คลิปและข่าวปลอมที่อ้างว่า "นักวิชาการฝรั่งฟันธงว่าขอมคือไทย" สอนอะไรเรา
เขียนเมื่อ 2026/11/08 09:35
เมื่อกลางปี 2026 มีคลิปยูทูบบอกว่า สจวร์ต เจย์ ราจ (Stuart Jay Raj) ครูสอนภาษาชาวออสเตรเลียที่ทำคลิปสอนภาษาไทยและอักษรขอมไทย "ฟันธง" ว่าขอมคือไทย ส่วนเขมรปัจจุบันเป็นแค่ลูกหลานชนเผ่าที่ถูกเกณฑ์มาเป็นแรงงาน แต่เมื่อตามไปฟังคลิปของเขาเองกลับเจอสิ่งที่ตรงกันข้าม คือเขาพูดชัดว่าอักษรขอมไทยดัดแปลงมาจากอักษรเขมร เรื่องนี้คล้ายกับข่าวปลอมที่อ้างว่ายูเนสโกบอกว่าไม่เคยมีอาณาจักรเขมร ต่างกันตรงที่เป็นการอ้างตัวบุคคล และคำกล่าวอ้างขยายมาจากคำพูดที่มีคลิปต้นเรื่องจริง แค่โดนบิดเบือนโดยหลายแหล่งจนกลายเป็นตรงกันข้าม บทความนี้จะไล่ดูว่าคลิปต้นทางพูดอะไร แต่ละท่อนถูกบิดไปยังไง สื่อแต่ละทอดใช้เทคนิคอะไร เพื่อใช้เป็นกรณีตัวอย่างในการศึกษากลไกการใช้บุคคลจริงกล่าวอ้างเพื่อสร้างข่าวปลอม
1. คลิปวิถีกล้วยทอดอ้างว่าสจวร์ตพูดอะไร
เมื่อ 14 กรกฎาคม 2026 ช่องยูทูบ วิถีกล้วยทอด ซึ่งมีผู้ติดตามราว 1.28 แสนคน ลงคลิปยาว 8 นาทีชื่อ "โจวต้ากวน+สจ๊วตฟันธง ไทยคือขอมแน่ๆ แต่เขมรมายังไงจ๊ะ" ถึงต้นเดือนพฤศจิกายนมียอดดูราวหมื่นครั้ง ได้ไลก์กว่าพันครั้ง และมีความเห็น 191 รายการ คำอธิบายใต้คลิปเขียนว่าสจวร์ต "นักภาษาศาสตร์ชื่อดังกล้าฟันธงฉับว่า 'อารยธรรมขอมโบราณ' มีสายสัมพันธ์เชื่อมโยงส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรมและภาษามาสู่ 'ไทยสยาม' แบบเต็มๆ แต่กลับแทบไม่เกี่ยวข้องกับ 'เขมรปัจจุบัน' เลย!"
ภาพปกคลิปของช่องวิถีกล้วยทอด ใช้รูปหน้าของสจวร์ตคู่กับข้อความ "ฟันธง ไทยคือขอม ส่วนเขมรแค่ชนเผ่าข้างๆ" และ "สุดยอดหลักฐาน" ภาพนี้ค้างอยู่บนจอตลอดทั้งคลิป
ตัวคลิปเป็นเสียงผู้บรรยายเล่าเรื่องอย่างเดียว เนื้อหาที่อ้างว่าเป็นความเห็นของสจวร์ตมีประมาณนี้ (เวลาในวงเล็บคือนาทีในคลิป ข้อความสีนี้คือข้อกล่าวอ้าง)
- เขา "ฟันธงฉับ" ว่าขอมกับไทยเชื่อมโยงกันแน่ๆ "แต่ว่าเขมรน่ะเกี่ยวอะไรด้วย" (0:30)
- เขาอธิบายว่าอารยธรรมเหมือนระบบปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ และภาษาขอมหรืออักษรขอมบนกำแพงปราสาท "ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยภาษาเขมรปัจจุบันเลย ไม่เกี่ยวข้องกันเลยแม้แต่นิดนึง" แต่มี "DNA ร่วมกับกลุ่มภาษาไทกะได" (1:00)
- คนเขมรปัจจุบัน "อ่านอักษรขอมโบราณไม่ออกเลยด้วยซ้ำ" (1:30)
- เขา "บอกว่าเดี๋ยวต้องเคลียร์ให้ชัด" ว่าขอมคือชนชั้นปกครองที่นับถือพราหมณ์และพุทธมหายาน ไม่ใช่ชื่อชาติพันธุ์ (2:00)
- เขา "ชี้ให้เห็นว่า" คนเขมรปัจจุบันส่วนใหญ่สืบมาจาก "ชนเผ่าข้างนอก" ที่ถูกเกณฑ์มาเป็นแรงงาน ไม่ได้สืบทอดความรู้ของราชสำนัก และการที่เขมรอ้างว่าตัวเองเป็นขอม "เป็นเรื่องที่โคตรจะตลก" (3:30–4:30)
- เขา "เล่าต่อ" เรื่องระบบบารายที่ต้องใช้คณิตศาสตร์ขั้นสูง ขณะที่ "เขมรยังนับ 1-5 อยู่เลย" จึง "ไม่น่าจะคิดได้" (4:30–5:30)
- สิ่งที่เขา "กำลังบอกให้เรารู้" คือขอมเป็นเหมือนปู่ ไทยเป็นลูกหลานที่รับมรดก ส่วนเขมรเป็น "ชนเผ่าเข้ามาอาศัยอยู่เฉยๆในบ้านหลังเก่าของคุณปู่" (5:30–6:00)
ช่วงท้ายคลิปยังกล่าวถึงโจว ต๋ากวาน (周達觀, Zhōu Dáguān, ในคลิปเรียกผิดเป็น "ต้ากวน") ทูตจีนที่ไปเมืองพระนครเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 13 มาเสริม โดยเอาบันทึกของเขามาอ้างว่า "สอดคล้องกับแนวคิดของคุณสจ๊วตเป๊ะเลย" แล้วปิดด้วยประโยคว่า "ชาวเขมรคนไหนไม่พอใจกับบทวิเคราะห์ของเขาทั้ง 2 คนนี่นะก็สามารถไปเถียงเขาได้ แต่ว่าโจวต้ากวนเสียชีวิตไปแล้ว ส่วนสจ๊วตน่าจะยังอยู่"
ที่น่าสังเกตคือ ภาพตลอด 8 นาทีเป็นภาพปกค้างไว้ภาพเดียว มีแค่ภาพแมวที่มุมจอเปลี่ยนท่าไปเรื่อยๆ ไม่มีช่วงไหนเปิดเสียงของสจวร์ตให้ฟัง ไม่มีภาพจากคลิปของเขา ไม่มีเอกสารหรือภาพหลักฐานอะไรขึ้นจอเลย และคำอธิบายใต้คลิปก็ไม่มีลิงก์ไปช่องของเขาหรือคลิปใดของเขา
2. คลิปต้นทางของสจวร์ตพูดอะไร
สจวร์ตเป็นใคร
สจวร์ต เจย์ ราจ (Stuart Jay Raj, ในคลิปต้นทางหรือตามสื่อต่างๆมักเขียนเป็น "สจ๊วต") เป็นชาวออสเตรเลีย จบปริญญาด้านภาษาศาสตร์ปริชานและภาษาศาสตร์ประยุกต์ (Cognitive and Applied Linguistics) จากมหาวิทยาลัยกริฟฟิท (Griffith University) ในออสเตรเลีย พูดได้หลายภาษา ทำงานเป็นที่ปรึกษาด้านการสื่อสารข้ามวัฒนธรรม เขียนหนังสือ Cracking Thai Fundamentals และทำช่องยูทูบสอนภาษาที่มีผู้ติดตามกว่า 2 แสนคน ตัวเขาพูดถึงวิธีคิดทางภาษาว่าเป็น "ระบบปฏิบัติการ" (operating system) ของสมองมานานแล้ว ทั้งในหนังสือและในเวที TEDx ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมคำว่า OS ถึงไปโผล่ในคลิปของวิถีกล้วยทอด คือหยิบคำติดปากของจริงมาใส่ให้ดูเหมือนเป็นคำพูดของเขา
ต้นเรื่อง: คลิปยันต์ 14 มีนาคม 2023
เรื่องเริ่มจากคลิปสอนถอดความหมายยันต์ ซึ่งเขาตั้งชื่อว่า Sacred Thai Yant ในคลิปนั้นเขาก็พูดไว้แล้วว่าตัวอักษรบนยันต์ "ไม่ใช่อักษรไทย แต่เป็นอักษรขอม หรือที่จะเห็นในภาษาเขมร" และ "ต่างจากอักษรกัมพูชาปัจจุบันเล็กน้อย" แต่เพราะชื่อคลิปมีคำว่า Thai ก็มีคนกัมพูชาจำนวนมากเข้ามาต่อว่า (รายละเอียดดูหัวข้อย่อย "เขาโดนคนกัมพูชาต่อว่าเรื่องอะไร" ด้านล่าง)
คลิปหลัก 20 มีนาคม 2023
6 วันต่อมาเขาลงคลิปภาษาอังกฤษยาว 23 นาทีชื่อ "Khmer អក្សរខ្មែរ Vs. Thai - อักษรขอมไทย - How to read Thai 'Khom' Khmer Script" เพื่ออธิบายเรื่องนี้ คลิปนี้คือต้นทางของแทบทุกอย่างที่ถูกเอาไปอ้างต่อ เนื้อหาเรียงตามนาทีมีดังนี้ (ข้อความสีนี้คือคำพูดของสจวร์ตเอง)
| นาที | สจวร์ตพูดว่า |
|---|---|
| 0:16 | อ่านความเห็นแล้วได้บทเรียนว่า "nationalism is at an all-time high on both sides" คือความรู้สึกชาตินิยมขึ้นสูงสุดทั้งสองฝั่ง |
