ら |
/n/ | น | せんざい = เซนไซ しんとう = ชินโตว こんど = คนโดะ かんな = คันนะ げんろう = เคนโรว |
| じ ち に |
/ɲ/ | さんじ = ซันจิ けんちょ = เคนโจะ たんにん = ทันนิง |
|
| แถว あ แถว さ แถว は แถว や わ |
/ɰ̃/ | ぜんいん = เซนอิง けんさ = เคนซะ ぜんはん = เซนฮัง しんや = ชินยะ でんわ = เดนวะ |
กรณีที่อยู่พยางค์ท้ายสุดไม่มีเสียงพยัญชนะตามหลังเสียงจะออกเป็นกึ่ง "ง" กึ่ง "น" แต่ในที่นี้ให้เขียนเป็น "ง" ทั้งหมด
ส่วนกรณีที่ตามด้วยแถว あ, さ, は, や, わ นั้นจะเป็นเสียงที่ค่อนข้างซับซ้อนและไม่มีในภาษาไทย (IPA เขียนเป็น /ɰ̃/) โดยเกิดเป็นเสียงออกจมูก ซึ่งยากจะแทนเป็นภาษาไทยได้ แต่โดยรวมแล้วก็จะเหมือนลงท้ายด้วย "น" หรือ "ง" ดังนั้นปกติจะเห็นการทับศัพท์ทั้ง "น" หรือ "ง" แต่ในที่นี้เพื่อความเป็นมาตรฐานขอกำหนดให้แทนด้วย "น" ทั้งหมดไปเลย
กรณีที่ตามด้วย じ, ち, に ก็เป็นกรณีเฉพาะอีกแบบ โดยเสียงจะออกไปทาง "ญ" (IPA เขียนเป็น /ɲ/) ซึ่งจะต่างจากแม่กนธรรมดาเล็กน้อย แต่ก็ให้แทนเป็น "น" ไปเช่นกัน
จะเห็นว่าถ้าแยกกันโดยละเอียดแล้วค่อนข้างซับซ้อน แต่ในการทับศัพท์เป็นภาษาไทยอาจไม่ต้องพิจารณาขนาดนั้น ให้ยึดหลักสั้นๆว่า ตามหลัง k, g หรืออยู่พยางค์ท้ายแทนด้วย "ง" ถ้าตามหลัง b, p, m แทนด้วย "ม" และกรณีอื่นให้แทนด้วย "น"
กรณีสระควบ きゅ กับ きょ นั้นเนื่องจากว่ารูปเขียนไม่เอื้อให้ใส่ตัวสะกดต่อ แบบนั้นให้ใช้เป็นการันต์แทน
きゅん = คิวง์
ひゅんだい = ฮิวน์ได
きょん = เคียวง์
ぴょんやん = เปียวน์ยัง
ตัวสะกด "っ"
ตัว っ (อักษร つ ตัวเล็ก) นั้นทำหน้าที่เป็นตัวสะกดในภาษาญี่ปุ่น โดยจะสะกดเป็นเสียงเหมือนพยัญชนะที่ตามมาข้างหลัง เวลาเขียนเป็นโรมาจิก็มักจะแทนด้วยอักษรตามพยัญชนะที่ตามหลังมา ในการทับศัพท์เป็นภาษาไทยนั้นโดยพื้นฐานแล้วก็จะแทนด้วยอักษรเหมือนที่ตามมาเช่นกัน
ตัวอย่างเช่น
まっけんゆう = มักเกนยู
まっしろ = มัชชิโระ
まったく = มัตตากุ
ぶっだ = บุดดะ
もっぱら = มปปาระ
อนึ่ง สำหรับ っち นั้นในโรมาจิมักเขียนแทนด้วย tchi แต่นี่ก็ไม่ใช่ปัญหาที่ต้องสนใจ เวลาทับศัพท์เป็นไทยให้ใช้เป็น "จจ" ไปตามปกติ ไม่ใช่ "ตจ"
