เขียนอักษรเขมรโบราณยุคต่างๆ ด้วยฟอนต์ชุด Angkor1-5 โดยวง สุธารา
เขียนเมื่อ 2026/09/21 19:03
อักษรเขมรมีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงตามยุคมาต้งแต่สมัยโบราณ นักประวัติศาสตร์ได้ทำการศึกษาและสรุปรูปแบบอักษรในแต่ละยุคและได้มีการทำฟอนต์เพื่อใช้แสดงอักษรเขมรโบราณภายในคอมพิวเตอร์ บทความนี้จะพาไปรู้จักฟอนต์ชุด Angkor ของวง สุธาราพร้อมทำตารางเทียบพยัญชนะ ตัวเชิง สระ ตัวเลข และเครื่องหมายต่างๆ ในฟอนต์ทั้ง 5 ยุค เทียบกับอักษรปัจจุบัน ให้เห็นพัฒนาการของตัวอักษรอย่างชัดเจน
1. ที่มาของฟอนต์และผู้ออกแบบ
อักษรเขมรโบราณนั้นแม้จะคล้ายคลึงกับอักษรเขมรปัจจุบัน แต่ก็มีความแตกต่างไปมาก และไม่ได้มีการบรรจุอักษรเขมรโบราณอยู่ในยูนิโค้ด ทำให้การพิมพ์อักษรนี้ต้องใช้วิธีการพิเศษ ซึ่งก็ได้มีผู้คิดฟอนต์ต่างๆขึ้นมา
ฟอนต์ที่จะแนะนำถึงนี้สร้างโดย วง สุธารา (វង់ សុធារ៉ា) นักประวัติศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญด้านจารึกเขมร ปัจจุบันดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยภูมินทร์พนมเปญ เกิดที่จังหวัดกำปงจาม จบปริญญาตรีสาขาประวัติศาสตร์เมื่อ พ.ศ. 2539 (ค.ศ. 1996) ก่อนจะไปศึกษาต่อระดับปริญญาโทและจบปริญญาเอกด้านประวัติศาสตร์และจารึกวิทยาจากมหาวิทยาลัยโซเฟีย ประเทศญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2560 (ค.ศ. 2017)
งานหลักของวง สุธาราคือการปริวรรตและตีความจารึกเขมรยุคก่อนพระนคร โดยได้จัดทำระบบทะเบียนจารึกของตนเองขึ้นใช้ (กำกับด้วยอักษร Ka.) สำหรับจารึกที่ยังไม่เคยขึ้นทะเบียนมาก่อน ผลงานที่มีชื่อเสียงชิ้นหนึ่งคือการตรวจอ่านศิลาจารึกเมลบ (សិលាចារឹកមេលប់, Ka. 64) ซึ่งมีคำว่า "เขมร" ปรากฏอยู่ (อย่างไรก็ตามศิลาจารึกนี้เก่าแก่ถึงช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 6–7 ยังใช้อักษรปัลลวะก่อนที่จะพัฒนามาเป็นอักษรเขมรเฉพาะ และไม่ได้อยู่ในขอบเขตของฟอนต์ชุดนี้)
นอกจากงานด้านจารึกวิทยาแล้ว วง สุธาราเป็นหนึ่งในผู้ออกแบบฟอนต์คอมพิวเตอร์ชุด Angkor ซึ่งพัฒนาขึ้นในโครงการของ NUNV/UNDP ที่กรุงพนมเปญเมื่อ พ.ศ. 2541 (ค.ศ. 1998) และเผยแพร่ครั้งแรกในวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999) แบ่งออกเป็น 5 ฟอนต์ตามยุคสมัยที่จำลอง ดังนี้ (คลิกที่ชื่อฟอนต์เพื่อไปยังหน้าแสดงรายละเอียดและตัวอย่างฟอนต์นั้น)
| ชื่อฟอนต์ | ยุคที่จำลอง (ค.ศ.) | คำอธิบาย |
|---|---|---|
| Angkor1 | ศตวรรษที่ 9-10 | อักษรช่วงต้นยุคพระนคร |
| Angkor2 | ศตวรรษที่ 10-11 | อักษรช่วงกลางยุคพระนคร |
| Angkor3 | ศตวรรษที่ 12-14 | อักษรเหลี่ยมช่วงปลายยุคพระนคร |
| Angkor4 | ศตวรรษที่ 10-14 | อักษรหวัดช่วงกลางถึงปลายยุคพระนคร |
| Angkor5 | ศตวรรษที่ 15-19 | อักษรยุคเขมรกลางหลังพระนคร |
เนื่องจากแต่ละฟอนต์แทนอักษรเขมรในยุคต่างๆ การเปรียบเทียบอักษรแต่ละฟอนต์และเทียบกับอักษรเขมรปัจจุบันจึงทำให้เราเห็นถึงวิวัฒนาการของอักษรเขมรในแต่ละยุคได้
2. วิวัฒนาการอักษรเขมรในแต่ละยุคที่ฟอนต์จำลอง
ฟอนต์ทั้ง 5 ตัวจำลองรูปอักษรตั้งแต่ต้นยุคพระนครจนถึงยุคเขมรกลาง ครอบคลุมช่วงเวลากว่า 900 ปี หัวข้อนี้สรุปภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ของแต่ละช่วง
Angkor1 — คริสต์ศตวรรษที่ 9-10 (ช่วงต้นยุคพระนคร)
เมื่อพระเจ้าชัยวรมันที่ 2 สถาปนาอาณาจักรพระนครขึ้นราว ค.ศ. 802 การจารึกก็เพิ่มขึ้นทั้งปริมาณและพื้นที่กระจายตัว รูปอักษรเริ่มคลี่คลายห่างจากต้นแบบอินเดียใต้ทีละน้อยจนเกิดเอกลักษณ์เฉพาะของภูมิภาคเขมรเอง จารึกที่สำคัญของช่วงนี้ เช่น จารึกที่ปราสาทอุ้มเมือง (K.362, ค.ศ. 889) ซึ่งปรากฏคำเรียกอักษรของตนเองว่า "กมฺวุชากสร" (កម្វុជាក្ឞរ) แปลว่า "อักษรกัมพูชา" เป็นครั้งแรกในจารึก สะท้อนว่าชาวเขมรเริ่มมองว่าอักษรที่ใช้เป็นของตนเองแยกจากอักษรอินเดียแล้ว
นอกจากนี้ก็มีจารึกอื่นๆที่โดดเด่น ได้แก่ จารึกที่ปราสาทพระโค (ប្រាសាទព្រះគោ, K.713, ค.ศ. 880) จารึกที่ปราสาทบากง (ប្រាសាទបាកង, K.826, ค.ศ. 881-882) จารึกที่ปราสาทโลเลย (ប្រាសាទលលៃ, K.323/K.324, ค.ศ. 893) จารึกที่ปราสาทกระวาน (ប្រាសាទក្រវាន់, K.271, ค.ศ. 921) จารึกที่ปราสาทปักษีจำกรุง (ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង, K.286, ค.ศ. 947)
จารึกปราสาทอุ้มเมือง (K.362) หน้า B — ตัดจาก Corpus des inscriptions du Cambodge, Tome II หน้า 12
ภาพตัดเฉพาะคำ កម្វុជាក្ឞរ บรรทัดล่างสุดของจารึกนี้
kmVúCak¼r
คำเดียวกันพิมพ์ด้วยฟอนต์ Angkor1
Angkor2 — คริสต์ศตวรรษที่ 10-11 (ช่วงกลางยุคพระนคร)
ช่วงเวลาต่อเนื่องจาก Angkor1 คาบเกี่ยวรัชสมัยหลังพระเจ้ายโศวรมันที่ 1 รูปอักษรยังคงพัฒนาความสม่ำเสมอของเส้นและระยะห่างต่อไป สะท้อนระบบแบบแผนการเขียนที่ลงตัวมากขึ้นเรื่อยๆในฐานะอักษรกัมพูชาของตนเอง อักษรชุดนี้สร้างโดยอิงจากศิลาจารึกบนกรอบประตูโคปุระทิศตะวันออกปราสาทพิมานอากาศ (ប្រាសាទភិមានអាកាស, K.292, ค.ศ. 1011) ในนครธม จารึกอื่นที่คล้ายกันเช่นศิลาจารึกทวลปราสาท (ទួលប្រាសាទ, K.158, ค.ศ. 1003) รูปร่างอักษรดูมีความเป็นเหลี่ยมขึ้นมากกว่า Angkor1
kmVúCak¼r
កម្វុជាក្ឞរ พิมพ์ด้วยฟอนต์ Angkor2
Angkor3 — คริสต์ศตวรรษที่ 12-14 (อักษรเหลี่ยมช่วงปลายยุคพระนคร)
ช่วงปลายอาณาจักรพระนคร ตัวอักษรดูมีความเป็นเหลี่ยมแข็งทื่อ เส้นโค้งน้อยลงยิ่งกว่า Angkor2 ดูเป็นก้อนสี่เหลี่ยม จารึกที่สำคัญในช่วงนี้ได้แก่ จารึกที่ปราสาทบันทายฉมาร์ (ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ, K.227, ปลายศตวรรษที่ 12) จารึกที่ปราสาทบันทายสรี (ប្រាសាទបន្ទាយស្រី, K.569, ค.ศ. 1304)
kmVúCak¼r
កម្វុជាក្ឞរ พิมพ์ด้วยฟอนต์ Angkor3
Angkor4 — คริสต์ศตวรรษที่ 10-14 (อักษรหวัดช่วงกลางถึงปลายยุคพระนคร)