| 0:32–1:02 | เล่าว่าคนเขมรเข้ามาบอกว่าเขาให้ข้อมูลเท็จ แล้วถามคนดูว่าอักษรบนจอเป็นภาษาไทยหรือเขมร ถ้าคนพูดภาษาเขมรดูก็จะเห็นว่าหน้าตาเหมือนอักษรเขมร แต่นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Thai Khom script |
| 1:10–1:16 | "since the year about 1000 A.D. Thai Tai people started using the Khmer script which is an ancient script which is based on Southern Indic scripts, the abugida from Brahmi" คือคนไทเริ่มใช้อักษรเขมรมาตั้งแต่ราว ค.ศ. 1000 ซึ่งเป็นอักษรเก่าแก่ที่มีรากมาจากอักษรอินเดียใต้ในสายอักษรพราหมี |
| 1:31 | อักษรระบบนี้ชาวอินเดียออกแบบไว้กว่า 3,000 ปีก่อน "that's a map of the human mouth" คือเรียงตามตำแหน่งการออกเสียงในปาก |
| 2:02 | ภาษาไทในแถบนี้ "borrowed actually several scripts but one of them was the Khmer script" คือยืมอักษรมาหลายชุด หนึ่งในนั้นคืออักษรเขมร ข้อความที่เขียนส่วนใหญ่เป็นคัมภีร์ คาถา และยันต์ |
| 2:30 | ราว ค.ศ. 1500 มีการเพิ่มอักษรและวรรณยุกต์ให้เข้ากับภาษาไทย นี่คือ Thai Khom script |
| 2:43–2:52 | "Khom, from Khmer, it actually means Khmer" คือคำว่าขอมก็แปลว่าเขมร แล้วพูดต่อว่า "no one saying Thailand is stealing the script and saying Thais invented it. This is indeed from the great Khmer Kingdom who based their script on the great Indic scripts of the past" คือไม่มีใครบอกว่าไทยขโมย และไม่มีใครบอกว่าไทยคิดขึ้นเอง อักษรนี้มาจากอาณาจักรเขมรอันยิ่งใหญ่จริงๆ |
| 3:02–3:12 | เปรียบกับภาษาอังกฤษที่ดัดแปลงอักษรละติน แล้วถามว่าถ้าเขาเขียนอะไรเป็นภาษาอังกฤษ คนโรมันโบราณจะมาอ้างสิทธิ์ในงานของเขาได้ไหม |
| 3:30 | ยันต์ที่เขียนในไทยโดยพระไทยด้วยอักษรขอม "is that then Khmer or is it Thai, it's up to you to decide" คือจะนับว่าเป็นของเขมรหรือของไทย ให้คนดูตัดสินเอง |
| 4:08 | "if you're Khmer and you can read Khmer, it looks pretty much like just basic Khmer to you with an interesting font" คือคนที่อ่านอักษรเขมรได้ ก็จะเห็นว่านี่แทบเป็นอักษรเขมรธรรมดาในแบบตัวอักษรที่แปลกตาเท่านั้น |
| 4:30–11:00 | เทียบตัวอักษรทีละตัวกับอักษรเขมรปัจจุบันแบบต่างๆ แล้วชี้จุดที่ขอมไทยต่างออกไป เช่นอักษรพิเศษสำหรับเสียง บ ที่อักษรเขมรมาตรฐานไม่มี |
| 11:30 | สรุปว่านี่คือ "the Khmer script adapted for writing the Thai language" คืออักษรเขมรที่ดัดแปลงมาเขียนภาษาไทย |
| 20:30 | "it is not the Khmer language, it's the Thai language written in a modified version of the Khmer script" คือข้อความเหล่านี้ไม่ใช่ภาษาเขมร แต่เป็นภาษาไทยที่เขียนด้วยอักษรเขมรที่ดัดแปลงแล้ว |
| 22:31 | ปิดท้ายว่า "no one's saying Thailand invented the script, Thailand adapted the Khmer script which is a well-respected script" คือไม่มีใครบอกว่าไทยคิดอักษรนี้ขึ้นเอง ไทยดัดแปลงอักษรเขมรซึ่งเป็นอักษรที่น่ายกย่อง |
ภาพจากคลิปต้นทางของสจวร์ตเมื่อ 20 มีนาคม 2023 นาทีที่ 1:06 ฉากหลังเขียนคำว่า "ยินดีต้อนรับ" ด้วยอักษรขอมไทยคู่กับอักษรไทย คลิปต้นฉบับไม่มีคำบรรยายภาษาไทยติดบนภาพ และในยูทูบก็มีแต่คำบรรยายภาษาไทยที่แปลอัตโนมัติ
คลิปต่อมา
- ตอนที่ 2 (26 มีนาคม 2023) อธิบายว่าอักษรกับภาษาเป็นคนละเรื่องกัน ภาษาเดียวเขียนด้วยอักษรไหนก็ได้ (นาทีที่ 8:51) และพูดถึงเสียงบางชุดที่ "ในภาษาเขมรโบราณก็มี" แล้ว "เปลี่ยนมาเป็นภาษาเขมรปัจจุบัน" (morphed into modern Khmer) (นาทีที่ 20:19) คือเขามองเขมรโบราณกับเขมรปัจจุบันเป็นภาษาเดียวกันที่เปลี่ยนไปตามเวลา
- ตอนที่ 3 (9 เมษายน 2023) และฉบับภาษาไทย (6 กันยายน 2024) สอนอ่านข้อความภาษาไทยในอักษรขอมต่อ
- คลิป "โดนเขมรด่า" (6 มกราคม 2025) พูดภาษาไทยว่า "เวลาเขียนขอมไทยใช่ เราใช้ตัวอักษรเขมร แต่ว่ามีบางอย่างที่ไม่เหมือนกัน" (นาทีที่ 6:49) แล้วยกวรรณยุกต์และอักษรสูงกลางต่ำของไทยเป็นตัวอย่าง คำบรรยายภาษาอังกฤษของคลิปเดียวกัน (นาทีที่ 17:32) เขียนว่า "I didn't say that Thais just 'stole' this from Cambodians. I'm saying the Khmer script was adapted to accommodate for the phonetic / linguistic requirements of Tai Languages"
ประเด็นของเขาจึงแคบและชัด คือข้อความในยันต์และคัมภีร์ที่คนไทยเรียกว่า "อักษรขอม" นั้น หลายชิ้นเขียนเป็นภาษาไทยหรือบาลี ไม่ใช่ภาษาเขมร คนกัมพูชาอ่านตัวอักษรออกแต่ไม่เข้าใจความหมาย เหมือนคนเวียดนามปัจจุบันที่อ่านอักษรจื๋อโนมไม่ออก หรือคนพูดภาษาอังกฤษที่รู้จักอักษรละตินแต่อ่านภาษาละตินไม่เข้าใจ ส่วนตัวอักษรนั้นเขาบอกตรงๆซ้ำหลายครั้งว่ามาจากอักษรเขมร เขาไม่ได้พูดถึงจารึกบนปราสาท ไม่ได้พูดถึงเชื้อสายของคนกัมพูชา และไม่ได้บอกว่าขอมคือไทย
เขาโดนคนกัมพูชาต่อว่าเรื่องอะไร
การที่เขาโดนคนกัมพูชาต่อว่าเป็นเรื่องจริง และเป็นวัตถุดิบที่สื่อไทยหยิบไปเล่าต่อ จึงควรดูให้ชัดว่าเขาเล่าไว้ว่าอย่างไร เขาพูดถึงเรื่องนี้โดยตรง 2 ครั้ง ห่างกันเกือบ 2 ปี ซึ่งต้องแยกให้ออกตามลำดับเวลา เพราะมีแค่ครั้งแรกที่ออกมาก่อนข่าวในสื่อไทย
ครั้งแรก: ต้นคลิปหลัก 20 มีนาคม 2023 ออกก่อน TOP NEWS ทำข่าวแค่วันเดียว จึงเป็นคำเล่าของเขาเองชุดเดียวที่สื่อปี 2023 มีให้ดู
| นาที | คนกัมพูชาว่าอะไร (ตามที่เขาเล่า) | เขาตอบว่าอะไร |
|---|---|---|
| 0:00–0:32 | หลังคลิปยันต์ "many Khmer people came into the thread and said that I was providing false information" ให้เขาไปค้นข้อมูลมาเพิ่ม และบอกว่า "this is the Khmer language, Khmer script, Khmer tattoos, Thais stolen" คือนี่เป็นภาษาเขมร อักษรเขมร ยันต์เขมร ไทยขโมยไป | เปิดคลิปด้วยการบอกว่าความรู้สึกชาตินิยมขึ้นสูงสุดทั้งสองฝั่ง แล้วอธิบายว่าอักษรมาจากเขมรจริง แต่ข้อความในยันต์เป็นภาษาไทย และไม่มีใครบอกว่าไทยขโมย |
