บทความนี้จะแนะนำให้รู้จักกับคำศัพท์ที่มีที่มาจากภาษาเปอร์เซียที่มีการใช้ในภาษาไทย
โดยจะแสดงตัวเขียนและเสียงอ่านในภาษาเปอร์เซียด้วย
ภาษาเปอร์เซียโดยทั่วไปเขียนด้วยอักษรอาหรับเช่นเดียวกับภาษาอาหรับ ซึ่งอักษรแต่ละตัวเขียนต่อเนื่องกันไป
และอักษรส่วนใหญ่มีรูปเขียนที่แตกต่างกันตามแต่ว่าอยู่ตำแหน่งไหนของคำ
ดังนั้นในที่นี้จะแยกส่วนประกอบอักษรให้ดูแล้วแสดงรูปของแต่ละตัวในแบบต่างๆเพื่อเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจเรียนรู้
อักษรอาหรับมีตัวพิมพ์อยู่หลายแบบ ที่ได้รับความนิยมใช้มากที่สุดคือตัวพิมพ์
นัสค์ (
نسخ, naskh) ซึ่งเขียนต่อเนื่องแนวนอนจากขวาไปซ้าย
แต่ในภาษาเปอร์เซียจะนิยมใช้ตัวพิมพ์
นัสทะอ์ลีฆ หรือ
แนสแทอ์ลีฆ (نستعلیق, nasta'līq) ซึ่งเขียนเฉียงๆจากขวาบนไปซ้ายล่าง
ดูแล้วสวยงามกว่า ดังนั้นในที่นี้จะแสดงรูปเขียนเป็นตัวพิมพ์แนสแทอ์ลีฆเป็นหลัก และแสดงตัวพิมพ์นัสค์ด้วย
สำหรับเสียงอ่านนั้นภาษาเปอร์เซียมาตรฐานปัจจุบันที่ใช้ในอิหร่านมีเสียงอ่านต่างไปจากภาษาเปอร์เซียดั้งเดิมอยู่เล็กน้อย
ที่เห็นได้ชัดและค่อนข้างแน่นอนคือ "อะ"→"แอ", "อา"→"ออ", "อิ"→"เอ", "อุ"→"โอ" เป็นต้น
โดยพวกคำยืมที่ใช้ในภาษาไทยส่วนใหญ่จะใกล้เคียงเสียงอ่านภาษาเปอร์เซียดั้งเดิมมากกว่า ในทีนี้จะแสดงเสียงอ่านทั้ง ๒
แบบ
นอกจากนี้แล้ว
ภาษาทาจิก (تاجیکی, тоҷикӣ) ซึ่งเป็นภาษาราชที่ใช้ในประเทศทาจิกิสถาน
ก็ถือเป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาเปอร์เซีย แต่โดยทั่วไปเขียนด้วยอักษรซีริลลิก
ซึ่งต่างจากภาษาเปอร์เซียมาตรฐานที่เขียนด้วยอักษรอาหรับ ในที่นี้จึงขอแถมภาษาทาจิกด้วย
ภาษาดารี (داری) ที่เป็นภาษาราชการของอัฟกานิสถานเองก็เป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาเปอร์เซีย
แต่อนุรักษ์เสียงอ่านภาษาเปอร์เซียดั้งเดิมไว้ดีกว่าสำเนียงอิหร่าน ในที่นี้จึงขอไม่แสดงเสียงอ่านด้วย
อักษรอาหรับเวลาเขียนปกติจะไม่มีการใส่รูปสระ แต่ตามพจนานุกรมหรือเอกสารที่ใช้สอนภาษาจะมีการใส่รูปสระด้วย
อย่างไรก็ตามในบางคำเสียงสระต่างกันไปในภาษาเปอร์เซียดั้งเดิมและปัจจุบัน บางสระไม่อาจเขียนแทนด้วยรูปสระปัจจุบัน
ฉะนั้นในที่นี้ก็จะขอไม่ใส่รูปสระกำกับ
เพียงแต่ว่าในคำอธิบายบางส่วนมีเขียนถึงคำภาษาอาหรับที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้แยกต่าง
ภาษาอาหรับจะใช้ฟอนต์ต่างกันพร้อมใส่รูปสระกำกับไว้ด้วย
ภาษาเปอร์เซียมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาอาหรับ มีการยืมคำกันไปมา ทำให้คำศัพท์ที่แนะนำในนี้มีบางส่วนที่มาจากภาษาอาหรับ และจะซ้ำกับศัพท์ที่แนะนำในบทความแนะนำคำยืมจากภาษาอาหรับ
→
https://phyblas.hinaboshi.com/khamsaparab
คำที่แสดงในนี้ไม่ได้มีแต่คำที่ยืมจากภาษาเปอร์เซียโดยตรง แต่ส่วนใหญ่ยืมโดยผ่านภาษาอื่นมาอีกที
หรือบางทีก็เป็นคำที่มาจากภาษาอื่นที่ยืมผ่านภาษาเปอร์เซีย และบางคำก็มีที่มาไม่ชัดเจน มีแนวคิดหลายแบบ
อาจไม่ได้มาจากภาษาเปอร์เซียจริงๆก็ได้ แต่ก็ขอแสดงไว้ในนี้ด้วย
โดยจะเขียนอธิบายรายละเอียดพร้อมลิงก์อ้างอิงให้ตามอ่านหาข้อมูลเพิ่มเติมได้