ฟอนต์นี้ครอบคลุมช่วงเวลากว้างที่คาบเกี่ยว Angkor2 และ Angkor3 ทั้งหมด โดยมีลักษณะของ Angkor2 และ Angkor3 ปนกันอยู่และเมื่อเทียบกันแล้วมีความโค้งมน ขีดเรียบง่ายตัดความซับซ้อนลงกว่า จึงน่าจะเป็นตัวแทนของอักษรแบบหวัดที่ใช้ในบางจารึกในช่วงยุคนี้ ตัวอย่างจารึกที่มีลักษณะเป็นตัวหวัดใกล้เคียงฟอนต์นี้ได้แก่ จารึกที่ปราสาทสด๊กก๊อกธม (ប្រាសាទស្តុកកក់ធំ, K.235, ค.ศ. 1052) ที่จังหวัดสระแก้ว และจารึกที่ปราสาทบายน (ប្រាសាទបាយ័ន, K.470) สร้างในปี ค.ศ. 1327 ซึ่งเป็นจารึกสุดท้ายของยุคพระนครที่มีลงวันที่ชัดเจน
kmVúCak¼r
កម្វុជាក្ឞរ พิมพ์ด้วยฟอนต์ Angkor4
Angkor5 — คริสต์ศตวรรษที่ 15-19 (ช่วงสมัยเขมรกลาง)
หลังอาณาจักรพระนครเสื่อมอำนาจลง การจารึกบนแผ่นหินโดยราชสำนักลดจำนวนลงมาก นักภาษาศาสตร์เรียกภาษาเขมรช่วงนี้ว่าเขมรกลาง จารึกเก่าแก่ที่สุดของยุคนี้คาดกันว่าเป็นจารึกบนภาพสลักนูนต่ำยุคหลังแห่งนครวัด (K.296, ค.ศ. 1546) จารึกเด่นของยุคนี้คือ จารึกใหญ่แห่งนครวัด (K.301, ค.ศ. 1701) ที่ผนังระเบียงนครวัด และยังมีจารึกอีกหลายแห่งในยุคนั้นที่พบที่นครวัด เรียกรวมๆว่า จารึกสมัยใหม่แห่งนครวัด รวมถึงจารึกที่อื่นเช่น จารึกที่ปราสาทพนมบาแคง (ប្រាសាទភ្នំបាខែង, K.285/K.465, ค.ศ. 1583) จารึกวัดรมโลก (វត្តរំលក, K.27, ค.ศ. 1587) ที่กล่าวถึงพระนเรศวรมหาราชตีเมืองละแวก ทั้งหมดนี้เขียนด้วยอักษรที่ต่างไปจากอักษรเขมรยุคพระนครอย่างเห็นได้ชัด โดยมีลักษณะใกล้เคียงอักษรเขมรปัจจุบันขึ้นมาอีก เป็นรากฐานของอักษรเขมรปัจจุบัน
kmVú@k¼r
កម្វុជាក្ឞរ พิมพ์ด้วยฟอนต์ Angkor5
3. วิธีพิมพ์อักษรด้วยฟอนต์ชุดนี้
ฟอนต์ชุด Angkor ทำขึ้นก่อนที่มาตรฐานยูนิโค้ดจะกำหนดตำแหน่งรหัสสำหรับอักษรเขมรโดยเฉพาะ (ยูนิโค้ดเพิ่มบล็อกอักษรเขมรในเวอร์ชัน 3.0 เมื่อ ค.ศ. 1999) ฟอนต์จึงใช้วิธีที่เรียกกันทั่วไปว่า "ฟอนต์เข้ารหัสแบบเก่า" (legacy encoding) คือนำรูปอักษรเขมรไปแทนที่รูปอักษรละตินตรงตำแหน่งรหัสเดิม ผลคือเมื่อพิมพ์เป็นอักษรหรือเครื่องหมายที่ใช้ในแป้นพิมพ์ภาษายุโรป หน้าจอจะแสดงเป็นรูปอักษรเขมรแทนโดยอัตโนมัติ
การหาว่ารูปเดิมตัวไหนตรงกับอักษรเขมรตัวใดทำได้ผ่านเครื่องมือ "Convert Legacy ↔ Unicode" ของเว็บไซต์ khmerfonts.info ซึ่งเปิดใช้งานผ่านเบราว์เซอร์ได้ปกติ และได้ทดสอบยืนยันแล้วว่าฟอนต์ Angkor ทั้ง 5 ตัวส่วนใหญ่แล้วใช้ชุดรูปเดิมเดียวกัน แม้จะมีต่างกันบางส่วน ตารางทั้งหมดในบทความนี้ได้จากการทดสอบจริงผ่านตัวแปลงนี้ อย่างไรก็ตาม ตัวแปลงนี้มีข้อผิดพลาดอยู่หลายตัว จึงต้องมาตรวจทานโดยเทียบอักษรกับในจารึกแล้วแก้เอาเองอีกที
ปัญหายุ่งยากอย่างหนึ่งคือ ฟอนต์ชุดนี้มีการใช้อักขระควบคุมอยู่ 8 ตัวซึ่งอยู่ในรหัส U+0080-U+009D ซึ่งทั้งพิมพ์จากคีย์บอร์ดตรงๆไม่ได้และเบราเซอร์ก็ไม่รองรับให้ใช้แสดงผลด้วย ดังนั้นเพื่อการแสดงผลภายในเว็บนี้ได้จึงได้เอาฟอนต์มาแก้เล็กน้อย โดยเพิ่มรหัสสำรองในพื้นที่ใช้งานส่วนตัว ให้ชี้ไปยังรูปอักขระเดียวกัน แต่รูปเดิมที่ต้องใช้จริงกับไฟล์ฟอนต์ต้นฉบับยังคงเป็นรหัส U+0080-U+009D ตามที่ระบุไว้เท่านั้น
ตารางนี้แสดงรหัสอักขระทั้งหมด 223 ตำแหน่งที่พบในไฟล์ฟอนต์ตระกูล Angkor อย่างน้อยหนึ่งตัว เรียงตามลำดับรหัสยูนิโค้ดของรูปเดิม (คอลัมน์แรก) เพื่อให้เห็นว่ารูปเดิมตัวไหนให้ผลอะไรตรงตัว ถ้าคอลัมน์ "รูปเดิม" ว่างเปล่านั่นหมายถึงเป็นอักขระควบคุมที่พิมพ์จากคีย์บอร์ดตรงๆไม่ได้ (ดูรหัสยูนิโค้ดในคอลัมน์แรกแทน) คอลัมน์ขวาสุดคืออักษรเขมรปัจจุบันที่เทียบเท่าที่ยืนยันความหมายได้ แต่มีอักษรที่ไม่แน่ใจว่าเอาไว้ใช้ทำอะไรอยู่หลายตัว ตัวที่ไม่แน่ใจหรือไม่มีการใช้ในอักษรเขมรปัจจุบันจะยังปล่อยว่างไว้
สามารถคลิกที่คอลัมน์ "รูปเดิม" เพื่อคัดลอกอักขระจริงตามรหัสยูนิโค้ดของแถวนั้นเข้าคลิปบอร์ด แม้แถวที่คอลัมน์นี้ว่างเปล่าก็คลิกได้เช่นกัน โดยจะคัดลอกเป็นอักขระควบคุมจริงตามรหัส ไม่ใช่รูปแทนที่ใช้แสดงผลในตาราง
ตารางรหัสทั้งหมดของฟอนต์ Angkor1-5 เรียงตามยูนิโค้ด
| ยูนิโค้ด | รูปเดิม | Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | เทียบอักษร |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| U+0021 | ! | ! | ! | ! | ! | ! | ឋ |
| U+0022 | " | " | " | " | " | ហា | |
| U+0023 | # | # | # | # | # | # | |
| U+0024 | $ | $ | $ | $ | $ | $ | |
| U+0025 | % | % | % | % | % | % | |
| U+0026 | & | & | & | & | & | & | ្ញ |
| U+0027 | ' | ' | ' | ' | ' | បា | |
| U+0028 | ( | ( | ( | ( | ( | ( | |
| U+0029 | ) | ) | ) | ) | ) | ) | |
| U+002A | * | * | * | * | * | * | |
| U+002B | + | + | + | + | + | + | |
| U+002C | , | , | , | , | , | , | ្ប |
| U+002D | - | - | - | - | - | - | ្ម |
| U+002E | . | . | . | . | . | . | ៙ |
| U+002F | / | / | / | / | / | / | ្ញ / ្ថ |
| U+0030 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | ០ |
| U+0031 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | ១ |
| U+0032 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ២ |
| U+0033 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ៣ |
| U+0034 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | ៤ |
| U+0035 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ៥ |
| U+0036 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | ៦ |
| U+0037 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | ៧ |
| U+0038 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | ៨ |
| U+0039 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | ៩ |
| U+003A | : | : | : | : | : | : | ឫ |