ครั้งที่สอง: คลิป "โดนเขมรด่า" 6 มกราคม 2025 ออกหลังสื่อไทยทำข่าวไปแล้วเกือบ 2 ปี และก่อนคลิปวิถีกล้วยทอดราวปีครึ่ง คลิปนี้จึงไม่ใช่ต้นเรื่องของข่าวปี 2023 แต่บอกได้ว่าหลังจากนั้นเขายังโดนต่อว่าต่อเนื่อง และยังยืนยันเรื่องเดิม
| นาที | คนกัมพูชาว่าอะไร (ตามที่เขาเล่า) | เขาตอบว่าอะไร |
|---|---|---|
| 0:00–1:00 | ภาษาไทยว่า "เรื่องขอมไทยผมโดนชาวเขมรด่าเละเลยนะครับ ตั้งแต่คลิปแรกที่ผมออก" และหลังออกคลิปอธิบายเพิ่มแล้ว "ผมก็ยังโดนด่าเละเหมือนเดิม" | "ผมคิดว่าคนที่ด่าผมเนี่ยไม่ได้ดูคลิปเลย เขาแค่คิดเองเขียนมั่วเลย" แล้วบอกว่าหวังให้คลิปเป็นประโยชน์ "ทั้งคนไทยทั้งคนเขมร" |
| 5:32 | คนกัมพูชา "อ้างว่าคนไทยขโมยภาษาของเขาหรือตัวอักษรเขมร แล้วไม่ได้เป็นภาษาไทยซะหน่อย" และบอกว่า "ดูเด็กอนุบาลก็อ่านได้" | "พูดแบบนี้ผมไม่ค่อยเข้าใจตรรกะ" แล้วเปรียบกับคนที่อ่านอักษรละตินได้ แต่ไม่ได้แปลว่าเข้าใจทุกภาษาที่เขียนด้วยอักษรละติน |
| 17:32–18:00 (คำบรรยายภาษาอังกฤษ) | คำว่า "Thais stole our script" | "PLEASE stop saying 'Thais stole our Script' - They didn't STEAL it" แล้วต่อว่า "Khmer script was based on other Indic Brahmic Scripts. It didn't just spring up out of nowhere" คืออักษรเขมรเองก็มาจากอักษรอินเดีย ทุกภาษายืมกันไปมา |
สรุปคือสิ่งที่เขาตำหนิคนกัมพูชามีแค่ 3 เรื่อง คือการกล่าวหาว่าไทยขโมยอักษร และการถือว่าข้อความในยันต์เป็นภาษาเขมรเพียงเพราะอ่านตัวอักษรออก ซึ่งมีมาตั้งแต่ครั้งแรก ส่วนเรื่องที่ 3 คือการด่าโดยไม่ได้ดูคลิป เพิ่งพูดในครั้งที่สอง ทั้งหมดเป็นเรื่องตัวอักษรในยันต์และวิธีถกเถียง ไม่มีตรงไหนพูดถึงประวัติศาสตร์ เชื้อสาย หรือความสามารถของคนกัมพูชา และน้ำเสียงของเขาคือเสียใจที่ถูกเข้าใจผิด มากกว่าโกรธ
ตอนที่สื่อไทยทำข่าวเมื่อ 21–23 มีนาคม 2023 สิ่งที่เขาเล่าไว้มีแค่ว่าโดนกล่าวหาว่าให้ข้อมูลเท็จ และว่าไทยขโมยอักษร แต่ TOP NEWS ก็ขยายเป็นเรื่อง"'ครูฝรั่ง' สู้ตาย" กับ"'เขมร' เบิกเนตรให้กว้าง" และภาพปก"เขมรอย่ามั่ว" แล้ว ทั้งที่คลิปเดียวกันนั้นเปิดด้วยการบอกว่าชาตินิยมขึ้นสูงทั้งสองฝั่ง พอถึงปี 2026 ซึ่งมีคลิปของเขาให้ดูทั้งสองครั้งแล้ว วิถีกล้วยทอดก็ยังไปไกลถึงขั้นว่าเขาบอกว่าการที่เขมรอ้างว่าเป็นขอม "เป็นเรื่องที่โคตรจะตลก" และคนเขมรปัจจุบันสืบมาจากชนเผ่าแรงงาน
ตรวจยังไงว่าเขาไม่เคยพูดแบบที่ถูกอ้าง
- ดึงรายชื่อคลิปทั้งหมดในช่องของเขา ทั้งคลิปปกติ คลิปสั้น และไลฟ์ รวมราว 580 รายการ มีคลิปที่ชื่อเกี่ยวกับขอมหรือเขมร 13 คลิป ไม่มีคลิปไหนที่ชื่อเกี่ยวกับนครวัด ประวัติศาสตร์กัมพูชา หรือโจว ต๋ากวาน และหลังเดือนมกราคม 2025 ก็ไม่มีคลิปที่ชื่อเกี่ยวกับขอมอีกเลย
- ดึงคำบรรยายของ 11 คลิปในกลุ่มนั้น (อีก 2 คลิปเป็นคลิปสั้นเรื่องเสียง L และคลิปเตรียมสัมมนาปี 2015) แล้วค้นคำอย่าง นครวัด ปราสาท แรงงาน ทาส ชนเผ่า ชนชั้นปกครอง โจว ต๋ากวาน DNA นับเลข และคำภาษาอังกฤษที่ตรงกัน ไม่พบว่าเขาพูดถึงเรื่องเหล่านี้เลย คำว่า modern Khmer ที่เจอทุกครั้งเป็นการเทียบตัวอักษรหรือการออกเสียงทั้งนั้น
- ค้นเว็บไซต์ของเขาและข่าวที่เกี่ยวกับเขา ไม่พบการให้สัมภาษณ์ว่าเขมรปัจจุบันไม่เกี่ยวกับขอม
สิ่งที่ยังตรวจไม่ได้คือโพสต์ในเฟซบุ๊กส่วนตัวของเขา ซึ่งค้นแบบอัตโนมัติไม่ได้ แต่ถ้ามีจริง คลิปที่อ้างเขาก็ควรบอกได้ว่ามาจากโพสต์ไหน ซึ่งคลิปวิถีกล้วยทอดไม่ได้บอก
3. แต่ละท่อนถูกบิดไปยังไง
ถ้าเอาคลิปต้นทางในหัวข้อที่ 2 มาวางเทียบกับสิ่งที่ถูกเล่าต่อ จะเห็นว่าเกือบทุกท่อนที่ถูกบิด เป็นท่อนที่มีคำว่า "เขมร" อยู่ในประโยค ส่วนท่อนที่ไม่เกี่ยวกับต้นกำเนิดของอักษรมักถูกเล่าต่อตรงตามเดิม (ข้อความที่ระบุที่มาว่า "ภาพชุด" คือคำบรรยายภาษาไทยบนภาพชุดที่พี่โจตัดมาจากคลิปของสจวร์ต และTOP NEWSเอามาแสดงในคลิป รายละเอียดดูหัวข้อที่ 6)
| สจวร์ตพูด | ถูกเล่าต่อว่า | ที่มา | บิดยังไง |
|---|---|---|---|
| คนไทเริ่มใช้อักษรเขมรมาตั้งแต่ราว ค.ศ. 1000 (1:10) | "นี่คือ Thai Khom Script ที่คนไทยเรียนกันมาเป็นพันปีแล้วครับ ตั้งแต่ 1000 AD.!!!" | พี่โจ (ภาพชุดใน TOP NEWS) | ตัดคำว่าอักษรเขมรทิ้ง เหลือแต่ตัวเลขพันปี แล้วเติมเครื่องหมายตกใจ |
| "ไทยเรียนภาษาขอมมาเป็นพันปี" | TOP NEWS (ป้ายข้อความ) | ||
| อักษรเขมรเป็นอักษรเก่าแก่ที่มีรากมาจากอักษรอินเดียใต้ในสายพราหมี (1:16) | "คนไทยเรียนอักขระภาษา Khmer ซึ่งจริงๆไม่ใช่เขมร แต่เป็นภาษาโบราณของอินเดียตอนใต้เรียกว่าอักษรพราหมี" | พี่โจ (ภาพชุดใน TOP NEWS) | เปลี่ยน "มีรากมาจาก" เป็น "จริงๆไม่ใช่" ขั้นนี้คือจุดที่ความหมายกลับด้าน |
| "'อักษรขอมไทย' ไม่ได้มาจากเขมร" | Up Comment (ชื่อคลิป) | ||
| "อักษรขอมโบราณ คืออักษรไทยไม่ใช่มาจากอักษรเขมร" | G Comment (ชื่อคลิป) | ||
| อักษรระบบนี้เป็น "แผนที่ของปาก" (1:31) | "ที่อินเดียสร้างขึ้นจากแผนที่สมองของมนุษย์" | พี่โจ (ภาพชุดใน TOP NEWS) | แปลผิดจากปากเป็นสมอง ไม่กระทบประเด็นหลัก แต่บอกว่าคนแปลไม่ได้ฟังละเอียด |
| ภาษาไทยืมอักษรมาหลายชุด หนึ่งในนั้นคืออักษรเขมร (2:02) | "แล้วราชอาณาจักรสยามหรือคนไท ที่สะกดว่า T-A-I ก็นำมาใช้ หลายศตวรรษ" | พี่โจ (ภาพชุดใน TOP NEWS) | ไม่บอกว่านำอะไรมาใช้ คำว่าอักษรเขมรหายไป |
| คำว่าขอมก็แปลว่าเขมร อักษรนี้มาจากอาณาจักรเขมรอันยิ่งใหญ่จริงๆ (2:43–2:52) | ไม่ถูกเล่าต่อในสื่อไหนเลย | – | ตัดทิ้งทั้งท่อน |