こっち = คจจิ
まっちゃ = มัจจะ
นอกจากนี้มีข้อยกเว้นที่ต้องกล่าวถึงเป็นพิเศษ
เช่น สำหรับกรณีที่ตามด้วยแถว が นั้นโดยทั่วไปจะพบแต่เฉพาะในกรณีคำศัพท์ต่างประเทศ และกรณีนี้ が จะไม่ออกเสียงเป็น "ง" แม้ว่าจะไม่ได้อยู่พยางค์แรกก็ตาม ให้แทน っ ด้วย "ก" และแทนเสียง が ด้วย "ก" ด้วย เช่น
ばっぐ (バッグ) = บักกุ
ส่วนกรณีแถว さ นั้นแม้ในพยัญชนะต้นเราจะแทนเป็น "ส" หรือ "ซ" ตามที่ได้กล่าวไปข้างต้น แต่เมื่อเป็นตัวสะกดให้เขียนเป็น "ส" เท่านั้น
けっそう = เคสโซว
きっさてん = คิสซาเตง
ほっさ = ฮสสะ
สำหรับ っつ นั้นเนื่องจากว่า つ นั้นแต่เดิมก็ทำให้คำที่นำหน้าต้องเขียนในรูปมีตัวสะกด "ต" อยู่แล้ว ดังนั้นแม้จะมี っ เพิ่มเข้ามาก็ให้เขียนเหมือนกรณี つ เฉยๆ คือเป็น "ตส"
みつ = มิตสึ
みっつ = มิตสึ
อย่างไรก็ตาม จริงๆแล้วในการออกเสียงจริงๆนั้นกรณีที่มี っ จะยาวกว่าเพราะเพิ่มอีกจังหวะหนึ่ง เพียงแต่ในระบบทับศัพท์นี้เราได้ละเลยความแตกต่างเล็กน้อยตรงนี้ไป
ส่วนกรณีที่ っ ตามหลังแถว は นั้นอาจเจอในคำทับศัพท์ต่างประเทศ ส่วนใหญ่จะใช้แทนเสียงภาษาเยอรมัน คนญี่ปุ่นเองก็ออกเสียงนี้ไม่ได้ ดังนั้นให้ทับศัพท์เหมือนไม่มี っ อยู่
まっは (マッハ) = มาฮะ
ยกเว้นกรณี ふ จะเป็นเสียง "ฟ" ชัดเจน ให้แทนด้วย "ฟ" ไป
しゃっふる (シャッフル) = ชัฟฟุรุ
สำหรับกรณีที่ っ ไปนำหน้าแถว あ, な, ま, ら, わ นั้นพบได้น้อยมาก และเป็นคำจากภาษาต่างประเทศเท่านั้น และไม่ค่อยใช้ทั่วไป อาจมองข้ามไปได้ เพราะคงมีโอกาสน้อยที่จะได้ทับศัพท์คำเหล่านั้น อย่างไรก็ตามหากมีโอกาสเจอคำเหล่านี้ก็พิจารณาตามความเหมาะสมไป
และเช่นเดียวกับกรณี ん สำหรับกรณีที่นำหน้าด้วยสระควบ きゅ กับ きょ นั้นให้เขียนในรูปตัวการันต์
ぎゅっと = กิวต์โตะ
りゅっく = ริวก์กุ
きょっこう = เคียวก์โกว
ひょっと = เฮียวต์โตะ
การพิจารณาเรื่องแบ่งคำ
จากหลักการทับศัพท์ที่ยากมาข้างต้นจะเห็นว่าวิธีการเขียนจะเปลี่ยนไปโดยขึ้นกับตำแหน่งของพยางค์นั้นภายในคำ โดยอาจแบ่งเป็น ๓ กรณี
- อยู่พยางค์แรก
- อยู่กลางคำ
- อยู่พยางค์ท้ายสุด