| U+003B | ; | ; | ; | ; | ; | ; | ៑ |
| U+003C | < | < | < | < | < | < | |
| U+003D | = | = | = | = | = | = | ឭ |
| U+003E | > | > | > | > | > | > | |
| U+003F | ? | ? | ? | ? | ? | ? | ្ព |
| U+0040 | @ | @ | @ | @ | @ | @ | ជា |
| U+0041 | A | A | A | A | A | A | ៅ |
| U+0042 | B | B | B | B | B | B | ព |
| U+0043 | C | C | C | C | C | C | ជ |
| U+0044 | D | D | D | D | D | D | |
| U+0045 | E | E | E | E | E | E | េ / ៌ / ែ |
| U+0046 | F | F | F | F | F | F | ធ |
| U+0047 | G | G | G | G | G | G | អ |
| U+0048 | H | H | H | H | H | H | ្ហ |
| U+0049 | I | I | I | I | I | I | ិ |
| U+004A | J | J | J | J | J | J | ញ |
| U+004B | K | K | K | K | K | K | គ |
| U+004C | L | L | L | L | L | L | ឡ |
| U+004D | M | M | M | M | M | M | ំ |
| U+004E | N | N | N | N | N | N | ណ |
| U+004F | O | O | O | O | O | O | ៃ / ឬ |
| U+0050 | P | P | P | P | P | P | ភ |
| U+0051 | Q | Q | Q | Q | Q | Q | ឈ |
| U+0052 | R | R | R | R | R | R | ្រ |
| U+0053 | S | S | S | S | S | S | ្ស |
| U+0054 | T | T | T | T | T | T | ទ |
| U+0055 | U | U | U | U | U | U | ូ |
| U+0056 | V | V | V | V | V | V | ្វ |
| U+0057 | W | W | W | W | W | W | ី |
| U+0058 | X | X | X | X | X | X | ឃ |
| U+0059 | Y | Y | Y | Y | Y | Y | ុ / ្ឯ |
| U+005A | Z | Z | Z | Z | Z | Z | ឝ |
| U+005B | [ | [ | [ | [ | [ | [ | ឧ |
| U+005C | \ | \ | \ | \ | \ | \ | ឥ |
| U+005D | ] | ] | ] | ] | ] | ] | ឪ |
| U+005E | ^ | ^ | ^ | ^ | ^ | ^ | ឦ |
| U+005F | _ | _ | _ | _ | _ | _ | ្រ |
| U+0060 | ` | ` | ` | ` | ` | ` | ្រ |
| U+0061 | a | a | a | a | a | a | ា |
| U+0062 | b | b | b | b | b | b | ប |
| U+0063 | c | c | c | c | c | c | ច |
| U+0064 | d | d | d | d | d | d | ដ |
| U+0065 | e | e | e | e | e | e | េ |
| U+0066 | f | f | f | f | f | f | ថ |
| U+0067 | g | g | g | g | g | g | ង |
| U+0068 | h | h | h | h | h | h | ហ |
| U+0069 | i | i | i | i | i | i | ិ |
| U+006A | j | j | j | j | j | j | ញ |
| U+006B | k | k | k | k | k | k | ក |
| U+006C | l | l | l | l | l | l | ល |
| U+006D | m | m | m | m | m | m | ម |
| U+006E | n | n | n | n | n | n | ន |
| U+006F | o | o | o | o | o | o | ៀ |
| U+0070 | p | p | p | p | p | p | ផ |
| U+0071 | q | q | q | q | q | q | ឆ |
| U+0072 | r | r | r | r | r | r | រ |
| U+0073 | s | s | s | s | s | s | ស |
| U+0074 | t | t | t | t | t | t | ត |
| U+0075 | u | u | u | u | u | u | ុ |
| U+0076 | v | v | v | v | v | v | វ |
| U+0077 | w | w | w | w | w | w | ី |
| U+0078 | x | x | x | x | x | x | ខ |
| U+0079 | y | y | y | y | y | y | យ |
| U+007A | z | z | z | z | z | z | ឞ |
| U+007B | { | { | { | { | { | { | ឰ |
| U+007C | | | | | | | | | | | | | ្ឥ |
| U+007D | } | } | } | } | } | } | ឯ |
| U+007E | ~ | ~ | ~ | ~ | ~ | ~ | ្ទ្រ |
| U+0080 | | | | | | ដា / ក | |
| U+0081 | | | | | | ៙ / គ | |
| U+008D | | | | | ផ / ្ស / ស | ||
| U+008E | | | | ភ / ឝ | |||
| U+008F | | | | ម / ឞ | |||
| U+0090 | | | | យ / ត / អ | |||
| U+009D | | | | ម / ្ឌ | |||
| U+009E | | | |||||
| U+00A0 | |||||||
| U+00A1 | ¡ | ¡ | ¡ | ¡ | ¡ | ¡ | ហិ |
| U+00A2 | ¢ | ¢ | ¢ | ¢ | ¢ | ¢ | ្ជ |
| U+00A3 | £ | £ | £ | £ | £ | £ | ្ឧ |
| U+00A4 | ¤ | ¤ | ¤ | ¤ | ¤ | ¤ | ្រ |
| U+00A5 | ¥ | ¥ | ¥ | ¥ | ¥ | ¥ | ្ម |
| U+00A6 | ¦ | ¦ | ¦ | ¦ | ¦ | ¦ | ្ឫ |
| U+00A7 | § | § | § | § | § | § | ្ធ |
| U+00A8 | ¨ | ¨ | ¨ | ¨ | ¨ | ស្រេ | |
| U+00A9 | © | © | © | © | © | © | ្ច |
| U+00AA | ª | ª | ª | ª | ª | ||
| U+00AB | « | « | « | « | « | « | ឧ |
| U+00AC | ¬ | ¬ | ¬ | ¬ | ¬ | ¬ | ្ឫ |
| U+00AD | | | | | |||
| U+00AE | ® | ® | ® | ® | ® | ® | ៌ |
| U+00AF | ¯ | ¯ | ¯ | ¯ | ្ញ | ||
| U+00B0 | ° | ° | ° | ° | ° | ° | ្អ |
| U+00B1 | ± | ± | ± | ± | ± | ||
| U+00B2 | ² | ² | ² | ² | ² | ² | ្រ / ហី |
| U+00B3 | ³ | ³ | ³ | ³ | ³ | ³ | ្ទ្រ |
| U+00B4 | ´ | ´ | ´ | ´ | ´ | ផា | |
| U+00B5 | µ | µ | µ | µ | µ | µ | ្ម |
| U+00B6 | ¶ | ¶ | ¶ | ¶ | ¶ | ¶ | ្ង |
| U+00B7 | · | · | · | · | · | ្ត | |
| U+00B8 | ¸ | ¸ | ¸ | ¸ | ¸ | ហា / ្រ | |
| U+00B9 | ¹ | ¹ | ¹ | ¹ | ¹ | ¹ | ្ន |
| U+00BA | º | º | º | º | º | ្ឋ | |
| U+00BB | » | » | » | » | » | » | ឱ |
| U+00BC | ¼ | ¼ | ¼ | ¼ | ¼ | ¼ | ្ឞ |
| U+00BD | ½ | ½ | ½ | ½ | ½ | ½ | ្ត្រ / ្ឞ / ឲ |
| U+00BE | ¾ | ¾ | ¾ | ¾ | ¾ | ¾ | រុ |
| U+00BF | ¿ | ¿ | ¿ | ¿ | ¿ | ¿ | ្រ |
| U+00C0 | À | À | À | À | |||
| U+00C1 | Á | Á | Á | Á | Á | Á | ្គ |
| U+00C2 | Â | Â | Â | Â | ្រ | ||
| U+00C3 | Ã | Ã | Ã | ី / ញ | |||
| U+00C4 | Ä | Ä | Ä | Ä | Ä | Ä | ្ឈ |
| U+00C5 | Å | Å | Å | Å | Å | Å | ា / ី |
| U+00C6 | Æ | Æ | Æ | Æ | Æ | Æ | ្ឝ |
| U+00C7 | Ç | Ç | Ç | Ç | Ç | Ç | ្ឃ |
| U+00C8 | È | È | È | È | È | ុ | |
| U+00C9 | É | É | É | É | É | ្ស | |
| U+00CA | Ê | Ê | Ê | Ê | Ê | ្ឫ | |
| U+00CB | Ë | Ë | Ë | Ë | Ë | ្ន | |
| U+00CC | Ì | Ì | Ì | Ì | Ì | ្ឃ | |
| U+00CD | Í | Í | Í | Í | Í | Í | ិ |
| U+00CE | Î | Î | Î | Î | Î | បា | |
| U+00CF | Ï | Ï | Ï | Ï | Ï | ហា | |