| ไม่มีใครบอกว่าไทยขโมย และไม่มีใครบอกว่าไทยคิดขึ้นเอง (2:45) | "ไม่มีใครไปบอกว่าใครเป็นผู้สร้างภาษานี้เอง เหมือนที่ไม่มีใครจะบอกว่าไทยขโมยภาษาใครมา" | พี่โจ (ภาพชุดใน TOP NEWS) | ตัดครึ่งหลังที่บอกว่ามาจากอาณาจักรเขมร แล้วเปลี่ยน "ไม่มีใครบอกว่าไทยคิดขึ้นเอง" เป็น "ไม่มีใครเป็นผู้สร้าง" |
| อักษรเขมรถูกดัดแปลงแบบเดียวกับที่อังกฤษดัดแปลงอักษรละติน (2:52–3:12) | "มันก็ไม่ต่างจากภาษาอังกฤษที่รับมาจากภาษาละติน คนไทยก็รับเอาภาษาขอมมาปรับเป็นอักขระของตน" | พี่โจ (ภาพชุดใน TOP NEWS) | เปลี่ยนคำว่าอักษรเขมรเป็น "ภาษาขอม" ซึ่งคนไทยจำนวนมากไม่ได้คิดว่าเป็นอันเดียวกัน |
| จะนับว่ายันต์เป็นของเขมรหรือของไทย ให้คนดูตัดสินเอง (3:30) | "'เขมร' เบิกเนตรให้กว้าง 'ยันต์ไทย' ถูกแล้ว" | TOP NEWS (ป้ายข้อความ) | เปลี่ยนคำถามปลายเปิดเป็นคำตัดสิน |
| "'ยันต์ไทย' ไม่เกี่ยวเขมร" | TOP NEWS (ชื่อคลิป) | ||
| คนที่อ่านอักษรเขมรได้ จะเห็นว่านี่แทบเป็นอักษรเขมรธรรมดา (4:08) | "ยืนยัน ภาษาไทยขอม ที่ 'เขมร' อ่านไม่ออก" | TOP NEWS (ป้ายข้อความ) | เขาบอกว่าคนเขมรอ่านตัวอักษรออก แต่ไม่เข้าใจเพราะเป็นภาษาไทย ถูกย่อเหลือแค่ "อ่านไม่ออก" แล้วถูกขยายจากยันต์ไปเป็นจารึกโบราณ |
| "ชาวเขมรปัจจุบันน่ะอ่านอักษรขอมโบราณไม่ออกเลยด้วยซ้ำ" | วิถีกล้วยทอด | ||
| ข้อความเป็นภาษาไทย เขียนด้วยอักษรเขมรที่ดัดแปลง (20:30) | "ขนาดอาจารย์สจ๊วตฝรั่งบอกว่าภาษา เขมร กับขอมมันคนละภาษากัน" | ความเห็นใต้คลิปไทยพีบีเอส | คำว่า "ภาษาในยันต์ไทย" กลายเป็น "ภาษาขอม" ทั้งหมด รวมถึงจารึกบนปราสาทที่เขาไม่ได้พูดถึง |
| "ภาษาขอมหรือว่าอักษรขอมโบราณที่อยู่บนกำแพงปราสาทน่ะไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยภาษาเขมรปัจจุบันเลย" | วิถีกล้วยทอด | ||
| ไม่ได้พูด | ขอมเป็นชนชั้นปกครอง เขมรปัจจุบันสืบจากแรงงาน ระบบบาราย เขมรนับเลขได้แค่ห้า และสอดคล้องกับบันทึกของโจว ต๋ากวาน | วิถีกล้วยทอด | แต่งเพิ่มทั้งหมด |
สื่อในปี 2023 แทบไม่ต้องโกหกทั้งประโยค ส่วนใหญ่ใช้วิธีตัดคำเดียวหรือวลีเดียวออก หรือเปลี่ยนคำว่า "เขมร" เป็น "ขอม" แต่ทำซ้ำกันหลายทอด จนสุดท้ายความหมายกลับด้านกับต้นทาง และพอถึงทอดสุดท้าย เมื่อความหมายเพี้ยนไปไกลพอแล้ว การแต่งเรื่องใหม่ทั้งชุดใส่ชื่อเขาก็ดูไม่แปลกในสายตาคนดู
4. คนดูรับไปแบบไหน
คลิปของวิถีกล้วยทอดมีความเห็นที่ดึงมาอ่านได้ 191 รายการ เป็นความเห็นหลัก 145 รายการ และคำตอบ 46 รายการ จาก 162 บัญชี เกือบทั้งหมดโพสต์ช่วงที่คลิปเพิ่งออก ในจำนวนนี้มี 12 รายการที่เอ่ยชื่อสจวร์ต
- ไม่มีใครถามหาต้นทางเลย ไม่มีความเห็นไหนถามว่าสจวร์ตพูดในคลิปไหน หรือขอลิงก์ ต่างจากคลิปยูเนสโกที่ยังมีคนถามหาเอกสารอยู่บ้าง
- มีแค่ 4 ความเห็นที่แสดงว่าเคยดูงานจริงของเขา เช่น "อ.สจ๊วต เป็นสุดยอดแห่งนักภาษาศาสตร์อักษรขอมล่ะครับ สอนขนาดวิธีการออกเสียงในแต่ละตัวอักษร" (42 ไลก์ มากที่สุดในกลุ่มที่เอ่ยชื่อเขา) "จริงๆ อ. สจ๊วต วิเคราะห์ อักษร ขอมไทยในคลิปนานแล้ว" (4 ไลก์) และ "อยากเรียนอ่าน เขียน ขอมไทยเพราะแกเลย" แต่ทั้ง 4 รายก็ไม่ได้สังเกตว่าเนื้อหาในคลิปนี้ขัดกับงานที่ตัวเองพูดถึง ส่วนความเห็นที่เหลือไม่มีร่องรอยว่ารู้จักงานของเขามาก่อน และไม่มีใครแย้งเลยว่าเขาไม่น่าจะพูดแบบนี้ ถ้ามีคนดูที่เคยดูคลิปเรื่องอักษรขอมไทยของเขามาก่อนจำนวนมาก ก็น่าจะมีคนทักบ้าง จึงเป็นไปได้ว่าคนดูส่วนใหญ่เพิ่งได้ยินชื่อเขาจากคลิปนี้ แต่จากข้อมูลที่มีก็ยืนยันไม่ได้
- ความจำของคนดูเองก็เพี้ยนไปแล้ว รายหนึ่งเขียนว่า "มีคลิปหนึ่ง คุณสจ๊วตบอกว่า เขาโดนเขมรออกมาโจมตีมากเลย ที่เขาออกมาพูดว่าไทยคือขอม อักษรไทยไม่ได้มาจากอักษรเขมร" คลิปที่เขาพูดว่าโดนเขมรด่ามีจริง แต่ในคลิปนั้นเขาพูดว่า "เราใช้ตัวอักษรเขมร" และที่โดนด่าก็เพราะคนกัมพูชาเข้าใจว่าเขาบอกว่าไทยขโมยอักษร (หัวข้อที่ 2)
- มีคนต่อยอดไปไกลกว่าคลิปอีก ความเห็นที่ได้ 9 ไลก์บอกว่า "มีอยู่จุดหนึ่ง ที่คุณสจ๊วตน่าจะมองผิดไป คือเขมรไม่ใช่คนพื้นถิ่นดั้งเดิมตรงนี้ แต่เป็นคนพื้นถิ่นชาวเกาะในเขตอินโดนีเซีย" คือรับคำพูดที่ถูกยัดใส่ปากเขาเป็นจุดตั้งต้น แล้วแก้ให้แรงขึ้นอีก
- ชื่อเขาถูกใช้ตีนักวิชาการไทย "สจ๊วต ไม่ใช่ไทย แต่ยังดีกว่านักประวัติศาสตร์ไทยบางคน" (21 ไลก์) ความเห็นที่พูดถึงนักวิชาการมี 25 รายการ ส่วนใหญ่ด่านักวิชาการไทยที่บอกว่าขอมเกี่ยวกับเขมร
- มีคนสะดุดอยู่รายเดียว "ทำไมข้อมูลมิสเตอร์สจ๊วตขัดแย้งกับนักวิชาการไทยหลายคน" แต่ก็ไม่ได้สงสัยว่าเขาพูดจริงหรือเปล่า และไม่มีใครตอบ
ไม่พบความเห็นของสจวร์ตเองในคลิปนี้ และไม่พบว่าเขาออกมาตอบเรื่องนี้ในช่องของเขา จึงไม่รู้ว่าเขาทราบหรือยังว่ามีคนไปกล่าวอ้าง
5. จุดสังเกตที่บอกว่าคลิปนี้มีปัญหา
ต่อให้ไม่เคยดูคลิปของสจวร์ต และไม่รู้เรื่องขอมหรือเขมรเลย คลิปของวิถีกล้วยทอดก็มีจุดให้สะดุดหลายจุด
| จุดสังเกต | ในคลิปนี้ | ทำไมถึงน่าสงสัย |
|---|---|---|
| อ้างคำพูดคน แต่ไม่มีเสียงของเขา | "คุณสจ๊วตชี้ให้เห็นว่า" "คุณสจ๊วตเล่าต่อ" ตลอดคลิปเป็นเสียงผู้บรรยายเล่าแทน ส่วนภาพเป็นภาพปกค้างไว้ทั้งคลิป | ถ้าเขาพูดอะไรแรงขนาดนี้จริง การเปิดเสียงเขาสักสิบวินาทีคือหลักฐานที่ดีที่สุด ขนาด TOP NEWS ที่บิดคำพูดของเขาเหมือนกัน (หัวข้อที่ 6) ยังตัดภาพจริงของเขามาใส่ |
| ไม่บอกว่าพูดที่ไหน เมื่อไหร่ | ไม่มีชื่อคลิป วันที่ หรือลิงก์ ทั้งในคลิปและใต้คลิป | ช่องที่ทำคลิปเรื่องเดียวกันเมื่อปี 2023 บางช่องยังใส่ลิงก์คลิปต้นทางไว้ คลิปนี้ไม่มีเลย |