เช่น て อาจเขียนเป็น "เท", "เต", "เตะ" ดังนี้
てがき = เทงากิ
すてき = สึเตกิ
おきて = โอกิเตะ
ดังนั้นแล้วปัญหาที่จำเป็นต้องพิจารณาก็คือเรื่องของการแบ่งคำ เพราะในภาษาญี่ปุ่นนั้นมีคำประสมจำนวนมาก กรณีไหนควรจะถือว่าเป็นคำเดียวกัน กรณีไหนควรแยก เป็นเรื่องที่คลุมเครือและตัดสินได้ยากพอสมควร
โดยทั่วไปแล้วถ้าเป็นพวกชื่อเฉพาะหรือคำประสมนั้นแม้จะรู้ว่ามาจากคำศัพท์หลายคำแยกกัน แต่เมื่อมารวมกันแล้วก็ให้ถือเป็นคำเดียว หลักการทับศัพท์ก็ถือว่าเป็นคำเดียว พยางค์แรก
ตัวอย่างเช่น
しもきたざわ (下北沢) มาจาก しも+きた+ざわ
ถ้าเขียนทับศัพท์แยกคำก็จะเป็น
しも = ชิโมะ
きた = คิตะ
ざわ = ซาวะ
แต่พอเขียนรวมก็จะเป็น
しもきたざわ = ชิโมกิตาซาวะ
สำหรับชื่อคนญี่ปุ่นนั้นแบ่งเป็นนามสกุลกับชื่อต้น กรณีแบบนี้ก็แยกเช่นกัน และเวลาเขียนให้เว้นวรรคระหว่างนามสกุลกับชื่อด้วย
やまだながまさ (山田長政) = ยามาดะ นางามาสะ
สำหรับเวลาที่จะทับศัพท์พวกคำที่เป็นประโยคนั้นก็ให้แยกเป็นคำๆ เช่น
わたしのゆりはおしごとです (私の百合はお仕事です)
= วาตาชิโนะยุริวะโอชิโงโตะเดสึ
そらをみあげるしょうじょのひとみにうつるせかい (空を見上げる少女の瞳に映る世界)
= โซระโอะมิอาเงรุโชวโจะโนะฮิโตมินิอุตสึรุเซไก
คำที่เป็นประโยคพวกนี้ในภาษาญี่ปุ่นจะเขียนติดกันหมด แต่ส่วนใหญ่เวลาเขียนเป็นโรมาจิจะมีการเว้นวรรค จงอาจอ้างอิงจากโรมาจิเพื่อใช้แบ่งคำได้ แต่ในการเขียนทับศัพท์เป็นภาษาไทยนั้นแค่ใช้การแบ่งนี้เพื่อพิจารณาว่าเป็นต้นหรือกลางหรือท้ายคำ แต่ไม่จำเป็นต้องเว้นวรรค (หรืออาจจะเขียนเว้นวรรคก็ได้ แล้วแต่จะพิจารณา)
ในภาษาญี่ปุ่นมีคำช่วย เช่น の, は*, が, を, へ*, で, と, に
(*は, へ เมื่อเป็นคำช่วยจะอ่าน "วะ", "เอะ" ไม่ใช่ "ฮะ", "เฮะ" โรมาจิเองก็เขียนเป็น wa, e)
ปกติแล้วพวกคำช่วยนั้นถือว่าแยกออกมาเป็นคำนึง และทำให้เกิดการแบ่งแยกคำชัดเจน ดังนั้นก็พิจารณาแยกคำได้ง่าย เช่น
ふじかわのたたかい (富士川の戦い) = ฟุจิกาวะโนะทาตากาอิ
みらいへのとびら (未来への扉) = มิไรเอะโนะโทบิระ
あなたにありがとう = อานาตะนิอาริงาโตว
みかくにんでしんこうけい (未確認で進行形) = มิกากุนิงเดะชิงโกวเกย์