| U+00D0 | Ð | Ð | Ð | Ð | Ð | Ð | ្ទ / ា |
| U+00D1 | Ñ | Ñ | Ñ | Ñ | Ñ | Ñ | ្ណ |
| U+00D2 | Ò | Ò | Ò | ||||
| U+00D3 | Ó | Ó | Ó | Ó | Ó | Ó | ្ប / ឮ |
| U+00D4 | Ô | Ô | Ô | Ô | Ô | ឞ / ្ញ | |
| U+00D5 | Õ | Õ | Õ | Õ | ្យ | ||
| U+00D6 | Ö | Ö | Ö | Ö | Ö | Ö | ្ភ |
| U+00D7 | × | × | × | × | × | × | ះ |
| U+00D8 | Ø | Ø | Ø | Ø | Ø | Ø | ្វ |
| U+00D9 | Ù | Ù | Ù | Ù | Ù | ៚ | |
| U+00DA | Ú | Ú | Ú | Ú | Ú | Ú | ូ |
| U+00DB | Û | Û | Û | Û | Û | ្រ / ូ | |
| U+00DC | Ü | Ü | Ü | Ü | Ü | Ü | ្យ |
| U+00DD | Ý | Ý | Ý | Ý | រ | ||
| U+00DE | Þ | Þ | Þ | Þ | Þ | Þ | ្ទ |
| U+00DF | ß | ß | ß | ß | ß | ß | |
| U+00E0 | à | à | à | à | à | ស | |
| U+00E1 | á | á | á | á | á | á | ្ក |
| U+00E2 | â | â | â | â | ្ក | ||
| U+00E3 | ã | ã | ã | ã | ្គ | ||
| U+00E4 | ä | ä | ä | ä | ä | ä | ្ឆ |
| U+00E5 | å | å | å | å | å | å | ី |
| U+00E6 | æ | æ | æ | æ | æ | æ | ្ឋ |
| U+00E7 | ç | ç | ç | ç | ç | ç | ្ខ |
| U+00E8 | è | è | è | è | ី / ឞ | ||
| U+00E9 | é | é | é | é | é | é | ៃ |
| U+00EA | ê | ê | ê | ê | ី | ||
| U+00EB | ë | ë | ë | ë | ី | ||
| U+00EC | ì | ì | ì | ì | ិ / ី | ||
| U+00ED | í | í | í | í | í | í | ិ |
| U+00EE | î | î | î | ិ | |||
| U+00EF | ï | ï | ï | ិ | |||
| U+00F0 | ð | ð | ð | ð | ð | ||
| U+00F1 | ñ | ñ | ñ | ñ | ñ | ñ | ្ន |
| U+00F2 | ò | ò | ò | ិ | |||
| U+00F3 | ó | ó | ó | ó | ó | រា | |
| U+00F4 | ô | ô | ô | ô | ô | ||
| U+00F5 | õ | õ | õ | õ | õ | õ | ឩ |
| U+00F6 | ö | ö | ö | ö | ö | ö | ្ផ |
| U+00F7 | ÷ | ÷ | ÷ | ÷ | ÷ | ÷ | ្ឭ |
| U+00F8 | ø | ø | ø | ø | ø | ø | ្ល |
| U+00F9 | ù | ù | ù | ù | ្ល | ||
| U+00FA | ú | ú | ú | ú | ú | ú | ុ |
| U+00FB | û | û | û | ៃ / ៅ | |||
| U+00FC | ü | ü | ü | ü | ü | ü | ្យ |
| U+00FD | ý | ý | ý | ý | ý | ៅ | |
| U+00FE | þ | þ | þ | þ | þ | þ | ្ត |
| U+00FF | ÿ | ÿ | ÿ | ||||
| U+0152 | Œ | Œ | Œ | Œ | Œ | ្យ | |
| U+0153 | œ | œ | œ | œ | ៃ / ភ / ឌ | ||
| U+0160 | Š | Š | Š | Š | ធ / ឆ | ||
| U+0161 | š | š | š | š | ឝ / ប | ||
| U+0178 | Ÿ | Ÿ | Ÿ | ||||
| U+0192 | ƒ | ƒ | ƒ | ƒ | ƒ | ƒ | គ / ្ឫ / ្ច / ្ឆ |
| U+02C6 | ˆ | ˆ | ˆ | ˆ | ថ / ភ | ||
| U+02DC | ˜ | ˜ | ˜ | ˜ | ូ / ផ | ||
| U+2013 | – | – | – | – | – | ថ | |
| U+2014 | — | — | — | — | ទ | ||
| U+2018 | ‘ | ‘ | ‘ | ‘ | ‘ | ‘ | ិ |
| U+2019 | ’ | ’ | ’ | ’ | ’ | ’ | ី |
| U+201A | ‚ | ‚ | ‚ | ‚ | ‚ | ក / ច | |
| U+201C | “ | “ | “ | “ | “ | “ | ្រ / ្ថ |
| U+201D | ” | ” | ” | ” | ” | ” | ្រ |
| U+201E | „ | „ | „ | „ | „ | „ | ្ច / ្ណ / ត |
| U+2020 | † | † | † | † | † | ក / ធ | |
| U+2021 | ‡ | ‡ | ‡ | ‡ | ‡ | គ / ប | |
| U+2022 | • | • | • | • | • | • | ្ក្ឫ / ្ឫ |
| U+2026 | … | … | … | … | … | ឆ / ្រ / ថ | |
| U+2030 | ‰ | ‰ | ‰ | ‰ | ច / ម | ||
| U+2039 | ‹ | ‹ | ‹ | ‹ | ‹ | ន / ្យ | |
| U+203A | › | › | › | › | ហ / ផ / ្ច | ||
| U+2122 | ™ | ™ | ™ | ™ | ស / ន / ៉ | ||
| U+2219 | ∙ | ∙ | ∙ | ∙ | ∙ | ្ត |
4. ตารางเทียบพยัญชนะรูปปกติ
พยัญชนะเขมร 35 ตัวเรียงตามลำดับอักษรพร้อมเทียบอักษรไทย
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| k | k | k | k | k | ក | ក | ก |
| x | x | x | x | x | ខ | ខ | ข |
| K | K | K | K | K | គ | គ | ค |
| X | X | X | X | X | ឃ | ឃ | ฆ |
| g | g | g | g | g | ង | ង | ง |
| c | c | c | c | c | ច | ច | จ |
| q | q | q | q | q | ឆ | ឆ | ฉ |
| C | C | C | C | C | ជ | ជ | ช |
| Q | Q | Q | Q | Q | ឈ | ឈ | ฌ |
| j | j | j | Ã | j | ញ | ញ | ญ |
| J | J | J | J | J | ញ | ញ | ญ |
| d | d | d | d | d | ដ | ដ | ฏ |
| ! | ឋ | ឋ | ฐ | ||||
| œ | ឌ | ឌ | ฑ | ||||
| ឍ | ឍ | ฒ | |||||
| N | N | N | N | N | ណ | ណ | ณ |
| t | t | t | t | t | ត | ត | ต |
| f | f | f | f | f | ថ | ថ | ถ |
| T | T | T | T | T | ទ | ទ | ท |
| F | F | F | F | F | ធ | ធ | ธ |
| n | n | n | n | n | ន | ន | น |
| b | b | b | b | b | ប | ប | ป |
| p | p | p | p | p | ផ | ផ | ผ |
| B | B | B | B | B | ព | ព | พ |
| P | P | P | P | P | ភ | ភ | ภ |
| m | m | m | m | m | ម | ម | ม |
| y | y | y | y | y | យ | យ | ย |
| r | r | r | r | r | រ | រ | ร |
| Ý | Ý | Ý | រ | រ | ร | ||
| l | l | l | l | l | ល | ល | ล |
| v | v | v | v | v | វ | វ | ว |
| Z | Z | Z | Z | Z | ឝ | ឝ | ศ |
| z | z | z | z | z | ឞ | ឞ | ษ |
| s | s | s | s | s | ស | ស | ส |
| h | h | h | h | h | ហ | ហ | ห |
| L | ឡ | ឡ | ฬ | ||||
| G | G | G | G | G | អ | អ | อ |
- ១. ตัวอักษร ញ มี 2 รูปในฟอนต์ชุดนี้ตามตำแหน่ง: รูปเดิม j (Ã เฉพาะ Angkor4) ใช้เมื่อไม่มีตัวเชิงซ้อนอยู่ด้านล่าง (มีหางส่วนล่างติดอยู่ตามรูปปกติ) ส่วนรูปเดิม J ใช้เมื่อมีตัวเชิงซ้อนอยู่ด้านล่าง (หางส่วนล่างหายไปเพื่อเว้นที่ให้ตัวเชิง)
- ២. อักษร ฐ ไม่พบในอักษรเขมรโบราณ (Angkor1-4) ในรูปแบบตัวปกติ มีแต่ตัวเชิงเท่านั้น ใช้ร่วมกับเชิงของ ถ แต่พบในอักษรยุคเขมรกลาง (Angkor5) และตัวเชิง ถ ก็มีรูปแยกต่างออกไปด้วย
- ៣. อักษร ฑ และ ฬ ไม่พบการใช้ในอักษรเขมรโบราณ (Angkor1-4) เลย
- ៤. อักษร ฒ ไม่พบการใช้ทั้งในอักษรเขมรโบราณและยุคเขมรกลาง จึงไม่ปรากฏในฟอนต์ชุดนี้เลย และในภาษาเขมรปัจจุบันก็พบการใช้น้อยมาก