| คำพูดไม่เข้ากับคนที่อ้าง | ครูสอนภาษาที่ทำคลิปเรื่องตัวอักษร ถูกเล่าว่าพูดเรื่องผังเมือง ระบบบาราย และเชื้อสายของคนทั้งประเทศ แล้วว่าคนอีกชาติ "โคตรตลก" | เขาเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านภาษา ไม่ใช่ด้านมานุษยวิทยาหรือการเมือง ถ้าพูดเรื่องนี้จริงก็ถือว่าเกินตัวไปมาก และคนที่ระวังคำพูดเรื่องเขมรมาตลอด ถึงขั้นเขียนไว้ในคลิปว่า "ไม่ได้บอกว่าไทยขโมย" ถ้าจะกลับมาพูดแบบนี้ ก็ควรมีที่มาให้ดู |
| รายละเอียดอื่นในคลิปผิดง่ายๆ | บอกว่าโจว ต๋ากวานไป "ตั้งแต่ 740 ปีก่อน" กับ"คณะทูตของจักรพรรดิเจงกิสข่าน" | โจว ต๋ากวานไปถึงเมืองพระนครเมื่อ ค.ศ. 1296 หรือราว 730 ปีก่อน กับคณะทูตที่จักรพรรดิเตมูร์แห่งราชวงศ์หยวนส่งไป ส่วนยุคเจงกิสข่านจบไปตั้งแต่ ค.ศ. 1227 แล้ว เป็นข้อผิดพลาดเล็กน้อย แต่ก็แสดงให้เห็นว่าคนทำคลิปไม่ได้ใส่ใจรายละเอียด |
| ภาพปกพูดแรงกว่าในคลิป | ปกเขียนว่า "ฟันธง ไทยคือขอม ส่วนเขมรแค่ชนเผ่าข้างๆ" และ"สุดยอดหลักฐาน" คู่กับรูปหน้าของเขา | ใช้หน้าของคนจริงเป็นตัวขายข้อความที่เขาไม่ได้พูด |
| ชี้เป้าให้คนไปหาคนที่ถูกอ้าง | "ชาวเขมรคนไหนไม่พอใจ ... ก็สามารถไปเถียงเขาได้ ... สจ๊วตน่าจะยังอยู่" | คนที่ถูกคนกัมพูชาต่อว่ามาแล้วรอบหนึ่ง ถูกส่งให้รับความโกรธจากคำพูดที่ไม่ใช่ของเขาอีกรอบ |
| ช่องทำคลิปเรื่องเดียวกันซ้ำๆ | ช่องนี้มีคลิปราว 2,400 คลิป ชื่อคลิปราวหนึ่งในสี่พูดถึงกัมพูชาหรือเขมร ที่เหลือส่วนใหญ่เป็นแนว "ฝรั่งทึ่งเมืองไทย" ติดแท็ก "คอมเมนต์ต่างชาติ" | ช่องที่ผลิตคลิปปริมาณมากในแนวเดียวกันมักเน้นความเร็วและอารมณ์ มากกว่าการตรวจที่มา |
ข้อแรกกับข้อที่สองสำคัญที่สุด และใช้ได้กับทุกกรณีที่อ้างคำพูดของบุคคล คือถ้าคลิปบอกว่า "เขาพูดว่า" แต่ไม่เปิดเสียงเขา และไม่บอกว่าพูดที่ไหน ก็ยังไม่ควรเชื่อว่าเขาพูด แต่กรณีของ TOP NEWS ที่จะเล่าในหัวข้อถัดไปก็ทำให้รู้ว่าเราต้องเตือนด้วยว่า ต่อให้มีภาพและเสียงจริง ก็ยังต้องดูว่าคำบรรยายที่ติดมากับภาพตรงกับที่เขาพูดหรือเปล่า
6. เทคนิคของคลิป TOP NEWS: ภาพจริง คำบรรยายเลือกท่อน และการใส่สี
ในขณะที่คลิปของช่องวิถีกล้วยทอดเป็นการแต่งเรื่องเกือบทั้งหมด คลิปที่ออกมาก่อนหน้านั้นกว่า 3 ปีอย่างคลิปของรายการ STALKER ในช่อง TOP NEWS LIVE เมื่อ 21 มีนาคม 2023 เป็นตัวอย่างของอีกแบบที่แนบเนียนกว่ามาก คลิปยาวไม่ถึง 5 นาที มียอดดูกว่า 1.1 แสนครั้ง ตั้งชื่อว่า "'ครูฝรั่ง' สู้ตาย มั่นใจภาษาขอมคนไทยเรียนมาเป็นพันปี 'ยันต์ไทย' ไม่เกี่ยวเขมร" และทั้งคลิปสร้างจากวัตถุดิบ 3 ชั้น
ชั้นที่ 1: ภาพจริงจากคลิปต้นทาง
ต่างจากวิถีกล้วยทอด คลิปนี้มีภาพของสจวร์ตจริงตลอด ทั้งภาพที่ตัดมาจากคลิปของเขา และภาพหน้าจอยูทูบที่เห็นชื่อคลิปกับชื่อช่องของเขา คนดูจึงรู้สึกว่ากำลังเห็นหลักฐานจากต้นทาง ที่ย้อนแย้งคือในภาพหน้าจอนั้นเองเห็นชื่อคลิปว่า "How to read Thai 'Khom' Khmer Script" ชัดเจน ในขณะที่แถบข้อความด้านล่างจอเขียนว่า "ยันต์ไทย" ไม่เกี่ยวเขมร
ชั้นที่ 2: คำบรรยายภาษาไทยที่เลือกท่อนแล้ว
ภาพของสจวร์ตส่วนใหญ่ในคลิปมาจากโพสต์เฟซบุ๊กของผู้ที่เรียกตัวเองว่า "พี่โจ" ซึ่ง TOP NEWS อ่านออกเสียงแทบทั้งโพสต์ คนโพสต์ตัดภาพจากคลิปของสจวร์ตมาเรียงเป็นภาพชุด แต่ละภาพมีคำบรรยายภาษาไทยติดอยู่ หน้าตาเหมือนคำบรรยายของยูทูบ แต่คลิปต้นฉบับไม่มีคำบรรยายภาษาไทยแบบนี้ ในโพสต์เขียนเองว่า "พี่โจลงรูปเหล่านี้เพื่อให้ดูว่าครูสจ๊วร์ตลงการพัฒนาของภาษาขอมไทยไว้เยอะเลย" และ "พี่โจจึงขอไปอธิบายที่รูปภาพแทนการเขียนลงโพสต์" คือคำบรรยายเป็นคำที่คนโพสต์แปลและเรียบเรียงเอง
ภาพจากคลิป TOP NEWS นาทีที่ 0:58 คำบรรยายบนภาพเขียนว่า "คนไทยเรียนอักขระภาษา Khmer ซึ่งจริงๆไม่ใช่เขมร แต่เป็นภาษาโบราณของอินเดียตอนใต้เรียกว่าอักษรพราหมี" ขณะที่สจวร์ตพูดว่าอักษรเขมร "is based on Southern Indic scripts" คือมีรากมาจากอักษรอินเดียใต้ ไม่ได้บอกว่าไม่ใช่เขมร
คำบรรยายส่วนใหญ่ในภาพชุดนี้แปลได้ตรงกับที่เขาพูด เช่น "คนเขมรเข้ามาใส่ความเกลียดชังกับผมว่าผมเอาข้อมูลเท็จมาพูด" "สิ่งที่ผมค้นพบคือความรักชาติสุดๆจากทั้งฝั่งคนเขมรและคนไทย" หรือ "นี่คือตัวอย่างอักษรขอม ที่เขียนเป็นข้อความภาษาไทยครับ" ความถูกต้องของท่อนส่วนใหญ่นี้เองที่ทำให้คนดูไว้ใจท่อนที่ถูกเปลี่ยน ซึ่งมีไม่กี่ท่อน แต่เป็นท่อนที่สำคัญที่สุดทั้งหมด คือท่อนที่บอกว่าอักษรมาจากไหน
นาทีที่ 1:07 "นี่คือ Thai Khom Script ที่คนไทยเรียนกันมาเป็นพันปีแล้วครับ ตั้งแต่ 1000 AD.!!!" ประโยคจริงคือ "Thai Tai people started using the Khmer script" ตั้งแต่ราว ค.ศ. 1000
นาทีที่ 3:40 "คนไทยก็รับเอาภาษาขอมมาปรับเป็นอักขระของตน" ในคลิปจริงสิ่งที่ถูกดัดแปลงคือ "the Khmer script"
นาทีที่ 3:52 "ไม่มีใครไปบอกว่าใครเป็นผู้สร้างภาษานี้เอง เหมือนที่ไม่มีใครจะบอกว่าไทยขโมยภาษาใครมา" ประโยคจริงจบด้วย "This is indeed from the great Khmer Kingdom" ซึ่งหายไป
ชั้นที่ 3: การใส่สีของรายการเอง
ส่วนที่ TOP NEWS เติมเองมี 3 แบบ
- ป้ายข้อความเต็มจอคั่นระหว่างภาพ เช่น "'ครูฝรั่ง' สู้ตายยืนยัน" "ไทยเรียนภาษาขอมมาเป็นพันปี" "'เขมร' เบิกเนตรให้กว้าง 'ยันต์ไทย' ถูกแล้ว" "คนไทยบางคนยัง งง ยอมยก 'ยันต์ไทย' เป็นของเขมร" และ"ยืนยัน ภาษาไทยขอม ที่ 'เขมร' อ่านไม่ออก" ป้ายเหล่านี้เป็นข้อสรุปที่สจวร์ตไม่ได้พูด แต่วางคั่นกลางระหว่างภาพของเขา จนดูเหมือนเป็นข้อสรุปของเขา ส่วนภาพปกคลิปเขียนว่า"เขมรอย่ามั่ว" คู่กับรูปหน้าของเขา
- เสียงอ่านที่ใส่ศัตรูเข้าไป โพสต์ที่ถูกอ่านออกเสียงเล่าว่าสจวร์ตมาหักล้าง "นักวิชาการไทยใจเขมร" ที่พูดว่า "ภาษาขอมบนกำแพงวัดเหมือนกับภาษาเขมรปัจจุบันมาก" แล้วถามว่า "กระทรวงวัฒนธรรมไปไหน นักวิชาการไทยไปไหนหมด" ทั้งที่สจวร์ตไม่ได้พูดถึงจารึกบนกำแพงเลย และไม่ได้วิจารณ์นักวิชาการไทยคนไหน
