φυβλαςのβλογ
บล็อกของ phyblas



บันทึกว่าด้วยเรื่องภาษาทิเบต
เขียนเมื่อ 2020/01/06 12:26
เมื่อปีเดือนสิงหาคมปี 2018 ได้มีโอกาสไปเที่ยวเมืองเซียงเก๋อหลี่ยา (香格里拉) มณฑลยูนนาน ซึ่งเป็นที่อาศัยของชาวทิเบต ทำให้ตอนนั้นได้เริ่มพยายามศึกษาอักษรทิเบตเพื่อจะได้อ่านออกเสียงได้ถูกเพื่อนำมาเขียนชื่อสถานที่หรือสิ่งต่างๆที่เจอมาเป็นภาษาทิเบตได้ถูกต้อง

แต่ว่าตอนนั้นได้แค่ศึกษาข้อมูลในเว็บ เช่นวิกิพีเดีย ซึ่งก็มีอยู่จำกัด ไม่ได้เข้าใจโดยถูกต้องละเอียดนัก และภาษาทิเบตมีความซับซ้อนพอสมควร จึงยังไม่ได้กำหนดหลักทับศัพท์ที่แน่นอน ไม่อาจทำได้โดยง่าย

แต่พอดีเมื่อตอนที่ไปญี่ปุ่นตอนเดือนมีนาคม 2019 มีโอกาสได้เจอหนังสือเรียนภาษาทิเบต ซึ่งเล่าไว้ใน https://phyblas.hinaboshi.com/20190315



ตอนนั้นก็ได้ซื้อเก็บไว้ แต่ไม่ได้ทีเวลาอ่านจริงจัง ยังไม่สะดวกทำอะไร

แต่ล่าสุดตอนช่วงปีใหม่ 2019-2020 จึงได้ตัดสินใจหยิบหนังสือเล่มนี้มาอ่านอีกครั้ง และทำความเข้าใจภาษาทิเบตให้มากขึ้น



อีกทั้งคราวนี้เปิดเจอบทเรียนภาษาทิเบตของไต้หวันใน youtube ด้วย ก็เอามาดูจนจบ เป็นข้อมูลประกอบไปด้วย https://www.youtube.com/watch?v=rnOKRGUaHVQ

และบวกกับการที่อ่านข้อมูลจากในวิกิพีเดียและเว็บต่างๆเพิ่มเติม สุดท้ายจึงสรุปหลักการอ่านและเขียนทับศัพท์ภาษาทิเบตออกมาได้สำเร็จ

หลักการเขียนได้รวมรวมไว้ใน https://phyblas.hinaboshi.com/20200105

เพียงแต่ว่าแม้จะพยายามทำความเข้าใจหลักการอ่านแล้ว ก็ยังไม่ใช่ว่าจะทำให้อ่านได้ถูกต้องเสียทีเดียว

อักษรทิเบตถูกสร้างขึ้นมานานเกินกว่าพันปี สะท้อนเสียงอ่านสมัยนั้น แต่ในปัจจุบันเสียงอ่านได้เปลี่ยนแปลงไปมาก มีระบบวรรณยุกต์ที่ยุ่งยากเพิ่มเข้ามา และมีข้อยกเว้นมากมาย

ดังนั้นถ้าไม่ได้ให้เวลาศึกษาคุ้นเคยและมีโอกาสได้ใช้งานจริงๆก็คงไม่อาจมั่นใจได้ว่าจะอ่านได้ถูกต้องตามที่คนทิเบตจริงๆอ่าน

อีกทั้งภาษาทิเบตจริงๆแล้วก็มีหลายสำเนียง แม้จะยึดสำเนียงลาซ่า (拉萨) เป็นหลัก แต่ในความเป็นจริงก็มีความหลากหลายในตัวสูงอยู่ หลายอย่างเสียงอ่านไม่ได้ตายตัว นักภาษาศาสตร์ก็เห็นไม่ตรงกันเรื่องมาตรฐานภาษาทิเบต