- ៥. ร มี 2 รูป โดยแบบที่ใช้ r คือแบบที่ใช้ทั่วไปในยุคนั้น คือ Angkor2-5 จะใกล้เคียง ร ปัจจุบัน ในขณะที่ของ Angkor1 ซึ่งเป็นยุคเก่ากว่าจะใกล้เคียงอักษรปัลลวะ ส่วนอีกแบบที่ใช้ Ý นั้นจะตรงกันข้าม ซึ่งน่าจะใช้น้อยกว่า
5. ตารางเทียบพยัญชนะรูปตัวเชิง
ตัวเชิง (ជើង) คือรูปพยัญชนะย่อส่วนที่ซ้อนอยู่ใต้พยัญชนะตัวหน้า ในอักษรเขมรปัจจุบันตัวเชิงพิมพ์ได้ง่ายโดยการพิมพ์อักษรปกติหลังตัวสร้างเชิง ្ แล้วระบบจะทำการแปลงเป็นตัวเชิงโดยอัตโนมัติ แต่สำหรับฟอนต์ชุด Angkor ที่ใช้พิมพ์อักษรโบราณนี้ตัวเชิงถือเป็นอักษรคนละตัวที่ต้องใช้รูปเดิมคนละตัวแยกกัน
ตารางนี้ใส่ អ (G) นำไว้ให้เกาะเพื่อให้เห็นรูปจริงเวลาประกบกัน
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| Gá | Gá | Gá | Gá | Gá | អ្ក | អ្ក | อฺก |
| Gç | Gç | Gç | Gç | Gç | អ្ខ | អ្ខ | อฺข |
| GÁ | GÁ | GÁ | GÁ | GÁ | អ្គ | អ្គ | อฺค |
| GÇ | GÇ | GÇ | GÇ | GÇ | អ្ឃ | អ្ឃ | อฺฆ |
| G¶ | G¶ | G¶ | G¶ | G¶ | អ្ង | អ្ង | อฺง |
| G© | G© | G© | G© | G© | អ្ច | អ្ច | อฺจ |
| G› | អ្ច | អ្ច | อฺจ | ||||
| Gä | Gä | Gä | Gä | Gä | អ្ឆ | អ្ឆ | อฺฉ |
| G¢ | G¢ | G¢ | G¢ | G¢ | អ្ជ | អ្ជ | อฺช |
| GÄ | GÄ | GÄ | GÄ | GÄ | អ្ឈ | អ្ឈ | อฺฌ |
| GL | G¯ | GÔ | GL | G/ | អ្ញ | អ្ញ | อฺญ |
| J/ | J/ | J/ | J/ | J& | ញ្ញ | ញ្ញ | ญฺญ |
| Gþ | Gþ | Gþ | Gþ | Gþ | អ្ដ | អ្ដ | อฺฏ |
| Gæ | Gæ | Gæ | Gæ | Gæ | អ្ឋ | អ្ឋ | อฺฐ |
| G | អ្ឌ | អ្ឌ | อฺฑ | ||||
| អ្ឍ | អ្ឍ | อฺฒ | |||||
| GÑ | GÑ | GÑ | GÑ | GÑ | អ្ណ | អ្ណ | อฺณ |
| Gþ | Gþ | Gþ | Gþ | Gþ | អ្ត | អ្ត | อฺต |
| Gæ | Gæ | Gæ | Gæ | G“ | អ្ថ | អ្ថ | อฺถ |
| GÞ | GÞ | GÞ | GÞ | GÞ | អ្ទ | អ្ទ | อฺท |
| GÐ | GÐ | GÐ | GÐ | អ្ទ | អ្ទ | อฺท | |
| G§ | G§ | G§ | G§ | G§ | អ្ធ | អ្ធ | อฺธ |
| Gð | Gð | Gð | Gð | អ្ធ | អ្ធ | อฺธ | |
| Gñ | Gñ | Gñ | Gñ | Gñ | អ្ន | អ្ន | อฺน |
| G, | G, | G, | G, | G, | អ្ប | អ្ប | อฺป |
| Gö | Gö | Gö | Gö | Gö | អ្ផ | អ្ផ | อฺผ |
| G? | G? | G? | G? | G? | អ្ព | អ្ព | อฺพ |
| GÖ | GÖ | GÖ | GÖ | GÖ | អ្ភ | អ្ភ | อฺภ |
| Gµ | Gµ | Gµ | Gµ | Gµ | អ្ម | អ្ម | อฺม |
| Gü | Gü | Gü | Gü | Gü | អ្យ | អ្យ | อฺย |
| RG | RG | RG | RG | RG | អ្រ | អ្រ | อฺร |
| ²eG | ²eG | ²eG | ²eG | ¤eG | អ្រេ | អ្រេ | อฺร |
| ”G | អ្រ | អ្រ | อฺร | ||||
| Gø | Gø | Gø | Gø | Gø | អ្ល | អ្ល | อฺล |
| GV | GV | GV | GV | GV | អ្វ | អ្វ | อฺว |
| GÆ | GÆ | GÆ | GÆ | GÆ | អ្ឝ | อฺศ | |
| G¼ | G¼ | G¼ | G¼ | G¼ | អ្ឞ | อฺษ | |
| GS | GS | GS | GS | GS | អ្ស | អ្ស | อฺส |
| GH | GH | GH | GH | GH | អ្ហ | អ្ហ | อฺห |
| អ្ឡ | อฺฬ | ||||||
| G° | G° | G° | G° | G° | អ្អ | អ្អ | อฺอ |
- ១. Angkor5 ใช้ตัวเชิง จ แบบเหมือนอักษรปัจจุบันเป็นหลัก แต่ก็มีตัวเชิงคล้ายแบบเก่าแยกไว้ด้วย ซึ่งพิมพ์ด้วย › แทน
- ២. ฟอนต์ Angkor5 ใช้ & (U+0026) ส่วนฟอนต์อื่นใช้ / (U+002F)
- ៣. ตัวเชิงของ ฏ กับ ต หน้าตาเหมือนกัน ในอักษรเขมรปัจจุบันเองตัวเชิงทั้ง 2 นี้ก็หน้าตาเหมือนกันแต่ถือเป็นอักษรคนละตัวกันในยูนิโค้ด แต่ในฟอนต์ Angkor นี้ใช้ตัวเดียวกันเลย
- ៤. ตัวเชิง ถ ในฟอนต์ Angkor1-4 มีรูปเหมือนตัวเชิง ฐ จึงใช้รูปเดิมเดียวกันคือ æ แทนกันได้ ต่างจาก Angkor5 ที่มีรูปเดิมตัวเชิง ถ แยกต่างหาก
- ៥. ตัวเชิง ท พบ 2 แบบในฟอนต์ Angkor1-4 แบบหลัง (Ð) ลากยาวไปทางซ้ายมากกว่าแบบแรก (Þ)
- ៦. ตัวเชิง ธ พบ 2 แบบในฟอนต์ Angkor1-4 แบบหลัง (ð) หดสั้นกว่าแบบแรก (§)
- ៧. ตัวเชิงของพยัญชนะแทบทั้งหมดพิมพ์ต่อท้ายพยัญชนะฐานตามปกติ (เช่น អ្ណ พิมพ์เป็น "GÑ") มีข้อยกเว้นเดียวคือตัวเชิง ร ที่ต้องพิมพ์เป็น "RG" คือ R นำหน้าพยัญชนะฐานแทนที่จะตามหลัง สอดคล้องกับที่อักษรเขมรตัวเชิง ร ในตัวเขียนจริงมักวางไว้ด้านล่างซ้ายของพยัญชนะ ไม่ใช่ตรงกลางล่างเหมือนตัวเชิงอื่น นอกจากนี้แล้วกรณีที่มีสระวางหน้าเช่นสระเอก็จะใช้อีกตัวคือ ¤ แทน และวางไว้ข้างหน้าสุดก่อนสระด้วย เช่น ¤eG
- ៨. Angkor5 ยังมีตัวเชิง ร อีกแบบ ซึ่งเขียนโยงมาถึงด้านบนล้อมพยัญชนะ เป็น ”k
มีตัวเชิงหลายตัวที่อาจปรากฏซ้อนใต้ตัวเชิงอื่นที่มีอยู่แล้ว ซึ่งจำเป็นต้องใช้อักษรอื่นที่ต่างไปจากเชิงปกติอีก ตารางด้านล่างแสดงโดยใช้ตัวเชิง ក ซ้อนอยู่ก่อนเป็นตัวอย่าง บางตัวพบแค่บางฟอนต์เท่านั้น โดยที่มีอยู่เยอะที่สุดคือ Angkor3 แต่ก็ไม่ได้มีครบทุกตัว บางอักษรมีแบบซ้อนล่างลงไปเหมือนจะใช้เพื่อซ้อนเป็นตัวที่ 4 ได้ แต่ยังไม่พบตัวอย่างการใช้จริง
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| Gáâ | អ្ក្ក | អ្ក្ក | อฺกฺก | ||||
| Gáã | អ្ក្គ | អ្ក្គ | อฺกฺค | ||||
| GáÌ | GáÌ | GáÌ | អ្ក្ឃ | អ្ក្ឃ | อฺกฺฆ | ||
| Gრ| អ្ក្ច | អ្ក្ច | อฺกฺจ | ||||
| GẠ| GẠ| GẠ| GẠ| អ្ក្ឋ | អ្ក្ឋ | อฺกฺฐ | |
| Gá„ | អ្ក្ណ | អ្ក្ណ | อฺกฺณ | ||||
| Gá· | អ្ក្ត | អ្ក្ត | อฺกฺต | ||||
| Gá¹ | Gá¹ | Gá¹ | Gá¹ | អ្ក្ន | អ្ក្ន | อฺกฺน | |
| GáË | GáË | អ្ក្ន | អ្ក្ន | อฺกฺน | |||
| GáÓ | GáÓ | GáÓ | GáÓ | អ្ក្ប | អ្ក្ប | อฺกฺป | |
| Gá‹ | Gá‹ | អ្ក្ប | អ្ក្ប | อฺกฺป | |||
| Gá- | Gá- | Gá- | Gá- | Gᥠ| អ្ក្ម | អ្ក្ម | อฺกฺม |
| GáÜ | GáÜ | GáÜ | GáÜ | អ្ក្យ | អ្ក្យ | อฺกฺย | |
| GáÕ | Gጠ| Gጠ| អ្ក្យ | អ្ក្យ | อฺกฺย | ||
| “Gá | “Gá | “Gá | “Gá | Gá_ | អ្ក្រ | អ្ក្រ | อฺกฺร |
| Gᤠ| Gᤠ| Gᤠ| អ្ក្រ | អ្ក្រ | อฺกฺร | ||
| …eGá | `eGá | …eGá | អ្ក្រ | អ្ក្រ | อฺกฺร | ||
| eGáÛ | អ្ក្រ | អ្ក្រ | อฺกฺร | ||||
| Gáù | Gáù | អ្ក្ល | អ្ក្ល | อฺกฺล | |||
| GáØ | GáØ | GáØ | GáØ | GáØ | អ្ក្វ | អ្ក្វ | อฺกฺว |