- เรื่องเล่าแบบมวยคู่ เขมรเป็นฝ่าย "ทัวร์ลง" ส่วนสจวร์ตเป็น "ผู้กล้า" ที่ "สู้ตาย" ทั้งที่คลิปของเขาเปิดด้วยการบอกว่าความรู้สึกชาตินิยมขึ้นสูงทั้งสองฝั่ง และปิดด้วยการบอกว่าอักษรนี้มาจากอาณาจักรเขมร ส่วนที่เขาบ่นถึงคนกัมพูชาในคลิปนั้นมีแค่ว่าถูกกล่าวหาว่าให้ข้อมูลเท็จ และว่าไทยขโมยอักษร (หัวข้อที่ 2)
ป้ายข้อความเต็มจอนาทีที่ 3:04 "ยืนยัน ภาษาไทยขอม ที่ 'เขมร' อ่านไม่ออก" ขณะที่ในคลิปจริงนาทีที่ 4:08 สจวร์ตบอกว่าคนที่อ่านอักษรเขมรได้จะเห็นว่านี่ "แทบเป็นอักษรเขมรธรรมดา"
ทำไมแบบนี้ได้ผลกว่า
ข้อน่าสนใจคือโพสต์ต้นทางแปะลิงก์คลิปเต็มของสจวร์ตไว้ และภาพหน้าจอในคลิป TOP NEWS ก็เห็นลิงก์นั้นผ่านตาอยู่ไม่กี่วินาที แปลว่าไม่ได้ปิดทางตรวจสอบ แต่การมีภาพจริง เสียงบรรยายมั่นใจ และคำบรรยายที่ตรงกับของจริงกว่าครึ่ง ทำให้คนดูไม่รู้สึกว่าต้องไปตรวจเลย คนที่จะเห็นจุดที่บิดได้ต้องฟังคลิปภาษาอังกฤษ 23 นาทีเองแล้วเทียบทีละประโยค ซึ่งน้อยคนจะทำ
เมื่อเทียบกับวิถีกล้วยทอดที่ไม่มีภาพ ไม่มีเสียง ไม่มีลิงก์ แบบของ TOP NEWS จับผิดยากกว่ามาก เพราะทุกชิ้นส่วนมีของจริงรองรับอยู่ ความเพี้ยนซ่อนอยู่ในช่องว่างระหว่างชิ้นส่วนเหล่านั้น ในคำที่หายไปไม่กี่คำ และในป้ายข้อความที่ถูกวางคั่นไว้ และเมื่อสื่อที่มีผู้ติดตามหลายล้านอย่าง TOP NEWS เล่าแบบนี้ไปแล้ว ช่องเล็กอย่างวิถีกล้วยทอดในอีก 3 ปีต่อมาก็ไม่ต้องลงแรงอะไรมาก แค่ต่อยอดจากความเชื่อที่มีคนปูทางไว้ให้
7. คำพูดกลายร่างไปทีละทอด
ถ้าเรียงทุกทอดตามวันที่ จะเห็นว่าคำพูดถูกบิดเบือนไปตั้งแต่ต้น จากนั้นก็ยังค่อยๆเปลี่ยนแปลงไปอีกทีละนิด
| วันที่ | ใคร | ข้อความ | บิดเบือนยังไง |
|---|---|---|---|
| 20 มี.ค. 2023 | สจวร์ต | คนไทใช้อักษรเขมรมาตั้งแต่ราว ค.ศ. 1000 แล้วดัดแปลงเป็นอักษรขอมไทย | ต้นทาง |
| 21 มี.ค. 2023 | อะไรก็ช่าง | "ฝรั่งลากไส้ภาษาเขมรเปรียบเทียบกับภาษาไทยขอมโบราณ" | ตั้งชื่อเป็นเรื่องเอาชนะเขมร แต่ใส่ลิงก์คลิปต้นทางไว้ใต้คลิป |
| 21 มี.ค. 2023 | TOP NEWS | "'ครูฝรั่ง' สู้ตาย มั่นใจภาษาขอมคนไทยเรียนมาเป็นพันปี 'ยันต์ไทย' ไม่เกี่ยวเขมร" | ตัดคำว่าอักษรเขมรออกจากท่อนพันปี เปลี่ยน "มีรากมาจากอินเดีย" เป็น "จริงๆไม่ใช่เขมร" และเติมเรื่องจารึกบนกำแพงที่เขาไม่ได้พูด (หัวข้อที่ 6) |
| 22 มี.ค. 2023 | TOP NEWS | "ครูฝรั่ง ออกป้อง ยันต์ไทย ไม่ใช่ของเขมร" | เปลี่ยนคำถามปลายเปิดว่ายันต์เป็นของใคร เป็นคำตัดสินแทนเขา |
| 22 มี.ค. 2023 | คุณป้าขาเลาะ519 Channel | "นักภาษาศาสตร์เหตุแจงยันต์ไทยไม่ได้ใช้อักษรเขมร แต่เป็นขอมไทย" | กลับด้านตรงๆ เขาบอกว่าขอมไทยคืออักษรเขมรที่ดัดแปลง ไม่ได้บอกว่าไม่ได้ใช้อักษรเขมร |
| 22 มี.ค. 2023 | Up Comment | "ของจริงยืนยัน ! 'อักษรขอมไทย' ไม่ได้มาจากเขมร" คำอธิบายใต้คลิปว่า "Stuart Jay Raj ยืนยันเอง ... ภาษาขอมก็ไม่ได้มาจากเขมร" | กลับด้านตรงๆ และใช้คำว่า "ยืนยันเอง" กับสิ่งที่เขาพูดตรงข้าม |
| 23 มี.ค. 2023 | G Comment | "เขมรรับไม่ได้!! เมื่อรู้ว่า อักษรขอมโบราณ คืออักษรไทยไม่ใช่มาจากอักษรเขมร" ในคลิปบอกว่าเขา "ยืนยันอย่างหนักแน่นว่าลายสักยันต์เป็นอักษรของไทย และอักษรขอมก็ไม่ได้มาจากเขมร" | กลับด้าน และขยายจาก "ขอมไทย" เป็น "อักษรขอมโบราณ" |
| 2023 | ความเห็นใต้คลิปประวัติศาสตร์นอกตำรา | "ผู้เชี่ยวชาญภาษาภาคพื้นเอเชียอาคเนย์ Stuart Jay Raj อธิบาย ดูได้จากClipชื่อว่า ของจริงยืนยัน อักษรขอมไทย ไม่ได้มาจากเขมร" | อ้างชื่อคลิปของ Up Comment ว่าเป็นคำพูดของสจวร์ต |
| ราว พ.ค.–มิ.ย. 2026 | ความเห็นใต้คลิปไทยพีบีเอส | "ขนาดอาจารย์สจ๊วตฝรั่งบอกว่าภาษา เขมร กับขอมมันคนละภาษากัน" และ "อ.เจราดผู้เชียวชาญ ภาษาก็ยอมรับว่าขอมไม่ใช่เขมร" | ขยายจากอักษรเป็นภาษา แล้วจากภาษาเป็นคน |
| 14 ก.ค. 2026 | วิถีกล้วยทอด | สจวร์ต "ฟันธง" ว่าขอมคือไทย ส่วนเขมรเป็นชนเผ่าแรงงาน | แต่งเพิ่มเกือบทั้งหมด (หัวข้อที่ 1) |
ถ้าดูเฉพาะเนื้อความ จะเห็นว่าแต่ละทอดขยับไปทีละขั้น
- ของจริง: ข้อความในยันต์ไทยเป็นภาษาไทยหรือบาลี เขียนด้วยอักษรที่ดัดแปลงจากอักษรเขมร
- ตัดครึ่งหลัง: ยันต์ไทย "ไม่เกี่ยวเขมร" ส่วนที่บอกว่าอักษรมาจากเขมรหายไป
- กลับด้าน: อักษรขอมไทย "ไม่ได้มาจากเขมร" ซึ่งตรงข้ามกับที่เขาพูด
- ขยายจากอักษรเป็นภาษา: "ภาษาเขมรกับขอมมันคนละภาษา"
- ขยายจากภาษาเป็นคน: "ขอมไม่ใช่เขมร" แล้วต่อด้วยเขมรปัจจุบันเป็นลูกหลานแรงงาน
แต่ละทอดได้ดูคลิปต้นทางหรือเปล่า
สื่อในปี 2023 หลายช่องมีร่องรอยว่าได้เปิดคลิปต้นทางจริง อะไรก็ช่างใส่ลิงก์คลิปต้นทางไว้ใต้คลิป Up Comment ยกข้อความจากคำอธิบายใต้คลิปของสจวร์ตมาอ่าน ("คุณจะไม่เชื่อสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อผมโพสต์วีดีโอเรื่องการสักยันต์") และ TOP NEWS ก็มีภาพหน้าจอหน้าคลิปของเขา และการจะเลือกตัดท่อนที่บอกว่าอักษรมาจากเขมรออกได้ตรงจุดขนาดนั้น ก็ต้องมีใครสักคนที่ได้ฟังท่อนนั้นมาก่อน
แต่ในขณะเดียวกัน ถ้อยคำที่บิดแล้วชุดเดียวกันโผล่ซ้ำในหลายช่อง ทั้ง "เรียนมาเป็นพันปี" "อักษรพราหมี/พราหมณ์ของอินเดียตอนใต้" และ "เขมรอ่านไม่ออก" ซึ่งตรงกับคำบรรยายในโพสต์ของพี่โจที่ TOP NEWS อ่าน ส่วนคุณป้าขาเลาะก็บอกเองว่าเห็นเรื่องนี้จากความเห็นของพี่โจ และอ่านคำแปลของพี่โจให้ฟัง ภาพที่น่าจะเป็นคือต้นตอของการบิดอยู่ที่คำแปลภาษาไทยชุดแรก แล้วช่องอื่นๆรับกรอบนั้นไปใช้ ถึงจะเปิดดูคลิปต้นทางด้วยก็ตาม คลิปจริงเป็นภาษาอังกฤษยาว 23 นาที คนที่แค่เปิดดูภาพหรืออ่านคำอธิบายใต้คลิปก็จะไม่เห็นว่าคำแปลขัดกับเสียง ส่วนแต่ละช่องฟังจริงแล้วจงใจเล่าตามกรอบที่ได้ยอดดูมากกว่า หรือไม่ได้ฟังละเอียด ข้อนี้ตัดสินจากตัวคลิปไม่ได้