และอักษรทิเบตก็ไม่ได้แค่ถูกใช้เพื่อเขียนภาษาทิเบต แต่ยังมีการใช้เพื่อเขียนภาษาอื่นๆอีกมากมายในกลุ่มเดียวกับภาษาทิเบต เช่นภาษาจงกา (རྫོང་ཁ) หรือที่มักเรียกว่าภาษาภูฏาน ซึ่งเป็นภาษากลางที่ใช้ในประเทศภูฏาน และหลายภาษาของชนกลุ่มน้อยในภูฏาน เนปาล อินเดีย

จึงทำให้อาจได้ข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับภาษาทิเบตต่างกันออกไปหลากหลายหากเปิดดูตำราคนละเล่ม หรือแหล่งเรียนรู้คนละที่

หลักการถอดเสียงอ่านที่ใช้เขียนในนี้จึงทำในลักษณะที่เหมาะกับการเรียนรู้ของคนไทยมากที่สุด มองข้ามข้อยกเว้นจุกจิกบางอย่างที่ไม่สำคัญ เลี่ยงความยุ่งยากหลายจุด แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังคงยุ่งยากอยู่ดี

แม้ตัวอักษรจะทำความเข้าใจยากพอสมควร แต่ก็เป็นอักษรที่สวยงาม จึงรู้สึกน่าสนใจศึกษาเรียนรู้

อักษรทิเบตวิวัฒนาการมาจากอักษรทางฝั่งอินเดียว เช่นเดียวกับอักษรของภาษาต่างๆในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่าง ไทย ลาว เขมร พม่า แต่เทียบกันแล้วมีรูปร่างที่ดูงดงามน่าดึงดูดมากกว่า แต่ก็ยุ่งยากซับซ้อนกว่า

ภาษาทิเบตเป็นภาษากลุ่มใกล้เคียงกับภาษาพม่า จึงมีอะไรๆใกล้เคียงกัน แต่ก็มีความซับซ้อนไปคนละแบบ

ภาษาที่ใช้อักษรในกลุ่มนี้มีอยู่หลากหลาย แต่ละภาษาก็น่าสนใจน่าศึกษามากทีเดียว ถ้ามีโอกาสก็อยากลองเขียนบทความสรุปรวมเกี่ยวกับเรื่องนี้อยู่



บทความที่มีการเขียนภาษาทิเบตไว้ทั้งหมดมีไม่มาก แค่บันทึกเที่ยวเซียงเก๋อหลี่ลา และตอนที่ไปเที่ยวสวนชนเผ่าและพิพิธภัณฑ์ทิเบตในปักกิ่ง

https://phyblas.hinaboshi.com/20150606
https://phyblas.hinaboshi.com/20150608
https://phyblas.hinaboshi.com/20180426
https://phyblas.hinaboshi.com/20180428
https://phyblas.hinaboshi.com/20180430

ทั้งหมดนี้ได้ย้อนไปอ่านและแก้วิธีการเขียนชื่อต่างๆให้เป็นไปตามหลักการที่กำหนดขึ้นมาใหม่แล้ว

นอกจากนี้ก็ขอเรียบเรียงชื่อทั้งหมดไว้ตรงนี้ เพื่อสะดวกต่อการค้น ตอนนี้ยังมีไม่มากเท่าไหร่ แต่หวังว่าจะมีโอกาสได้ไปเที่ยวลาซ่า ซึ่งเป็นใจกลางทิเบตจริงๆ แล้วคงมีอะไรให้เขียนถึงเยอะกว่านี้อีกมาก