และที่ต้องพูดถึงเป็นพิเศษคือกรณีคำช่วย が นั้น แม้ว่าจะแยกคำแต่ก็ให้ถอดเป็น "งะ" ตลอดทุกกรณี ไม่ใช่ "กะ"
つきがきれい (月がきれい) = (ท)สึกิงะคิเรย์
さいきん、いもうとのようすがちょっとおかしいんだが。 (最近、妹のようすがちょっとおかしいんだが。)
= ไซกิง อิโมวโตะโนะโยวสึงะจตโตะโอกาชีนดะงะ
อย่างไรก็ตาม มีพวกศัพท์หรือชื่อเฉพาะที่เกิดจากการรวมคำโดยใช้คำช่วยเช่น の หรือ が กรณีแบบนี้ก็อาจให้ถือเป็นคำเดียว
เช่น やまのて (山手) นั้นมาจากคำว่า やま (山) = ยามะ (แปลว่าภูเขา) กับ て (手) = เทะ (แปลว่ามือ) โดยใช้คำช่วย の เพื่อแสดงความเป็นเจ้าของ แต่คำนี้กลายเป็นชื่อเฉพาะ ดังนั้นให้เขียนเป็น "ยามาโนเตะ" ไม่ต้องแยกเป็น "ยามะโนะเทะ"
คำอื่นที่คล้ายกัน เช่น
あまのがわ (天の川) = อามาโนงาวะ
うつのみや (宇都宮) = อุตสึโนมิยะ
กรณีที่เชื่อมด้วยคำช่วย が ก็เช่นกัน เช่น
あまがさき (尼崎) = อามางาซากิ
たかまがはら (高天原) = ทากามางาฮาระ
คำศัพท์ประสมที่เกิดจากการใช้ の หรือ が เชื่อม คำพวกนี้ค่อนข้างคลุมเครือว่าควรจะแยกหรือรวมดี ยังยากที่จะสรุปเป็นกฎตายตัว
โดยทั่วไปแล้วอาจมองว่าถ้าศัพท์นั้นเขียนเป็นคันจิติดกันก็น่าจะให้ถือว่าเป็นคำเดียวกันไป
たけのこ (筍, หน่อไม้) = ทาเกโนโกะ
てのひら (掌, ฝ่ามือ) = เทโนฮิระ
わがまま (我儘, เอาแต่ใจ) = วางามามะ
แต่พวกคำศัพท์ที่เขียน の คั่นชัดเจนไม่ได้มีคันจิรวมกันเป็นคำเดียวนั้นก็พิจารณาได้ยาก เช่น
ちゃのゆ (茶の湯, พิธีชงชา) = จะโนะยุ หรือ จาโนยุ
おんなのこ (女の子, เด็กผู้หญิง) = อนนะโนะโคะ หรือ อนนาโนโกะ
つかのま (束の間, ชั่วพริบตา) = (ท)สึกะโนะมะ หรือ (ท)สึกาโนมะ
ดังนั้นแล้วจะให้รวมเป็นคำเดียวหรืออาจแล้วแต่พิจารณาอีกที ตรงนี้เป็นที่มีความเรื่องซับซ้อน ที่เขียนไว้ตรงนี้แค่พอเป็นแนวทาง ถึงเวลาใช้จริงอาจต้องเลือกใช้ตามความเหมาะสม
ข้อยกเว้น
มีคำภาษาญี่ปุ่นจำนวนนึงที่ถูกใช้ในภาษาไทยมานานจนคุ้นเคยกันดีและเป็นที่นิยมไปแล้ว คำเหล่านี้อาจพิจารณาให้ยึดรูปการเขียนตามเดิมเพื่อไม่ให้ขัดต่อความเคยชินของคนส่วนใหญ่ เช่น
| คำ | ตามหลักทับศัพท์ | ตามความนิยม |
|---|---|---|