ทอดหลังจากปี 2023 ต่างออกไป ไม่พบร่องรอยว่าย้อนไปดูคลิปต้นทางจริง ความเห็นใต้คลิปประวัติศาสตร์นอกตำราอ้างชื่อคลิปของ Up Comment แทนคลิปของเขา ความเห็นใต้คลิปไทยพีบีเอสก็อ้างแค่ว่า "อาจารย์สจ๊วตบอกว่า" โดยไม่บอกที่มา และเนื้อหาเกือบทั้งหมดของวิถีกล้วยทอดก็ไม่มีในคลิปของเขาเลย
ส่วนทำไมกรอบนี้ถึงติด ก็เพราะช่วงนั้นสจวร์ตถูกคนกัมพูชาต่อว่าจริง ตามที่เขาเล่าไว้เองตอนต้นคลิปวันที่ 20 มีนาคม 2023 เรื่องจึงเล่าเป็นมวยคู่ "ครูฝรั่งปะทะเขมร" ได้ง่าย ซึ่งดึงคนดูได้มากกว่ารายละเอียดเรื่องอักษร เมื่อเรื่องถูกเล่าแบบนั้น ประโยคที่ว่า "อักษรนี้มาจากเขมร" ก็ไม่เข้ากับบทของฝ่ายพระเอก จึงถูกตัดออก และเขาก็ถูกวางไว้เป็นคนที่มาหักล้างข้อความว่าภาษาขอมบนกำแพงเหมือนภาษาเขมร ทั้งที่ไม่เคยพูดถึงจารึกบนกำแพงเลย เมล็ดพันธุ์ของคลิปปี 2026 จึงมีมาตั้งแต่สัปดาห์แรกแล้ว ขั้นถัดมาเกิดในช่องความเห็น คนที่จำได้ลางๆว่า "มีฝรั่งผู้เชี่ยวชาญยืนยัน" เอาไปใช้เถียงในเรื่องที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนสุดท้ายมีช่องหนึ่งเอาความจำที่เพี้ยนแล้วมาทำเป็นคลิปเล่าเหมือนเป็นคำพูดของเขาโดยตรง
8. เทียบกับกรณียูเนสโก
ข่าวปลอมเรื่องยูเนสโกกับคลิปนี้ใช้กลไกเดียวกัน คือยกชื่อที่ฟังดูน่าเชื่อถือมาค้ำข้อสรุปที่ฝ่ายตัวเองอยากได้ แต่ผลที่ตกกับผู้ถูกอ้างต่างกันมาก
| กรณียูเนสโก | กรณีสจวร์ต | |
|---|---|---|
| ผู้ถูกอ้าง | องค์กรระหว่างประเทศที่อยู่นอกประเทศไทย | บุคคลที่มีตัวตนและทำงานอยู่ในไทย |
| สิ่งที่ถูกอ้าง | แถลงการณ์ที่ไม่มีอยู่จริง | คำพูดที่ไม่มีอยู่จริง แต่บิดมาจากคลิปที่มีอยู่จริง |
| หลักฐานแย้ง | หน้าเว็บยูเนสโก | คลิปของเขาเองหลายคลิป ซึ่งพูดตรงข้าม |
| ผลต่อผู้ถูกอ้าง | แทบไม่กระทบยูเนสโก | ถูกผูกกับคำพูดดูหมิ่นคนอีกชาติ และถูกชี้เป้าให้คนที่ไม่พอใจไปหา |
ถ้าสจวร์ตจะฟ้องในฐานะที่ถูกยัดคำพูดใส่ปาก ก็น่าจะทำได้ง่ายกว่ากรณียูเนสโก เพราะเขาเป็นบุคคลที่ชัดเจน ทำงานอยู่ในไทย และคลิปของเขาเองเป็นหลักฐานว่าไม่ได้พูดแบบนั้น แต่ก็ยังต้องหาให้ได้ว่าใครเป็นเจ้าของช่องซึ่งไม่ได้เปิดเผยชื่อจริง และต้องใช้เวลากับค่าใช้จ่าย ส่วนกรณีของ TOP NEWS ที่ภาพเป็นของจริงและคำบรรยายส่วนใหญ่ก็ตรง ยิ่งชี้ให้เห็นความผิดได้ยากกว่า
วิธีที่ได้ผลกว่าน่าจะเป็นการทำคลิปใหม่ชี้แจง บอกตรงๆว่า "ผมไม่เคยพูดแบบนั้น" พร้อมลิงก์คลิปเดิมและระบุนาที แบบเดียวกับที่เขาเคยทำคลิปตอบคนกัมพูชาที่เข้าใจผิดมาแล้ว คลิปจากปากเจ้าตัวเองจะไปถึงคนดูได้เร็วกว่าคดีที่ใช้เวลาหลายปี และจะกลายเป็นหลักฐานที่คนอื่นหยิบไปใช้ตอบคนที่เอาคลิปปลอมมาอ้างได้ทันที
9. ถ้ามีคนเอาคลิปแบบนี้มาอ้าง ควรตอบยังไง
หลักการทั่วไปเหมือนกรณียูเนสโก คือถามหาต้นทางก่อนประกาศว่าปลอม เถียงให้แคบ และเขียนเผื่อคนอ่านเงียบๆ แต่กรณีอ้างคำพูดคนมีข้อได้เปรียบตรงที่ต้นทางมักหาง่ายกว่า และในเมื่อผู้อ้างยกเขาเป็นผู้เชี่ยวชาญเอง คำพูดจริงของเขาก็ย่อมมีน้ำหนักกับผู้อ้างด้วย
- ถามว่าพูดในคลิปไหน นาทีไหน คำถามนี้ไม่ทำให้ใครเสียหน้า และถ้าตอบไม่ได้ อีกฝ่ายก็จะเห็นเองว่าไม่มีต้นทาง
- ส่งคำพูดจริงของเขากลับไป คนที่ยกสจวร์ตมาอ้างว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ ก็ต้องให้น้ำหนักกับคำพูดของสจวร์ตเอง คำพูดของเขาจึงตอบได้ดีกว่าคำของเรา
- แยกเรื่องให้ออก คุยแค่ว่า "เขาพูดจริงไหม" ก่อน ยังไม่ต้องเถียงว่าขอมคือเขมรหรือไม่ คนที่เชื่อว่าขอมไม่ใช่เขมรก็ยอมรับได้ว่าคลิปนี้อ้างผิดคน โดยไม่เสียจุดยืน
- ชี้ว่าใครเสียหาย ถ้าเห็นว่าสจวร์ตน่าเชื่อถือพอจะยกมาอ้าง ก็ชวนคิดว่าคลิปนี้ทำให้สจวร์ตถูกคนกัมพูชาด่าแทนคนทำคลิป
ถ้าคนใกล้ตัวส่งคลิปมา
อันนี้ลองหาแล้ว ไม่เจอคลิปที่สจวร์ตพูดแบบนี้เลย ในคลิปเขาเองยังบอกว่า "เวลาเขียนขอมไทยใช่ เราใช้ตัวอักษรเขมร" อยู่เลย ถ้าเจอคลิปที่เขาพูดเองช่วยส่งมาหน่อย อยากฟัง
ถ้าเจอคนอ้างในที่สาธารณะ
คลิปที่อ้างว่าสจวร์ต "ฟันธงว่าไทยคือขอม เขมรเป็นชนเผ่าแรงงาน" ไม่มีเสียงเขาและไม่บอกว่าพูดที่ไหน ส่วนคลิปของเขาเองเมื่อ 20 มีนาคม 2023 บอกว่าคนไทยเริ่มใช้อักษรเขมรมาตั้งแต่ราว ค.ศ. 1000 แล้วดัดแปลงเป็นขอมไทย และบอกว่าอักษรนี้ "มาจากอาณาจักรเขมรอันยิ่งใหญ่" (https://www.youtube.com/watch?v=xArHxhuT_hg นาทีที่ 1:10 และ 2:52) คลิปเมื่อ 6 มกราคม 2025 ก็พูดว่า "เราใช้ตัวอักษรเขมร" (https://www.youtube.com/watch?v=os4hyjAwwGs นาทีที่ 6:49) เรื่องขอมกับเขมรจะคิดยังไงก็ว่ากันไป แต่อย่าเอาชื่อเขามาอ้างในเรื่องที่เขาไม่ได้พูด
ถ้าเขาบอกว่า "แต่ในคลิปข่าวก็มีภาพเขาพูดจริงนะ"
ภาพจริง แต่คำบรรยายภาษาไทยบนภาพเป็นของคนโพสต์ ไม่ใช่ของเขา ลองเปิดคลิปต้นฉบับนาทีที่ 1:16 เขาพูดว่าอักษรเขมร "is based on Southern Indic scripts" คือมีรากมาจากอักษรอินเดีย ไม่ได้พูดว่า "จริงๆไม่ใช่เขมร" และชื่อคลิปของเขาเองก็เขียนว่า Khmer Script
ถ้าเขาบอกว่า "แต่สจวร์ตก็บอกว่าคนเขมรอ่านไม่ออก"
เขาบอกว่าคนเขมรอ่านตัวอักษรในยันต์ไทยออก แต่ไม่เข้าใจความหมาย เพราะข้อความเป็นภาษาไทย ซึ่งก็แปลว่าตัวอักษรเป็นชุดเดียวกับที่คนเขมรใช้ ในคลิปเมื่อ 6 มกราคม 2025 เขายังเล่าด้วยว่าคนกัมพูชาที่ต่อว่าเขาบอกว่า "เด็กอนุบาลก็อ่านได้" (https://www.youtube.com/watch?v=os4hyjAwwGs นาทีที่ 5:32) ส่วนจารึกบนปราสาทเขาไม่ได้พูดถึง
10. เรียนรู้อะไรจากกรณีนี้
ข่าวปลอมไม่จำเป็นต้องโกหกทั้งประโยค
กรณียูเนสโกเป็นข่าวที่ไม่มีต้นทางเลย แต่กรณีนี้มีต้นทางจริง แล้วเพี้ยนไปทีละทอด ทอดแรกแค่ตัดคำเดียวหรือเปลี่ยนคำเดียวในคำบรรยาย ทอดถัดมาตั้งชื่อคลิปจากคำที่ถูกเปลี่ยนแล้ว ทอดต่อมาจำมาไม่ครบแล้วเอาไปเถียงเรื่องที่ใหญ่ขึ้น จนสุดท้ายมีคนเอาไปทำเป็นคลิปที่เล่าเหมือนเป็นคำพูดของเขาเอง ไม่จำเป็นต้องมีใครคนเดียวคิดแต่งเรื่องทั้งหมดขึ้นมา แค่แต่ละทอดรับคำแปลหรือคำเล่าของทอดก่อนมาใช้ โดยเลี่ยงที่จะยกข้อความจริงมาแบบตรงๆไม่บิด