ภาษาทิเบตภาษาไทยพินอินทิเบต
{{แถว[0]}} {{แถว[1]}} {{แถว[2]}}


-----------------------------------------

囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧囧

ดูสถิติของหน้านี้

หมวดหมู่

-- บันทึก

ไม่อนุญาตให้นำเนื้อหาของบทความไปลงที่อื่นโดยไม่ได้ขออนุญาตโดยเด็ดขาด หากต้องการนำบางส่วนไปลงสามารถทำได้โดยต้องไม่ใช่การก๊อปแปะแต่ให้เปลี่ยนคำพูดเป็นของตัวเอง หรือไม่ก็เขียนในลักษณะการยกข้อความอ้างอิง และไม่ว่ากรณีไหนก็ตาม ต้องให้เครดิตพร้อมใส่ลิงก์ของทุกบทความที่มีการใช้เนื้อหาเสมอ

สารบัญ

รวมคำแปลวลีเด็ดจากญี่ปุ่น
python
-- numpy
-- matplotlib

-- pandas
-- pytorch
maya
การเรียนรู้ของเครื่อง
-- โครงข่าย
     ประสาทเทียม
javascript
บันทึกในญี่ปุ่น
บันทึกในจีน
-- บันทึกในปักกิ่ง
-- บันทึกในฮ่องกง
-- บันทึกในมาเก๊า
บันทึกในไต้หวัน
บันทึกในยุโรปเหนือ
บันทึกในประเทศอื่นๆ
เรียนภาษาจีน
qiita
บทความอื่นๆ

บทความแบ่งตามหมวด



ติดตามอัปเดตของบล็อกได้ที่แฟนเพจ

  ค้นหาบทความ

  บทความแนะนำ

ทำความเข้าใจระบอบประชาธิปไตยจากประวัติศาสตร์ความเป็นมา
เรียนรู้วิธีการใช้ regular expression (regex)
หลักการเขียนทับศัพท์ภาษาจีนกวางตุ้ง
การใช้ unix shell เบื้องต้น ใน linux และ mac
หลักการเขียนทับศัพท์ภาษาจีนกลาง
g ในภาษาญี่ปุ่นออกเสียง "ก" หรือ "ง" กันแน่
ทำความรู้จักกับปัญญาประดิษฐ์และการเรียนรู้ของเครื่อง
ค้นพบระบบดาวเคราะห์ ๘ ดวง เบื้องหลังความสำเร็จคือปัญญาประดิษฐ์ (AI)
หอดูดาวโบราณปักกิ่ง ตอนที่ ๑: แท่นสังเกตการณ์และสวนดอกไม้
พิพิธภัณฑ์สถาปัตยกรรมโบราณปักกิ่ง
เที่ยวเมืองตานตง ล่องเรือในน่านน้ำเกาหลีเหนือ
บันทึกการเที่ยวสวีเดน 1-12 พ.ค. 2014
แนะนำองค์การวิจัยและพัฒนาการสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA)
เล่าประสบการณ์ค่ายอบรมวิชาการทางดาราศาสตร์โดยโซวเคนได 10 - 16 พ.ย. 2013
ตระเวนเที่ยวตามรอยฉากของอนิเมะในญี่ปุ่น
เที่ยวชมหอดูดาวที่ฐานสังเกตการณ์ซิงหลง
บันทึกการเที่ยวญี่ปุ่นครั้งแรกในชีวิต - ทุกอย่างเริ่มต้นที่สนามบินนานาชาติคันไซ
หลักการเขียนทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น
ทำไมจึงไม่ควรเขียนวรรณยุกต์เวลาทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ
ทำไมถึงอยากมาเรียนต่อนอก
เหตุผลอะไรที่ต้องใช้ภาษาวิบัติ?

บทความแต่ละเดือน

2020年

1月 2月 3月 4月
5月 6月 7月 8月
9月 10月 11月 12月

2019年

1月 2月 3月 4月
5月 6月 7月 8月
9月 10月 11月 12月

2018年

1月 2月 3月 4月
5月 6月 7月 8月
9月 10月 11月 12月

2017年

1月 2月 3月 4月
5月 6月 7月 8月
9月 10月 11月 12月

2016年

1月 2月 3月 4月
5月 6月 7月 8月
9月 10月 11月 12月

ค้นบทความเก่ากว่านั้น

ไทย

日本語

中文