| 東京 (とうきょう) | โทวเกียว | โตเกียว |
| 京都 (きょうと) | เคียวโตะ | เกียวโต |
| 寿司 (すし) | สึชิ | ซูชิ |
| 餃子 (ぎょうざ) | เกียวซะ | เกี๊ยวซ่า |
| 酒 (さけ) | ซาเกะ | สาเก |
| 空手 (からて) | คาราเตะ | คาราเต้ |
| 相撲 (すもう) | สึโมว | ซูโม่ |
| 忍者 (にんじゃ) | นินจะ | นินจา |
| 芸者 (げいしゃ) | เกย์ชะ | เกอิชา |
| 将軍 (しょうぐん) | โชวงุง | โชกุน |
| 円 (えん) | เอง | เยน |
เพียงแต่ว่าคำไหนถึงจะถือว่าเป็นคำที่นิยมแล้ว ขอบเขตนั้นคลุมเครือ ต่างกันไปขึ้นอยู่กับความเคยชินของแต่ละคน ดังนั้นให้พิจารณามองเป็นแนวทางไปตามความเหมาะสม
ตัวอย่างการใช้
ต่อจากนี้ไปจะยกตัวอย่างเพิ่มเติมโดยใช้คำทั่วไปเพื่อให้เห็นภาพการใช้งาน
รายชื่อจังหวัดในญี่ปุ่น รวมทั้งหมด ๔๓ จังหวัด
| คันจิ | ฮิรางานะ | ทับศัพท์ |
|---|---|---|
| 北海道 | ほっかいどう | ฮกไกโดว |
| 青森 | あおもり | อาโอโมริ |
| 岩手 | いわて | อิวาเตะ |
| 宮城 | みやぎ | มิยางิ |
| 秋田 | あきた | อากิตะ |
| 山形 | やまがた | ยามางาตะ |
| 福島 | ふくしま | ฟุกุชิมะ |
| 茨城 | いばらき | อิบารากิ |
| 栃木 | とちぎ | โทจิงิ |
| 群馬 | ぐんま | กุมมะ |
| 埼玉 | さいたま | ไซตามะ |
| 千葉 | ちば | จิบะ |
| 東京 | とうきょう | โทวเกียว (โตเกียว) |
| 神奈川 | かながわ | คานางาวะ |
| 新潟 | にいがた | นีงาตะ |
| 富山 | とやま | โทยามะ |
| 石川 | いしかわ | อิชิกาวะ |
| 福井 | ふくい | ฟุกุอิ |
| 山梨 | やまなし | ยามานาชิ |
| 長野 | ながの | นางาโนะ |
| 岐阜 | ぎふ | กิฟุ |
| 静岡 | しずおか | ชิซึโอกะ |
| 愛知 | あいち | ไอจิ |
| 三重 | みえ | มิเอะ |
| 滋賀 | しが | ชิงะ |
| 京都 | きょうと | เคียวโตะ (เกียวโต) |
| 大阪 | おおさか | โอซากะ |
| 兵庫 | ひょうご | เฮียวโงะ |
| 奈良 | なら | นาระ |
| 和歌山 | わかやま | วากายามะ |
| 鳥取 | とっとり | ทตโตริ |
| 島根 | しまね | ชิมาเนะ |
| 岡山 | おかやま | โอกายามะ |
| 広島 | ひろしま | ฮิโรชิมะ |
| 山口 | やまぐち | ยามางุจิ |
| 徳島 | とくしま | โทกุชิมะ |
| 香川 | かがわ | คางาวะ |
| 愛媛 | えひめ | เอฮิเมะ |
| 高知 | こうち | โควจิ |
| 福岡 | ふくおか | ฟุกุโอกะ |
| 佐賀 | さが | ซางะ |
| 長崎 | ながさき | นางาซากิ |
| 熊本 | くまもと | คุมาโมโตะ |