ของจริงเกือบทั้งหมดอันตรายกว่าของปลอมทั้งหมด
คลิปที่แต่งเรื่องทั้งหมดอย่างวิถีกล้วยทอดมียอดดูแค่หมื่น และจับผิดได้ด้วยคำถามเดียว แต่คลิปอย่าง TOP NEWS ที่ใช้ภาพจริง คำบรรยายตรงเกินกว่าครึ่ง และเปลี่ยนแค่ไม่กี่ท่อนที่สำคัญ มียอดดูกว่าแสน และเป็นต้นทางให้คลิปอื่นต่อยอดได้อีกหลายปี เวลาเห็นคลิปที่มีภาพของคนจริงพร้อมคำบรรยาย จึงควรถามต่ออีกข้อว่า คำบรรยายนั้นใครแปล และตรงกับเสียงหรือเปล่า
แค่ป้าย "ผู้เชี่ยวชาญต่างชาติ" ก็พอให้เชื่อ
คนที่ดูคลิปเหล่านี้ส่วนใหญ่อาจไม่เคยรู้จักสจวร์ตมาก่อนด้วยซ้ำ แต่คำว่า "นักภาษาศาสตร์ชื่อดัง" "ผู้เชี่ยวชาญ" หรือ "ครูฝรั่ง" ก็พอให้คำพูดฟังมีน้ำหนักแล้ว และคนที่ไม่รู้จักเขามาก่อนก็ไม่มีอะไรให้เทียบ ว่าคำพูดในคลิปขัดกับงานจริงของเขาหรือไม่ ข้อนี้ทำให้คนที่ถูกอ้างเสียเปรียบมาก เพราะสำหรับคนดูกลุ่มนี้ ภาพแรกที่ได้รู้จักเขาก็คือคำพูดที่เขาไม่ได้พูด
คำถามข้อเดียวพอ
ไม่ต้องรู้เรื่องจารึกหรือประวัติศาสตร์กัมพูชาเลย ก็ตรวจคลิปวิถีกล้วยทอดได้ด้วยคำถามเดียวว่า "เขาพูดในคลิปไหน" ถ้าไม่มีเสียง ไม่มีลิงก์ ไม่มีวันที่ ก็ยังไม่ต้องเชื่อ และถ้าค้นต่ออีกห้านาทีก็จะเจอคลิปของเขาที่พูดตรงข้าม คำถามนี้ใช้ได้กับทุกคลิปที่ขึ้นต้นด้วย "นักวิชาการต่างชาติยืนยันแล้วว่า" ไม่ว่าจะเข้าข้างฝ่ายไหน
คนที่เสียมากที่สุดคือฝ่ายที่ถูกอ้างว่าได้ประโยชน์
คนที่เชื่อว่าขอมไม่ใช่เขมรอาจรู้สึกว่าได้พวกเพิ่มอีกคน แต่พอมีใครกดไปดูคลิปจริงของสจวร์ต ข้อโต้แย้งที่อ้างเขาก็จะพังลงทันที และพาความน่าเชื่อถือของข้อโต้แย้งอื่นในฝ่ายเดียวกันพังตามไปด้วย ส่วนสจวร์ตเองก็ถูกดึงเข้าไปในความขัดแย้งที่เขาพยายามไม่เข้าไปยุ่ง การถามหาต้นทางจึงไม่ใช่การเข้าข้างเขมร แต่เป็นการปกป้องทั้งคนที่ถูกอ้าง และข้อโต้แย้งของฝ่ายตัวเอง
สุดท้าย ที่บอกว่าไม่พบคลิปที่สจวร์ตพูดแบบนั้น เป็นผลของการค้นตามที่เล่าไว้ในหัวข้อที่ 2 ถ้าใครเจอคลิปหรือโพสต์ที่เขาพูดเองจริง และบอกได้ว่าที่ไหน เมื่อไหร่ บทความนี้ก็ต้องแก้ตาม
เอกสารอ้างอิง
คลิปที่อ้างสจวร์ต
- วิถีกล้วยทอด. "โจวต้ากวน+สจ๊วตฟันธง ไทยคือขอมแน่ๆ แต่เขมรมายังไงจ๊ะ". ยูทูบ, 14 กรกฎาคม 2026. youtube.com (คำบรรยายอัตโนมัติ และความเห็น 191 รายการ ดึงมาอ่านเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026)
- ยูทูบ: คลิปที่ทำต่อจากคลิปของสจวร์ตเมื่อปี 2023 เรียงตามวันที่
- อะไรก็ช่าง. Comment Report EP17 เขมรร้องจ๊ากกก ฝรั่งลากไส้ภาษาเขมรเปรียบเทียบกับภาษาไทยขอมโบราณ (21 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- TOP NEWS LIVE. "ครูฝรั่ง" สู้ตาย มั่นใจภาษาขอมคนไทยเรียนมาเป็นพันปี "ยันต์ไทย" ไม่เกี่ยวเขมร (21 มี.ค. 2023) — ลิงก์ (ภาพหน้าจอในบทความดึงจากคลิปนี้เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026)
- TOP NEWS LIVE. "ครูสจ๊วต" สุดปลื้ม รัฐดึงตัวทำงานถ่ายทอดความเป็นไทยให้ชาวต่างชาติ (22 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- คุณป้าขาเลาะ519 Channel. เขมรกรี้ด ยกทัวร์รถอีแต๋น ถล่มช่อง นักภาษาศาสต์เหตุแจงยันต์ไทยไม่ได้ใช้อักษรเขมร แต่เป็นขอมไทย (22 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- Up Comment. ของจริงยืนยัน ! 'อักษรขอมไทย' ไม่ได้มาจากเขมร (22 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- Up Comment. เขมรขาสั่น ! กลัวความจริงระดมรุมรายงานช่องอาจารย์สจ๊วต (23 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- G Comment. เขมรรับไม่ได้!!เมื่อรู้ว่า อักษรขอมโบราณ คืออักษรไทยไม่ใช่มาจากอักษรเขมร (23 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- ยูทูบ: ความเห็นใต้คลิปที่อ้างชื่อสจวร์ต
- ประวัติศาสตร์ นอกตํารา. การเดินทางของคำว่า "ขอม" ในประวัติศาสตร์ ท้ายที่สุดจะหมายถึงอะไร? EP.131 (25 ก.พ. 2022) — ลิงก์ (ความเห็นปี 2023 ที่อ้างชื่อคลิปของ Up Comment)
- Thai PBS. "ขอม" ไม่ใช่ "เขมร" ชำแหละวาทกรรม. Back To Basics EP.89 (3 เม.ย. 2026) — ลิงก์ (ความเห็นที่อ้าง "อาจารย์สจ๊วต" และ "อ.เจราด")
คลิปและประวัติของสจวร์ต
- Stuart Jay Raj (ช่องยูทูบ) เรียงตามวันที่
- DECODING Sacred Thai Yant สักยันต์ Tattoos and Mandalas (14 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- Khmer អក្សរខ្មែរ Vs. Thai - อักษรขอมไทย - How to read Thai 'Khom' Khmer Script Unlocking the Sacred (20 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- Decoding Khom Thai อักษรขอมไทย in Khmer អក្សរខ្មែរ Script Part 2 - A Linguistic Adventure (26 มี.ค. 2023) — ลิงก์
- What Makes Thai Khom ไทยขอม ថៃខម Script Different to ខ្មែរ Khmer p3? (9 เม.ย. 2023) — ลิงก์
- ខមថៃ ขอมไทย Decoding Khom Thai ถอดรหัสอักษรขอมไทย: อ่านภาษาไทยในอักษรขอม (6 ก.ย. 2024) — ลิงก์
- โดนเขมรด่า ខមថៃ ขอมไทย Khom Thai vs ខ្មែរKhmer | ความเหมือน-ต่าง (6 ม.ค. 2025) — ลิงก์
- รายการคลิปทั้งหมดในช่อง — youtube.com/@StuartJayRaj (ดึงรายการเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026)
- Cracking Language Fundamentals. "About Stuart Jay Raj". blog.crackinglanguage.com
- TEDx Talks. "Installing a New Linguistic Operating System for your Mind | Stuart Jay Raj | TEDxChiangMai". youtube.com
โจว ต๋ากวาน
- โจว ต๋ากวาน. บันทึกว่าด้วยขนบธรรมเนียมประเพณีของเจินละ. แปลโดย เฉลิม ยงบุญ. angkordatabase.asia
🤖 บทความนี้มีการค้นหาแหล่งอ้างอิงและเรียบเรียงข้อมูลโดยใช้ Claude Code ช่วย