| Gá½ | Gá½ | Gá½ | Gá½ | អ្ក្ឞ | อฺกฺษ | ||
| GáÉ | GáÉ | GáÉ | GáÉ | អ្ក្ស | អ្ក្ស | อฺกฺส | |
| Gá | Gá | អ្ក្ស | អ្ក្ស | อฺกฺส | |||
- ៩. ตัวเชิง ร ตามปกติจะลากขึ้นไปถึงด้านบนแม้จะอยู่ด้านล่าง แต่ก็มีรูปแบบตัวเชิงที่ลากแค่ถึงฐานด้วย
- ១០. ตัวเชิง ร แบบลากยาวใช้เมื่อมีสระวางหน้า
6. สระจม
สระจมในที่นี้จะแสดงในรูปที่เกาะอยู่กับอักษร "อ" (អ) โดยบางรูปที่ใช้ในอักษรเขมรปัจจุบันไม่พบฟอนต์เหล่านี้เลย แต่ก็แสดงไว้โดยเว้นว่าง ในขณะที่บางสระพิมพ์ได้หลายแบบ ให้ดูที่หมายเหตุ
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| Ga | Ga | Ga | Ga | Ga | អា | អា | อา |
| GÅ | GÅ | GÅ | GÅ | GÐ | អា | អា | อา |
| Gi | Gi | Gi | Gi | Gi | អិ | អិ | อิ |
| Gw | Gw | Gw | Gw | Gw | អី | អី | อี |
| Gå | GW | អី | អី | อี | |||
| អឹ | អឹ | อึ | |||||
| អឺ | អឺ | อือ | |||||
| Gu | Gu | Gu | Gu | Gu | អុ | អុ | อุ |
| Gñú | Gñú | Gñú | Gñú | Gñú | អ្នុ | អ្នុ | อฺนุ |
| Gá¹È | Gá¹È | Gá¹È | Gá¹È | អ្ក្នុ | អ្ក្នុ | อฺกฺนุ | |
| GU | GU | GU | GU | GU | អូ | អូ | อู |
| GñÚ | GñÚ | GñÚ | GñÚ | GñÚ | អ្នូ | អ្នូ | อฺนู |
| អួ | អួ | อัว | |||||
| អើ | អើ | เออ | |||||
| អឿ | អឿ | เอือ | |||||
| អៀ | អៀ | เอีย | |||||
| eG | eG | eG | eG | eG | អេ | អេ | เอ |
| ’G | ’G | ’G | ’G | អេ | អេ | เอ | |
| EG | អេ | អេ | เอ | ||||
| EG | អែ | អែ | แอ | ||||
| eGé | eGé | eGé | éG | éG | អៃ | អៃ | ไอ |
| OG | OG | OG | OG | អៃ | អៃ | ไอ | |
| œG | អៃ | អៃ | ไอ | ||||
| ûG | អៃ | អៃ | ไอ | ||||
| eGa | eGa | eGa | eGa | eGa | អោ | អោ | โอ |
| EGa | ’Ga | ’Ga | ’Ga | អោ | អោ | โอ | |
| eGA | eGA | eGA | eGA | eGA | អៅ | អៅ | เอา |
| EGÅ | eGÅ | eGÅ | eGÅ | eGÐ | អៅ | អៅ | เอา |
| ýG | ýG | ýG | ýG | oG | អៅ | អៅ | เอา |
| +G | +G | +G | +G | អៅ | អៅ | เอา | |
- ១. เป็นอีกรูปแบบของสระอาที่พบการใช้ในบางจารีกปนกับสระอาปกติ อักษรตัวเดียวกันนี้ยังใช้ในการเขียนสระเอาด้วย
- ២. เป็นอีกรูปแบบของสระอีที่พบได้ในบางจารึก
- ៣. สระอึ อือ อัว เออ เอีย เอือ มีเฉพาะในอักษรเขมรปัจจุบัน จึงไม่มีในฟอนต์เหล่านี้
- ៤. สำหรับสระอุกับอู เมื่อพยางค์นั้นมีตัวเชิงอยู่ก่อนแล้ว ต้องใช้รูปเดิมซ้อน ú/Ú แทน u/U ปกติ เพราะตำแหน่งชนกัน เช่น អ្នុ เขียนเป็น Gñú ไม่ใช่ GñU (อักษรเขมรปัจจุบันจะปรับให้อัตโนมัติจึงไม่ต้องมาแยกใช้แบบนี้ เช่น ស្តូ)
- ៥. อีกรูปแบบของสระเอ ซึ่งโยงมาเหนือพยัญชนะ ใช้ปนกับสระเอแบบปกติ
- ៦. สระแอมีใช้ตั้งแต่ยุคเขมรกลาง จึงมีเฉพาะในฟอนต์ Angkor5
- ៧. สระไอมีหลายรูป ที่แสดงไว้แถวบนสุดคือรูปทั่วไปที่สุดของแต่ละฟอนต์ โดย Angkor1-3 เป็นรูปที่แยกส่วนโดยต้องพิมพ์สระเอก่อนแล้วตามด้วยส่วนวางด้านบน (eGé) ส่วน Angkor4-5 ใช้รูปเฉพาะสำหรับสระไอ โดยพิมพ์นำหน้าอย่างเดียว (éG) แต่ Angkor1-3 เองก็มีรูปสระไอที่พิมพ์ด้วยตัวเดียวกันเหมือนกัน แสดงในแถวต่อไป สำหรับ Angkor1 นั้นมีหลายรูปแบบ
- ៨. สระโอสร้างขึ้นจาก เ และ า คล้ายกับสระเอาในภาษาไทย โดยรูปสระเอที่ใช้อาจใช้รูปที่โยงไปบนพยัญชนะ
- ៩. สระเอาก็สร้างขึ้นจาก เ และ า แต่ต่างจากสระโอตรงที่จะใช้รูปสระอาในแบบยกสูง หรือแบบที่โยงยาวจากบนพยัญชนะ นอกจากนี้ยังมีแบบที่คล้ายสระเอโยงจากด้านซ้ายวนบนพยัญชนะแต่ไม่เลยไปทางขวา
7. พยัญชนะที่เปลี่ยนรูปเมื่อเติมสระอา
พยัญชนะบางตัวเมื่อตามด้วยสระอา (a) อักษรเขมรปัจจุบันจะแปลงรูปพยัญชนะโดยอัตโนมัติ แต่ฟอนต์ตระกูล Angkor เป็นฟอนต์เข้ารหัสแบบเก่าที่ไม่มีกลไกแปลงรูปอัตโนมัติเช่นนั้น จึงต้องมีรูปเดิมพิเศษแยกต่างหากสำหรับแต่ละกรณีแทนการพิมพ์พยัญชนะฐานตามด้วยรูปเดิมสระ a ตรงๆ พยัญชนะที่พบว่าต้องใช้รูปเดิมพิเศษมีดังนี้
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| @ | ជា | ជា | ชา | ||||
| | | | a | ដា | ដា | ฏา | |
| Î | Î | Îa | បា | បា | ปา | ||
| ' | ' | ' | 'a | ||||
| !a | |||||||
| ´ | ´ | ´ | ´a | ផា | ផា | ผา | |
| Ï | Ï | Ïa | ហា | ហា | หา | ||
| ¸ | ¸ | ||||||
| " | " | " | "a | ||||
| ó | ó | ó | ó | រា | រា | รา | |
| $ | |||||||
บางตัวเช่น បា และ ហា พบรูปเดิมมากกว่าหนึ่งตัวให้ผลลัพธ์รูปร่างเหมือนกัน ยังไม่ทราบสาเหตุที่สร้างฟอนต์มีรูปเดิมซ้ำซ้อนแบบนี้ ตารางนี้แสดงรูปเดิมที่ต่างกันไว้คนละแถว แต่จะเห็นว่าให้ผลลัพธ์รูปร่างเหมือนกัน
ฟอนต์ Angkor4 รูปเดิมพิเศษเหล่านี้ให้ผลเป็นเพียงรูปพยัญชนะที่เปลี่ยนไปเท่านั้น ยังไม่รวมสระ ต้องพิมพ์รูปเดิมสระ a ต่อท้ายอีกครั้งเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ครบ (ระบุไว้ในตารางต่อท้ายรูปเดิมเป็น "...a") ยกเว้นรูปเดิม ó (រា) ที่ให้ผลครบทั้งพยัญชนะและสระในตัวเดียวเหมือน Angkor1-3 อยู่แล้ว ไม่ต้องเติม a ซ้ำ
ฟอนต์ Angkor5 มีตัวที่แปลงแบบนี้น้อยกว่าฟอนต์อื่น โดย បា ใช้รูปเดียวกับอักษร ឋ คือเป็น ! และต้องเติม a จึงเป็น !a ในขณะที่ ជា กับ រា เป็นอักษรที่มีสระอาติดอยู่แล้ว
สระโอ (អោ) ก็ประกอบขึ้นจากรูป ា ทางขวาเช่นเดียวกับสระอา จึงต้องเปลี่ยนพยัญชนะฐานตามตารางนี้เหมือนกัน เช่น โป (បោ) ต้องพิมพ์ด้วยรูปเดิมฐานพิเศษเช่นกัน
นอกจากนี้แล้ว การเปลี่ยนรูปพยัญชนะฐานในตารางนี้เกิดขึ้นแม้พยัญชนะฐานจะมีตัวเชิงคั่นอยู่ก่อนสระอาด้วยก็ตาม ไม่ได้จำกัดเฉพาะกรณีพยัญชนะฐาน+สระอาตรงๆ แต่จะไม่เกิดถ้าตัวเชิงที่คั่นอยู่นั้นมีรูปที่โยงไปทางขวา จนเชื่อมต่อกับสระอาได้เองอยู่แล้ว ตัวเชิงที่โยงขวามีทั้งหมด 8 ตัว ได้แก่ អ្ឃ អ្ឈ អ្ឍ អ្ប អ្យ អ្ឞ អ្ស អ្ឡ ส่วนตัวที่เหลือไม่โยงขวา จึงยังต้องเปลี่ยนฐานตามปกติ หลักการนี้อักษรเขมรปัจจุบันก็ใช้เหมือนกัน เพียงแต่มีกลไกแปลงรูปให้อัตโนมัติอยู่แล้วจึงไม่ต้องกังวล ส่วนฟอนต์ Angkor ที่เข้ารหัสแบบเก่ายังต้องเลือกรูปเดิมพยัญชนะฐานให้ถูกต้องเอง ถ้ามีตัวเชิงซ้อนกันหลายชั้นให้ดูว่ามีตัวโยงขวาหรือไม่ ถ้ามีก็ไม่ต้องเปลี่ยนฐานเพราะสระอาจะลากต่อจากตัวเชิงโยงขวา