| 大分 | おおいた | โออิตะ |
| 宮崎 | みやざき | มิยาซากิ |
| 鹿児島 | かごしま | คาโงชิมะ |
| 沖縄 | おきなわ | โอกินาวะ |
รายชื่อแคว้นในอดีตของญี่ปุ่น ๖๙ แคว้น
| คันจิ | ฮิรางานะ | ทับศัพท์ |
|---|---|---|
| 薩摩 | さつま | ซัตสึมะ |
| 大隅 | おおすみ | โอสึมิ |
| 日向 | ひゅうが | ฮิวงะ |
| 肥後 | ひご | ฮิโงะ |
| 豊後 | ぶんご | บุงโงะ |
| 筑後 | ちくご | จิกุโงะ |
| 肥前 | ひぜん | ฮิเซง |
| 筑前 | ちくぜん | จิกุเซง |
| 豊前 | ぶぜん | บุเซง |
| 壱岐 | いき | อิกิ |
| 対馬 | つしま | (ท)สึชิมะ |
| 長門 | ながと | นางาโตะ |
| 周防 | すおう | สึโอว |
| 安芸 | あき | อากิ |
| 備後 | びんご | บิงโงะ |
| 備中 | びっちゅう | บิจจู |
| 美作 | みまさか | มิมาซากะ |
| 備前 | びぜん | บิเซง |
| 播磨 | はりま | ฮาริมะ |
| 石見 | いわみ | อิวามิ |
| 出雲 | いずも | อิซึโมะ |
| 伯耆 | ほうき | โฮวกิ |
| 隠岐 | おき | โอกิ |
| 因幡 | いなば | อินาบะ |
| 但馬 | たじま | ทาจิมะ |
| 丹後 | たんご | ทังโงะ |
| 丹波 | たんば | ทัมบะ |
| 伊予 | いよ | อิโยะ |
| 土佐 | とさ | โทสะ |
| 阿波 | あわ | อาวะ |
| 讃岐 | さぬき | ซานุกิ |
| 淡路 | あわじ | อาวาจิ |
| 紀伊 | きい | คิอิ |
| 大和 | やまと | ยามาโตะ |
| 河内 | かわち | คาวาจิ |
| 山城 | やましろ | ยามาชิโระ |
| 和泉 | いずみ | อิซึมิ |
| 摂津 | せっつ | เซตสึ |
| 若狭 | わかさ | วากาสะ |
| 越前 | えちぜん | เอจิเซง |
| 加賀 | かが | คางะ |
| 越中 | えっちゅう | เอจจู |
| 能登 | のと | โนโตะ |
| 越後 | えちご | เอจิโงะ |
| 佐渡 | さど | ซาโดะ |
| 志摩 | しま | ชิมะ |
| 伊勢 | いせ | อิเสะ |
| 伊賀 | いが | อิงะ |
| 尾張 | おわり | โอวาริ |
| 三河 | みかわ | มิกาวะ |
| 遠江 | とおとうみ | โทโตวมิ |
| 駿河 | するが | สึรุงะ |
| 伊豆 | いず | อิซึ |
| 甲斐 | かい | คาอิ |
| 相模 | さがみ | ซางามิ |
| 武蔵 | むさし | มุซาชิ |
| 下総 | しもうさ | ชิโมวสะ |
| 上総 | かずさ | คาซึสะ |
| 安房 | あわ | อาวะ |
| 常陸 | ひたち | ฮิตาจิ |
| 近江 | おうみ | โอวมิ |
| 美濃 | みの | มิโนะ |
| 飛騨 | ひだ | ฮิดะ |
| 信濃 | しなの | ชินาโนะ |
| 上野 | こうずけ | โควซึเกะ |
| 下野 | しもつけ | ชิมตสึเกะ |
| 陸奥 | むつ | มุตสึ |
| 出羽 | でわ | เดวะ |
| 蝦夷 | えぞ | เอโซะ |