ตัวอย่างตัวเชิงที่ยังต้องเปลี่ยนฐาน
| ชื่ออักษร | ตัวอย่างทั้งหมด |
|---|---|
| Angkor1 | 'á 'ç 'Á '¶ '© 'ä '¢ 'L 'þ 'æ 'Ñ 'þ 'æ 'Þ '§ 'ñ 'ö '? 'Ö 'µ R' 'ø 'V 'Æ 'H '° |
| เขมรปัจจุบัน | ប្កា ប្ខា ប្គា ប្ងា ប្ចា ប្ឆា ប្ជា ប្ញា ប្ដា ប្ឋា ប្ណា ប្តា ប្ថា ប្ទា ប្ធា ប្នា ប្ផា ប្ពា ប្ភា ប្មា ប្រា ប្លា ប្វា ប្ឝា ប្ហា ប្អា |
ตัวอย่างตัวเชิงที่โยงขวา ไม่ต้องเปลี่ยนฐาน
| ชื่ออักษร | ตัวอย่างทั้งหมด |
|---|---|
| Angkor1 | bÇa bÄa b,a büa b¼a bSa |
| เขมรปัจจุบัน | ប្ឃា ប្ឈា ប្បា ប្យា ប្ឞា ប្សា |
8. พยัญชนะที่เปลี่ยนรูปเมื่อเติมสระอิหรืออี
มีพยัญชนะกลุ่มหนึ่งที่มีศกอยู่ด้านบน และเวลาที่เติมสระอิหรือสระอีจะมีการตัดศกแล้วเติมสระทับศกแทน โดยในฟอนต์นี้ใช้วิธีที่ค่อนข้างยุ่งยากเพื่อจะแสดงอักษรแบบนี้ คือต้องเปลี่ยนมาใช้พยัญชนะรูปตัดศกแทน แล้วจึงเติมสระอิหรืออีในแบบที่ยกต่ำลงมากว่าปกติเพื่อให้ประกบติดกับพยัญชนะ โดยการเขียนแบบนี้พบเฉพาะในฟอนต์ Angkor1, 4, 5 เท่านั้น (ไม่พบใน Angkor2-3) โดยพยัญชนะกลุ่มที่ใช้เป็นคนละชุดคนละรูปเดิมกันเลยระหว่างฟอนต์ทั้งสามนี้ แถมบางตัวใช้ยูนิโค้ดตัวเดียวกันเพื่อแทนอักษรต่างไปคนละตัวเลย จึงต้องระวังไม่ให้สับสนใช้ผิด จึงแยกตารางตามฟอนต์ไว้ด้านล่าง
ฟอนต์ Angkor1
ฟอนต์ Angkor1 พบทั้งหมด 17 ตัว มีรูปสระอิ/อีแบบยกลงต่ำ 2 แบบคือ ยกต่ำค่อนไปทางซ้าย î/ë ใช้กับพยัญชนะ ប ផ ម ឞ ស และแบบยกต่ำตรงกลาง ì (หรือ ò)/ê ใช้กับตัวที่เหลือ นอกจากนี้ยังมี ហ ที่ใช้รูปค่อนไปทางซ้ายแบบไม่ยกต่ำต่างหาก คือ I/è
| ยูนิโค้ด | รูปตัดศก | เติมอิ | เติมอี | รูปเต็ม | ฌร | ไทย |
|---|---|---|---|---|---|---|
| U+201A | ‚ | ‚ì | ‚ê | k | ក | ก |
| U+201E | „ | „ì | „ê | c | ច | จ |
| U+2026 | … | …ì | …ê | q | ឆ | ฉ |
| U+0192 | ƒ | ƒì | ƒê | K | គ | ค |
| U+2021 | ‡ | ‡ì | ‡ê | t | ត | ต |
| U+02C6 | ˆ | ˆì | ˆê | f | ថ | ถ |
| U+0160 | Š | Šì | Šê | F | ធ | ธ |
| U+2039 | ‹ | ‹ì | ‹ê | n | ន | น |
| U+0152 | Œ | Œî | Œë | b | ប | ป |
| U+008D | | î | ë | p | ផ | ผ |
| U+008E | | ì | ê | P | ភ | ภ |
| U+008F | | î | ë | m | ម | ม |
| U+02DC | ˜ | ˜ì | ˜ê | v | វ | ว |
| U+0161 | š | šì | šê | Z | ឝ | ศ |
| U+00D4 | Ô | Ôî | Ôë | z | ឞ | ษ |
| U+2122 | ™ | ™î | ™ë | s | ស | ส |
| U+203A | › | ›I | ›è | h | ហ | ห |
ร และ ล ไม่ใช่พยัญชนะตัดศก แต่ใช้พยัญชนะรูปเต็มปกติ เติมสระอิ/อีแบบเลื่อนไปทางขวาแทน คือ í/å
| เติมอิ | เติมอี | รูปเต็ม | ฌร | ไทย |
|---|---|---|---|---|
| rí | rå | r | រ | ร |
| lí | lå | l | ល | ล |
ข้อสังเกตเพิ่มเติม: เท่าที่อ่านศิลาจารึกปราสาทโลเลยพบว่า ម วางสระอิและสระอีไว้ด้านบนตรงๆแบบพยัญชนะรูปเต็มปกติ ไม่ใช่รูปตัดศก ต่างจาก ស ที่ในจารึกที่ตรวจสอบใช้รูปตัดศกและเติมสระอิ/อีแบบยกต่ำค่อนซ้ายอย่างชัดเจน จึงอาจเป็นไปได้ว่ารูปตัดศกบางตัวที่แสดงในตารางนี้อาจใช้หรือไม่ใช่ก็ได้ ไม่แน่นอน อาจต่างไปตามจารึก
นอกจากนี้ฟอนต์ Angkor1 ยังมีรูปเดิมสระอิ/สระอีอีก 2 แบบที่ไม่ใช่ตัดศก แต่เป็นรูปเลื่อนตำแหน่งของสระปกติ (ไม่ยกต่ำ): รูปเดิม I ใช้แทนสระอิที่เลื่อนไปทางซ้าย และรูปเดิม W หรือ è ใช้แทนสระอีที่เลื่อนไปทางซ้าย ซึ่งอาจนำมาใช้ในบางกรณี
ฟอนต์ Angkor4
ฟอนต์ Angkor4 ก็มีรูปเดิมตัดศกเช่นกัน โดยพยัญชนะที่ใช้เป็นคนละชุดคนละรูปเดิมกับทั้ง Angkor1 และ Angkor5 พบทั้งหมด 16 ตัว มีรูปสระอิ/อีแบบยกลงต่ำ 2 แบบเช่นเดียวกับฟอนต์อื่น คือ í/ì (ยกต่ำตรงกลาง) และ î/ë (ยกต่ำค่อนไปทางซ้าย) พยัญชนะ ប ផ ម ឞ ស ใช้รูปยกต่ำค่อนไปทางซ้าย ส่วนที่เหลือใช้รูปยกต่ำตรงกลาง
| ยูนิโค้ด | รูปตัดศก | เติมอิ | เติมอี | รูปเต็ม | ฌร | ไทย |
|---|---|---|---|---|---|---|
| U+2020 | † | †í | †ì | k | ក | ก |
| U+2021 | ‡ | ‡í | ‡ì | K | គ | ค |
| U+2030 | ‰ | ‰í | ‰ì | c | ច | จ |
| U+0160 | Š | Ší | Šì | q | ឆ | ฉ |
| U+0090 | | í | ì | t | ត | ต |
| U+2013 | – | –í | –ì | f | ថ | ถ |
| U+2014 | — | —í | —ì | T | ទ | ท |
| U+02DC | ˜ | ˜í | ˜ì | F | ធ | ธ |
| U+2122 | ™ | ™í | ™ì | n | ន | น |
| U+0161 | š | šî | šë | b | ប | ป |
| U+203A | › | ›î | ›î | p | ផ | ผ |
| U+0153 | œ | œí | œì | P | ភ | ภ |
| U+009D | | î | ë | m | ម | ม |
| U+00CA | Ê | Êí | Êì | v | វ | ว |
| U+00E8 | è | èî | èë | z | ឞ | ษ |
| U+00E0 | à | àî | àë | s | ស | ส |
ฟอนต์ Angkor5
ฟอนต์ Angkor5 มีรูปเดิมพิเศษเพิ่มเติมสำหรับพยัญชนะ 14 ตัว ให้ผลเป็นรูปแบบลายมือแบบตัดศกที่ตัดส่วนหัวกลมด้านบนออก เมื่อเติมสระอิหรือสระอีต่อท้ายจะได้ตำแหน่งสระที่ยกลงต่ำแทนที่จะลอยข้างบนแบบปกติ โดยมีรูปสระ 2 แบบคือ í/å (ยกต่ำตรงกลาง) และ Í/Å (ยกต่ำค่อนไปทางซ้าย) พยัญชนะ ប ម ឞ ស អ ใช้รูปยกต่ำค่อนไปทางซ้าย ส่วนที่เหลือ ใช้รูปยกต่ำตรงกลาง ตารางนี้ยังแสดงรหัสยูนิโค้ดของรูปเดิมตัดศกไว้ด้วยเนื่องจากหลายตัวเป็นอักขระควบคุมที่พิมพ์ตรงๆไม่ได้
| ยูนิโค้ด | รูปตัดศก | เติมอิ | เติมอี | รูปเต็ม | ฌร | ไทย |
|---|---|---|---|---|---|---|
| U+0080 | | í | å | k | ក | ก |
| U+0081 | | í | å | K | គ | ค |
| U+201A | ‚ | ‚í | ‚å | c | ច | จ |
| U+0192 | ƒ | ƒí | ƒå | q | ឆ | ฉ |
| U+201E | „ | „í | „å | t | ត | ต |
| U+2026 | … | …í | …å | f | ថ | ถ |
| U+2020 | † | †í | †å | F | ធ | ธ |
| U+2021 | ‡ | ‡Í | ‡Å | b | ប | ป |
| U+02C6 | ˆ | ˆí | ˆå | P | ភ | พ |
| U+2030 | ‰ | ‰Í | ‰Å | m | ម | ม |
| U+008E | | í | å | Z | ឝ | ศ |
| U+008F | | Í | Å | z | ឞ | ษ |
| U+008D | | Í | Å | s | ស | ส |
| U+0090 | | Í | Å | G | អ | อ |
พยัญชนะ ហ ของฟอนต์ Angkor5 ไม่มีรูปตัดศกเปล่าแยกต่างหาก แต่มีรูปตัดศกที่ประกบกับสระอิและสระอีสำเร็จรูปไว้ให้โดยเฉพาะแทน
| ยูนิโค้ด | รูป | ฌร | ไทย |
|---|---|---|---|
| U+00A1 | ¡ | ហិ | หิ |
| U+00B2 | ² | ហី | หี |
9. สระลอย
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| \ | \ | \ | \ | \ | ឥ | ឥ | อิ |
| ^ | ^ | ^ | ^ | ^ | ឦ | ឦ | อี |
| » | » | » | » | « | ឧ | ឧ | อุ |
| [ | ឧ | ឧ | อุ | ||||
| »õ | »õ | »õ | »õ | «õ | ឩ | ឩ | อู |
| ] | ] | ] | ] | ] | ឪ | ឪ | เอา |
| } | } | } | } | } | ឯ | ឯ | เอ |
| { | { | { | { | { | ឰ | ឰ | ไอ |
| » | ឱ | ឱ | โอ | ||||
| ½ | ឲ | ឲ | โอ | ||||
| : | : | : | : | : | ឫ | ឫ | ฤ |
| O | ឬ | ឬ | ฤๅ | ||||
| = | = | = | = | = | ឭ | ឭ | ฦ |
| Ó | ឮ | ឮ | ฦๅ | ||||
ในที่นี้ ឩ ไม่ใช่อักษรตัวเดียว ต้องพิมพ์ว่า »õ (Angkor1-4) หรือ «õ (Angkor5)
สระลอยบางตัวยังพบในรูปตัวเชิงด้วย ในขณะที่ปัจจุบันไม่มีการใช้ในรูปนั้นแล้ว ทำให้ฟอนต์แสดงผลบางตัวไม่ได้ด้วย
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| G| | G| | G| | G| | G| | អ្ឥ | អ្ឥ | อฺอิ |
| G£ | G£ | G£ | G£ | G£ | អ្ឧ | អ្ឧ | อฺอุ |
| GY | GY | GY | GY | GY | អ្ឯ | អ្ឯ | อฺเอ |
| G¬ | G¬ | G¬ | G¬ | G¬ | អ្ឫ | អ្ឫ | อฺฤ |
| G¦ | G¦ | G¦ | អ្ឫ | អ្ឫ | อฺฤ | ||
| Gᦠ| Gá• | Gᦠ| អ្ក្ឫ | អ្ក្ឫ | อฺกฺฤ | ||
| Gრ| Gრ| អ្ក្ឫ | អ្ក្ឫ | อฺกฺฤ | |||
| G÷ | G÷ | G÷ | G÷ | G÷ | អ្ឭ | អ្ឭ | อฺฦ |
- ១. เป็นอีกหลายรูปแบบของ ឫ (ฤ)
- ២. ใช้ซ้อนลงไปใต้ตัวเชิง
10. สัญลักษณ์อื่นๆ
นอกจากพยัญชนะและสระแล้วก็มีพวกเครื่องหมายกำกับเสียงและสัญลักษณ์อื่นๆ ซึ่งหลายตัวก็มีบรรจุอยู่ในยูนิโค้ดอักษรเขมรปัจจุบันด้วย
| คริสต์ศตวรรษที่ | ความหมาย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| GM | GM | GM | GM | GM | អំ | អំ | อํ, นิคหิต |
| G; | G; | G; | G; | G; | អ៑ | អ៑ | อฺ, วิราม |
| G× | G× | G× | G× | G× | អះ | អះ | อะ, ระมุข |
| mµ® | mµ® | mµ® | mµ® | mµ® | ម្ម៌ | ម៌ | รฺม, เรผะ |
| mµE | mµE | ម្ម៌ | ម៌ | รฺม, เรผะ (อีกแบบ) | |||
| G™ | អ៉ | អ៉ | มูสิกทันต์ | ||||
| Gš | អ់ | អ់ | รัสสัญญา | ||||
| G^ | អ័ | អ័ | อั, สังโยคสัญญา | ||||
| . | . | . | . | . | ៙ | ៙ | เครื่องหมายเริ่มต้นข้อความ |
| Ù | Ù | Ù | Ù | ៚ | ៚ | ๛, เครื่องหมายจบย่อหน้า (โคมูตร) | |
นอกจากนี้ยังมีอักษรบางส่วนที่ไม่พบในอักษรเขมรปัจจุบันแล้ว แต่พบการใช้อยู่ในศิลาจารึก เช่นรูปอักษรที่แทน "รุ" และ "รู" แทนที่จะเขียนในรูป រុ หรือ រូ ปกติ โดยใช้ ¾ แทน រុ กลายเป็น และเติมสระอุเป็น ¾u เพื่อแทน រូ แต่รูปนี้มีใช้เฉพาะใน Angkor2-3 เท่านั้น
| คริสต์ศตวรรษที่ | ความหมาย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| ¾ | ¾ | ¾ | ¾ | ¾ | រុ | រុ | รุ |
| ¾u | ¾u | រូ | រូ | รู | |||
นอกจากนี้แล้วก็ยังมีสัญลักษณ์หรือรูปแบบการเขียนพิเศษอีกมากมายที่ไม่ได้กล่าวถึงในที่นี้
11. ตัวเลข
เลขเขมรของฟอนต์นี้ใช้รูปเดิมเป็นตัวเลขฮินดูอารบิก จึงสามารถพิมพ์ได้โดยง่ายเลย
สังเกตได้ว่ารูปสมัยเก่าของเลข 0 หน้าตาคล้ายเลข 1 ในปัจจุบันดังนั้นควรระวังไม่ให้สับสน
| คริสต์ศตวรรษที่ | ไทย | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9-10 | 10-11 | 12-14 | 10-14 | 15-19 | 19-ปัจจุบัน | ||
| Angkor1 | Angkor2 | Angkor3 | Angkor4 | Angkor5 | มูล | ฌร | |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | ០ | ០ | ๐ |
| 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | ១ | ១ | ๑ |
| 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ២ | ២ | ๒ |
| 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ៣ | ៣ | ๓ |
| 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | ៤ | ៤ | ๔ |
| 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | ៥ | ៥ | ๕ |
| 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | ៦ | ៦ | ๖ |
| 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | ៧ | ៧ | ๗ |
| 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | ៨ | ៨ | ๘ |
| 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | ៩ | ៩ | ๙ |
เอกสารอ้างอิง
- วง สุธารา. วิกิพีเดียภาษาไทย (ประวัติและผลงานของผู้ออกแบบฟอนต์)
- khmerfonts.info
- ResearchGate. Sotheara Vong profile (ข้อมูลตำแหน่งงานและผลงานวิชาการภาษาอังกฤษ)
- วง สุธารา. บล็อกส่วนตัว และ Academia.edu (ผลงานตีพิมพ์เพิ่มเติมของผู้ออกแบบฟอนต์)
- r12a (Richard Ishida). Khmer script notes (อธิบายว่าสระอิสระเขมรใช้เฉพาะตำแหน่งขึ้นต้นพยางค์ ใช้ประกอบข้อสังเกตเรื่องรูปเดิม r̥ ในหัวข้อ 3)
- Khmer (Unicode block). วิกิพีเดียอังกฤษ (นิยามหมวดสระอิสระเขมรในมาตรฐานยูนิโค้ด ใช้ประกอบข้อสังเกตเรื่องรูปเดิม r̥ ในหัวข้อ 3)
- Académie des Inscriptions et Belles-Lettres. Inscriptions du Cambodge, Tome II: Planches XXXVIII à XCIII. ปารีส: Librairie Orientaliste Paul Geuthner, 1926. PDF (Université Côte d'Azur) (ภาพจารึกปราสาทอุ้มเมือง K.362 ที่หน้า 12 ของไฟล์ ใช้ในหัวข้อ 2)
🤖 บทความนี้มีการค้นหาแหล่งอ้างอิงและเรียบเรียงข้อมูลโดยใช้ Claude Code ช่วย